Wetterskip Fryslân: verschil tussen versies

Uit Wouda's Wiki
imported>Jan Pieter Rottine
Geen bewerkingssamenvatting
k (Typfoutjes verbeterd)
(30 tussenliggende versies door 4 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
(Aan deze pagina wordt nog gewerkt)
__NOEDITSECTION__
__NOTOC__


==<strong>Wetterskip Fryslân</strong>==
[[Bestand:Logo_Wetterskip_Fryslân.jpg | miniatuur | Logo van Wetterskip Fryslân]]


Een [[waterschap]] in Nederland is een [[bestuursniveau]] dat de waterhuishouding behoort te controleren en te regelen. De taken van een waterschap in Nederland zijn onder andere de [[waterkeringszorg]], het [[waterkwantiteitsbeheer]] en het [[waterkwaliteitsbeheer]]. Daarnaast is een waterschap vaak ook verantwoordelijk voor [[wegenbeheer]] en [[vaarwegenbeheer]]. Het algemeen bestuur van een waterschap in Nederland wordt gekozen voor een periode van vier jaar middels de [[waterschapsverkiezingen]].
In 1533 ontstonden de eerste Friese waterschappen. Er zijn er in totaal ongeveer 1500 geweest. Zij zorgden voor ‘droege fuotten’, afvoer van overtollig water uit Fryslân en vanaf 1993 ook voor waterzuivering. In 1960 telde de provincie nog ongeveer 1200 waterschappen, maar sinds 2004 is er nog maar één waterschap over: Wetterskip Fryslân.


===<strong>Schoon water</strong>===
[https://www.wetterskipfryslan.nl/ Wetterskip Fryslân] houdt de voeten droog en de dijken sterk. Zorgt voor een goed waterpeil in sloten en meren, bewaakt de waterkwaliteit en zuivert het afvalwater. Houdt niet alleen vandaag, maar ook morgen Fryslân en het Groninger Westerkwartier veilig en leefbaar. En blijft dat doen. Want het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt en we krijgen meer neerslag of juist droogte. Die veranderingen vragen om een innovatieve aanpak. Samen met inwoners, bedrijven en organisaties bedenkt ze slimme, duurzame oplossingen. Steeds op zoek naar het antwoord op die ene vraag: '''En wat doen we morgen met water?'''
Een van de taken van Wetterskip Fryslân is het <strong>Zuiveren en het schoonhouden van het water</strong>.
<br>Het waterschap heeft daartoe een groot aantal <strong>[[zuiveringsinstallaties]]</strong>, verspreid over de provincie.
<br>Bovendien zorgt het Wetterskip ervoor dat <strong>[[het water schoon]]</strong> blijft. Daarvoor werkt men samen met partners als gemeenten en de provincie.


<br>Wat te doen bij <strong>calamiteiten</strong>?
==Waterschapen algemeen==
Indien men [[vervuiling op het oppervlaktewater]] constateert of er [[wateroverlast]] dreigt te ontstaan, dan is <strong>snel ingrijpen door Wetterskip Fryslân nodig</strong>.
[[Bestand:Wfgebouw_k.jpg | miniatuur | Hoofdkantoor van Wetterskip Fryslân in Leeuwarden]]
Een [[waterschap]] in Nederland is een bestuursniveau dat de waterhuishouding behoort te controleren en te regelen. De taken van een waterschap in Nederland zijn onder andere de [[dijkbeheer|waterkeringszorg]], het waterkwantiteitsbeheer en het [[waterkwaliteitsbeheer]]. Daarnaast is een waterschap vaak ook verantwoordelijk voor wegenbeheer en vaarwegenbeheer. Het algemeen bestuur van een waterschap in Nederland wordt gekozen voor een periode van vier jaar middels de [[waterschapsverkiezingen]].


<br>Te denken valt daarbij aan bijvoorbeeld:
Water raakt en beïnvloedt de belangen van boeren, burgers, natuur, milieu en recreatie. De samenwerking met andere organisaties en overheden is daarom van groot belang; zoals met provisies, Rijkswaterstaat en gemeenten. Op deze wijze kan een waterschap deze taken zo goed mogelijk uitvoeren en waar mogelijk maatwerk leveren.
<ul>
<li>Er drijven dode vissen, eenden of kadavers in een vijver of sloot
==Droge voeten==
<li>Er drijft mest of gier in een sloot
Friesland ligt voor een flink deel onder zeeniveau. Stevige dijken zorgen ervoor dat de inwoners droge voeten houden. Wetterskip Fryslân beheert 200 kilometer dijken langs IJsselmeer en Waddenzee en op de Waddeneilanden. Met 3.400 kilometer aan polderdijken zorgt het waterschap dat het water in Friesland binnen de sloten en vaarten blijft.
<li>Het oppervlaktewater heeft een vreemde kleur en/of stinkt
<li>Er loopt verontreinigd bluswater naar het riool of naar het oppervlaktewater
<li>Er is/dreigt een overstroming door overlopen of doorbreken van een kade of dijk
<li>Er is een ongeluk gebeurd en er stroomt benzine/olie naar het oppervlaktewater
</ul>
<br>
<br>Wetterskip Fryslân zal al het mogelijke doen om een calamiteit zo snel en goed mogelijk te bestrijden. Om dit te kunnen doen heeft het waterschap een calamiteitenplan en een aantal bestrijdingsplannen opgesteld. In deze plannen staat beschreven hoe er gehandeld moet worden bij calamiteiten en rampen. Deze handelswijze wordt bovendien regelmatig geoefend door de medewerkers van Wetterskip Fryslân, waardoor ze goed voorbereid zijn op het bestrijden van calamiteiten.
 
===<strong>Bestrijdingsplannen</strong>===
<br>Wetterskip Fryslân onderscheidt vier hoofdsoorten calamiteiten, waarvoor bestrijdingsplannen zijn gemaakt:
<ul>
<li>Zeedijken
<li>Peilbeheer en kaden
<li>Waterzuiveringen
<li>Waterkwaliteit
</ul>
 
<br>In elk bestrijdingsplan zijn rampscenario's uitgewerkt.
<ul>
<li>Calamiteitenplan
<li>Bestrijdingsplan Primaire Waterkeringen
<li>Bestrijdingsplan Peilbeheer en Kaden
<li>Bestrijdingsplan Waterkwaliteit
<li>Bestrijdingsplan Ameland
<li>Bestrijdingsplan Terschelling
<li>Veiligheidsplan
<br>
===<strong>Waterzuivering</strong>===
<br><strong>Zoet water</strong>
<br>Zonder water geen leven. Dat geldt voor mens, plant en dier. Het is dan ook een kostbaar goed. Dat wil zeggen, [[zoet water]]. Want, hoewel de aarde voor meer dan zeventig procent uit water bestaat, is er maar een klein gedeelte van "[[zoet water|zoet]]".
<br>IJsbergen ogen kolossaal, maar in totaal bestaat maar één procent van de totale waterhoeveelheid op de aarde uit ijs en sneeuw.
<br>Liefst 97 procent van het water zit in de [[wereldzeeën]] en is "[[zout water|zout]]". De resterende twee procent is zoet. En daar moeten we zuinig op zijn.  


diagram verhouding zoet en zout water
==Op peil==
Het waterschap zorgt voor een goede verdeling van het water: niet teveel en niet te weinig. Dat er voldoende water is voor natuur, landbouw of veeteelt, waterrecreatie en huis en tuin. Met sluizen, gemalen en stuwen regelt het waterschap het waterpeil in sloten, vaarten en kanalen. Ze zorgen voor extra water tijdens droogte en voeren water af in natte periodes.
   
   
<br><strong>Waterzuivering</strong>
==Schoon==
 
In 27 rioolwaterzuiveringsinstallaties maakt Wetterskip Fryslân afvalwater schoon. Het gezuiverde water gaat terug de natuur in. Ook houdt het waterschap de waterkwaliteit goed in de gaten. Door de aanleg van oevers met een geleidelijke overgang van water naar land krijgen planten en dieren alle ruimte. Deze oevers zorgen voor helder water en een rijk en gevarieerd leven in en om de sloot.
<br>kaart van waterzuiverinsinstallaties in Friesland.
 
<br><strong>Vies</strong>
Al het water dat we voor onszelf gebruiken of dat de bedrijven nodig hebben, moet ook worden afgevoerd. Water heet dan opeens [[afvalwater]] en schoon is het dan niet meer. Het is meer of minder vies. Vroeger liep [[afvalwater]] meestal gewoon de sloot of de gracht in. Sloten, vaarten en grachten werden troebel en het water rook er ook niet bijzonder fris. Het gevolg daarvan was dat het oppervlaktewater door de [[algengroei]] veranderde in een "groene soep", zwemmen in [[open water]] werd een ongezonde bezigheid en de vissen en de waterplanten legden het loodje.
<br>
<br><strong>Rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi's)</strong>
In de jaren zestig begon men zich steeds meer te beseffen dat het zo niet langer kon. Hier en daar waren gemeenten al begonnen met het bouwen van een [[rioolwaterzuiveringsinstallatie|rwzi]]. Al het afvalwater van woningen en bedrijven werd via de [[riolering]] en speciale leidingen ([[persleidingen]]) naar zo'n [[rioolwaterzuiveringsinstallatie|rwzi]] gepompt, om daar te worden gezuiverd. Het gezuiverde water werd daarna weer teruggebracht naar het open water ([[oppervlaktewater]]).
<br>
<br>In 1970 kwam de [[Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren]]. Bedrijven die [[afvalwater]] loosden hadden een vergunning nodig en er moesten veel meer rwzi's komen. In [[Fryslân]] was de [[Provinsje Fryslân|provincie Fryslân]] hiervoor verantwoordelijk. Vanaf 1 januari 1993 heeft <strong>Wetterskip Fryslân</strong> deze taken overgenomen. Op dit moment heeft Wetterskip Fryslân over de hele provincie 29 rwzi's. Daar wordt ongeveer 95% van al het Friese afvalwater gezuiverd; dit is maar liefst 80 miljoen m3 water per jaar!
<br>
<br>Onderling bestaan er tussen de zuiveringsinstallaties nogal wat verschillen, o.a. in capaciteit en de wijze van zuivering. Er zijn 28 rioolwaterzuiveringsinstallaties van het [[zuiveringssysteem Actief-Slib]]. In Franeker staat een rioolwaterzuiveringsinstallatie van het [[type Oxidatiebed]]. 
<br>
<br><strong>Tegenwerking</strong>
Het water dat we overal voor kunnen gebruiken, in huis of in het bedrijf, lozen we praktisch overal via de [[gemeentelijke riolering]]. Via een ingenieus systeem van [[rioolbuizen]] en [[persleidingen]] komt het afvalwater op een rwzi. U kunt zich voorstellen dat rioolwater weinig fris ruikt. En het is vaak onvoorstelbaar om te zien wat mensen stiekem door het toilet of de gootsteen spoelen, terwijl dat er niet in thuis hoort. Plastic, koffiedik, maandverband, blikjes, verfresten, afgewerkte olie, blokken frituurvet, noem maar op. En dan zijn er nog de zaken die we niet kunnen zien, zoals bestrijdingsmiddelen en zware metalen. Al deze stoffen zorgen ervoor dat de <strong>goede zuivering van een rwzi wordt tegengewerkt</strong>.
<br>
<br><strong>Niet om in te nemen - Lozing van water</strong>
Anders dan u misschien zou denken is Wetterskip Fryslân niet verantwoordelijk voor lekker drinkwater. Daar zijn de [[waterleidingbedrijven]] voor. Het is één van de taken van Wetterskip Fryslân het afvalwater te zuiveren en het gereinigde water weer te lozen op het oppervlaktewater. Bij het zuiveren wordt het afvalwater ontdaan van die bestanddelen die het natuurlijk evenwicht in het oppervlaktewater kunnen verstoren. Niet meer, maar ook niet minder!
<br>
<br><strong>Bacteriën doen het werk</strong>
Als het afvalwater op een rwzi binnenstroomt, worden eerst de grove delen uit het water gehaald. Dat gebeurt met speciale roosters, grof of fijn. Het nog steeds vieze water gaat dan naar een stelsel van grote open waterbakken die met elkaar in verbinding staan.
<br>
<br><strong>Van beluchtingstank</strong>
<br>In die bakken zitten bacteriën. Er wordt zuurstof in het water gebracht om de bacteriën in leven te houden.
De bacteriën doen verder het werk. Ze eten als het ware de viezigheid op en maken zo het water weer schoon. We noemen dit proces [[biologische zuivering]]. Er komt geen chemisch preparaat aan te pas. Alleen aan het einde van het proces wordt er [[ijzer]] aan het water toegevoegd om de <strong>[[fosfaten]] te verwijderen</strong>.
<br>
<br><strong>...naar nabezinktank</strong>
<br>Het schoongemaakte water wordt doorgepompt naar een grote open bezinkbak, waar de bacteriemassa die nog in het water zit naar de bodem zakt. Deze bacteriemassa noemen we [[slib]]. Het schoongemaakte water gaat terug naar het oppervlaktewater.
<br>Een deel van het slib wordt weer teruggevoerd naar de rwzi, zodat de bacteriën opnieuw hun werk kunnen doen. Een ander deel is restproduct en heet het [[surplus-slib]]. Per schip of per tankwagen gaat dat slib naar de [[slibontwateringsinstallatie]] van Wetterskip Fryslân in Heerenveen. Daar wordt zoveel mogelijk water uit het slib geperst. De overblijvende [[slibkoeken]] worden door een bedrijf gedroogd. De [[gedroogde korrels]] worden verbrand in een energiecentrale om elektriciteit op te wekken.
<strong>Geld</strong>
Het zuiveren van ons afvalwater kost geld, veel geld. Per jaar besteedt Wetterskip Fryslân <strong>ongeveer 37 miljoen euro</strong> aan het schoonmaken van het Friese afvalwater. U betaalt daar elk jaar aan mee via de [[verontreinigingsheffing]]. Huishoudingen betalen <strong>op basis van een jaarlijks vastgesteld bedrag</strong>; bedrijven betalen <strong>op basis van de hoeveelheid afvalwater</strong> die ze lozen en de verontreiniging daarvan.   
<br>
<br>Er komt nogal wat kijken bij de <strong>zuivering van ons afvalwater</strong>. Dit geldt niet alleen voor de techniek om de miljoenen liters rioolwater die we jaarlijks met z'n allen produceren zo goed mogelijk schoon te krijgen. We zullen nog meer moeten doen om de natuur een handje te helpen. Want een gezonde natuur, een gezonde leefomgeving, is voor ons mensen een voorwaarde om te leven. En wij mensen zijn, eerlijk gezegd, zelf vaak de oorzaak van veel (onnodige) vervuiling.
<br>Gelukkig beseffen velen dat het eigenlijk niet eens zo ingewikkeld is om onze leefomgeving gezond te houden. De wasmiddelen zijn praktisch allemaal [[fosfaatvrij]] en [[biologisch afbreekbaar]]. Het bedrijfsleven investeert veel geld in methoden om [[bedrijfsafvalwater]] zo schoon mogelijk te lozen. Het helpt allemaal. Maar kan het nog beter? Wetterskip Fryslân denkt van wel.
<br>
<br><strong>Investeren in de toekomst</strong>
Op de wat langere termijn gaat het zuiveren van ons afvalwater nog meer geld kosten. Want Wetterskip Fryslân moet als waterkwaliteitsbeheerder <strong>aan steeds strengere normen voldoen</strong>. Deze worden vastgesteld door het Rijk, de provincie Fryslân, en de Friese gemeenten. Zo moet Wetterskip Fryslân ervoor zorgen dat in de toekomst nog meer [[stikstof]] uit het afvalwater wordt gehaald. En er moeten <strong>verouderde installaties</strong> worden vernieuwd.
<br>
<br>Dat vraagt <strong>grote investeringen</strong> voor de meeste van de 29 rwzi's van Wetterskip Fryslân. Via de [[verontreinigingsheffing]] betaalt u daaraan mee. Niet goedkoop, zeker, maar Wetterskip Fryslân investeert in de toekomst. Omdat niet alleen nu, maar ook straks, Fryslân en schoon oppervlaktewater bij elkaar blijven horen.
<br> 
<strong>Zorg voor de kwaliteit van het water</strong>
<br>We zijn er niet met alleen maar het zuiveren van ons afvalwater. Wetterskip Fryslân heeft ook als taak het verlenen van [[vergunningen]] en het [[toezicht]] houden op het naleven daarvan.
<br>Ook houdt zij de kwaliteit van het [[oppervlaktewater]] goed in de gaten. Daarom geeft Wetterskip Fryslân geld uit aan projecten die er ook voor zorgen dat de natuur in en onder water zich weer kan herstellen.
<br>Zo is onder meer het Nannewiid, een klein meertje tussen Heerenveen en Joure, helemaal schoongemaakt en zijn in de nabije omgeving ervan kostbare maatregelen getroffen om het Nannewiid ook schoon te houden.
<br>Voor de watersport is het [[Vuilwatertankproject]] opgezet. Dit is een net van [[vuilwaterinzamelstations]] door heel Fryslân, waar boten die een [[vuilwatertank]] aan boord hebben, dit vuile water kunnen afleveren.
<br>Agrarische bedrijven nemen met steun van Wetterskip Fryslân proeven om huishoudelijk afval- en [[melkspoelwater]] via kleine rietveldjes te zuiveren.
<br>
===<strong>Botulisme</strong>===
 
Foto van een dode eend  Foto van een in het water drijvende dode eend
 
<br><strong>Wat is botulisme?</strong>
<br>Botulisme is een [[voedselvergiftiging]] bij mensen of dieren, die veroorzaakt wordt door opname van voedsel waarin de bacterie <strong>[[Clostridium botulinum]]</strong> [[botulinumtoxine]] heeft gevormd. Er bestaan zeven verschillende typen van deze bacterie. De mens is vooral gevoelig voor de, gelukkig zeldzame, [[toxinetypen A, B, E, en F]]. Deze typen zijn na 1976 in Fryslân niet meer aangetoond. Bij eenden en andere watervogels komt meestal [[type C en D]] voor. Bij de sterfte van watervogels in juni 1975 in het Tjeukemeer werd [[type E]] aangetoond, waardoor extra aandacht aan de [[volksgezondheidsaspecten]] geschonken moest worden. Nadien is in Friesland steeds [[type C]] vastgesteld, dat schadelijk is voor watervogels.
<br>
<br>De bacteriën ontwikkelen zich snel bij gunstige omstandigheden als vuil, warm en ondiep water (ook in [[riooloverstortvijvers]]). [[Botulisme]] verspreid zich vooral via [[besmette kadavers]]. Gezonde watervogels nemen weefseldeeltjes en vliegenlarven (maden) op van de kadavers en worden hierdoor ziek. De bacterie kan ook rechtstreeks uit de bodem worden opgenomen.
<br>
<br><strong>Wat is het ziektebeeld?</strong>
[[Botulisme]] tast het zenuwstelsel van watervogels aan en veroorzaakt spierverlamming. [[Botulismeslachtoffers]] zijn te herkennen aan verlammingsverschijnselen aan de vleugels en de kop. De eerste tekenen die wijzen op botulisme bij watervogels zijn het niet meer kunnen vliegen of lopen, problemen met slikken en geen geluid meer kunnen voortbrengen. Tenslotte zullen de meeste watervogels verdrinken door verlamming aan de nek. De watervogels die niet verdrinken of gevonden worden, zullen uiteindelijk sterven door een ademhalingsstoornis. Reeds gestorven watervogels worden meestal aangetroffen met gestrekte poten en een slappe, enigszins gedraaide nek en kop.
<br>De symptomen bij de mens zijn o.a. een droge mond, slik-/spraakstoornissen en dubbelzien. In een later stadium zouden zich verlammingsverschijnselen voor kunnen doen. Echter de voor de mens gevoelige toxinetypen komen sinds 1976 niet meer voor in Fryslân.
<br>
<br><strong>Is genezing mogelijk?</strong>
Watervogels kunnen veelal gered worden door een spoedige behandeling in een [[vogelopvangcentrum]]. Ze vormen dan na genezig geen gevaar meer voor hun omgeving.
<br>
<br><strong>Melding kadavers</strong>
<br>Voor het melden van verdachte dode of zieke (water)vogels belt u: 
<ul>
<li>tijdens kantooruren (Wetterskip Fryslân) 058 - 292 21 22
<li>buiten kantooruren (Milieu-Alarmnummer Friesland) 058 - 212 24 22
</ul>
<br><strong>Belangrijk</strong>
<ul>
<li>Kadavers niet aanraken!
<li>Kadavers niet begraven!
<li>Kadavers niet in de afvalcontainer werpen!
<li>Vermijd contact met het water (geldt ook voor huisdieren en vee)
<li>Meld zieke of dode vogels (zie hierboven)
<li>Werp geen afval of etensresten in het oppervlaktewater
<li>Voer watervogels in het voorjaar en de zomer niet, zodat er geen concentraties aan watervogels ontstaan
Ruiming kadavers
<br>
<br>Een belangrijk element bij de bestrijding van botulisme vormt de <strong>opruiming van vogelkadavers</strong>. De kans op nieuwe sterftegevallen onder watervogels neemt daardoor af en de omvang van een [[botulismeuitbraak]] wordt erdoor beperkt. Afvoer vindt plaats naar een door de gemeente aangewezen verzamelplaats of het [[destructiebedrijf]].
<br>
<br><strong>Veedrinkwater</strong>
<br>Vergiftiging van vee door het gebruik van water als veedrinkwater lijkt niet erg waarschijnlijk. Het uitsluiten van het veedrinkwater als mogelijke bron voor botulisme, is echter niet hard te maken. Overigens is het wel van het grootste belang dat kadavers, die zich op het land (in weilanden) bevinden, zo spoedig mogelijk worden geruimd, omdat dit mogelijk gevaar op kan leveren voor vee.
<br>
<br><strong>Zwemverbod</strong>
Op grond van de [[Wet hygiëne en veiligheid zwemgelegenheden (Whvz)]] kan een [[zwemverbod]] worden ingesteld als dat uit het oogpunt van de veiligheid en volksgezondheid noodzakelijk is. Als dit zich voordoet, vindt u hier via de sites van de overheden informatie over.
<br>
<br><strong>Zwemwater</strong>
<br>Het zwemseizoen loopt van 1 mei tot en met 30 september. In deze periode wordt volop gezwommen in de Friese plassen, meren en kanalen.
<br>Iedereen wil graag veilig zwemmen in schoon water. Sommige plaatsen zijn daarvoor meer geschikt dan andere. In het beheergebied van Wetterskip Fryslân zijn in 2011 in totaal [[32 (officiële) zwemwateren]] opgenomen. Wetterskip Fryslân controleert hier iedere twee weken de waterkwaliteit. Ze kijkt dan naar de helderheid, zuurgraad, temperatuur en of er bacteriën in het water zijn die ziektes kunnen veroorzaken. Wanneer bijvoorbeeld [[blauwalg]] of een te grote [[fecale verontreiniginging]] in het zwemwater voorkomen, kan een zwemverbod worden ingesteld.
<br>Op de website Zwemwater in Fryslân vindt u informatie over alle officiële zwemwateren in Fryslân, waaronder een overzichtskaart met zwemwateren.
<br>
<br><strong>Eigen risico</strong>
<br>Zwemmen blijft wel op alle locaties altijd een activiteit op basis van eigen risico. Voor vragen over de kwaliteit van het zwemwater kunt u ook de [[zwemwatertelefoon]] bellen: (058) 292 5650.
<br>
<br><strong>Zwemwaterprofiel</strong>
<br>Van elk zwemwater bestaat een zogenaamd [[zwemwaterprofiel]]. Dit is een rapport waarin de risico's voor de gezondheid van zwemmers staan beschreven. Daarbij wordt  aangegeven waaruit dat risico bestaat en wat er verbeterd kan worden. Op een speciale infopagina vindt men de zwemwaterprofielen van de 32 zwemwateren in het beheergebied van Wetterskip Fryslân.
<br>
<br><strong>Verontreiniging</strong>
Ziet u dode beesten of bijvoorbeeld olie in het water? Dan kunt u dit melden bij het milieualarmnummer: (058) 2122422 (24 uur per dag). De GGD Fryslân is 24 uur per dag bereikbaar voor vragen over en meldingen van gezondheidsklachten na het zwemmen: (058) 2334334. Meer informatie vind u ook op de pagina over botulisme.
   
   
foto van zwemmers
==Veilig leefgebied==
Om iedereen in zo’n gebied veilig te kunnen laten wonen, werken en recreëren is een hele opgave. Gelukkig krijgt Wetterskip Fryslân hulp van 2 IJsselmeergemalen, 3 zeegemalen, 3 spuisluizen, ongeveer 1.000 poldergemalen, bijna 11.000 stuwen en inlaten en 40.000 kilometer aan sloten en vaarten om die klus te klaren. Het Ir. D.F. Woudagemaal is één van de twee IJsselmeergemalen.


<br>Op de website van Waddenzee.nl vindt u informatie over Zwemwaterkwaliteit op de Noordzeestranden van de Waddeneilanden en enkele locaties langs de waddenkust.
<br>Landelijke informatie over zwemwater vindt u gedurende het zwemseizoen op teletekst (pagina 725).


===<strong>Riooloverstorten</strong>===
[[bestand:Beheergebied-wetterskip-fryslan.jpg | center | alt="kaart van het beheergebied van Wetterskip Fryslân" ]]
<br><strong>[[Riooloverstorten]] en de risico's voor vee en de volksgezondheid</strong>
Onder normale omstandigheden wordt regen- en afvalwater via het [[rioolstelsel]] afgevoerd naar een [[rioolzuiveringsinstallatie]]. Bij hevige regenval echter is daarvoor de [[capaciteit van de riolering]] niet voldoende. Vanuit ongeveer 1200 [[overstortputten]] in Fryslân stroomt dan een deel van het afvalwater, verdund met regenwater, weg naar het oppervlaktewater. Na elke overstorting is het oppervlaktewater daardoor <strong>bepaalde tijd min of meer vervuild</strong>. Dat kan problemen opleveren bij het gebruik van dit water, bijvoorbeeld als drinkwater voor vee. Als een aantal veehouders bijv. heeft te kampen met gezondheidsproblemen bij hun vee, zoals vruchtbaarheidsproblemen en verminderde melkproduktie, wordt als oorzaak wel eens gedacht aan het drinken uit oppervlaktewater dat vanuit een overstortput met rioolwater is vervuild. Onderzoek toont die directe relatie niet aan, maar door de samenstelling van rioolwater kunnen risico's voor de gezondheid van weidend vee ook niet worden uitgesloten. 
<br>
<br><strong>Overstorten en vervuiling</strong>
<br>Water uit een [[riooloverstortput]] is vervuild met [[zuurstofbindende en bemestende stoffen]], met [[micro-verontreinigingen]] en [[bacteriën]]. Soms is het ook zichtbaar met [[afvalstoffen]] vervuild of is het grijsbruin tot zwart door het [[opgewoelde rioolslib]].
<br>De grootste problemen kunnen ontstaan bij riooloverstortingen op stilstaand water, bijvoorbeeld een sloot of een vijver. Door de natuurlijke afbraak daalt het [[zuurstofgehalte]] in dat water, waardoor [[waterorganismen]] sterven. Soms komt ook [[vissterfte]] voor. Als [[verbindingen uit het bodemslib]] weer in het water oplossen en worden afgebroken kan het zuurstofgehalte zelfs vrij lang laag blijven. 
<br>
<br><strong>Rioolwater en de overheid</strong>
Het [[milieubeleid]] van de overheid heeft tot doel de komende jaren de vervuiling uit riooloverstortputten fors terug te dringen. Dit kan door verbetering en [[capaciteitsvergroting]] van de [[rioleringen]], de [[rioolgemalen]], de [[persleidingen]] en de [[zuiveringsinstallaties]]. Door deze maatregelen treden overstortputten minder vaak in werking en als er toch een overstorting plaatsvindt stroomt er minder vuil weg. In hun rioleringsplannen schenken de gemeenten aandacht aan dergelijke maatregelen. Wetterskip Fryslân vergroot zo nodig de capaciteit van de eigen gemalen, persleidingen en zuiveringsinstallaties. Het is de bedoeling dat deze maatregelen binnen enkele jaren voltooid zijn.
Per gemeente kunnen de investeringen sterk verschillen, maar naar schatting zullen alleen al de gezamenlijke Friese gemeenten daarin zo'n 230 miljoen gulden moeten investeren. Een kostbare zaak!
<br>
<br>< strong>Riooloverstort en veedrenking</strong>
Riooloverstortputten lozen ook op sloten waaruit vee drinkt en dat geeft soms gezondheidsproblemen bij het vee. Hoewel niet is aangetoond dat die problemen daarmee direct verband houden, is wel duidelijk dat slootwater kort na een overstorting niet geschikt is als drinkwater voor het vee. De Gezondheidsdienst voor Dieren stelt dat van de vele mogelijke chemische vervuilingen, het gehalte aan totaal [[stikstof]], [[nitraat]], [[nitriet]] en de [[zware metalen]] [[lood]], [[kwik]] en [[cadmium]] vermoedelijk het meest bedreigend zijn voor de gezondheid van melkvee. Ook de gehalten van [[waterstofsulfide]], [[sulfaten]] en [[ammoniak]] in overstortwater worden als gezondheidsbedreigend genoemd.
Overheden vinden het belangrijk de problemen met overstorten aan te pakken. De wil is er, maar het kost tijd. Overstorten blijven echter nodig. Ieder rioleringssysteem moet, wil het betaalbaar blijven, overstorten hebben. Wordt het riool zoals bij hevige regenval overbelast, dan moet het overschot geloosd kunnen worden anders komt het vuil op straat of via de toiletpot naar boven. Dus is het voor de veehouders verstandig om zich van de risico's bewust te zijn en met de aanwezigheid van een riooloverstortput rekening te houden en maatregelen te treffen.
<br><strong>Concreet</strong> betekent dit bijvoorbeeld:
<ul>
<li>het verplaatsen van een weidepomp naar een andere sloot;
<li>het slaan van een grondwaterbron;
<li>het aanvoeren van drinkwater met tankwagens;
<li>het aansluiten van een veedrenk-voorziening op het waterleidingnet.
Met een afrastering langs de sloot kan worden voorkomen dat het vee daaruit rechtstreeks drinkt. 
<br>
<br><strong>Riooloverstort en de volksgezondheid</strong>
<br>De in ongezuiverd rioolwater voorkomende vervuiling levert niet alleen voor vee, maar ook voor mensen gezondheidsrisico's op. Het wordt afgeraden te gaan zwemmen in de buurt van een overstort. Ook is het niet verstandig om vlak bij een overstort oppervlaktewater op te pompen of op andere wijze te onttrekken voor bijvoorbeeld het begieten van een volkstuin.
<br>
<br><strong>Waar bevinden zich de riooloverstorten</strong>
Nadere informatie over de locaties van de overstorten kunt u verkrijgen bij de gemeente.
Voor klachten over de kwaliteit van het oppervlaktewater bij overstorten kunt u terecht bij het milieualarmnummer .
Wetterskip Fryslân zal naar aanleiding van deze klachten de instantie die verantwoordelijk is voor de verontreiniging, op zijn verplichtingen wijzen. 


===<strong>Vuil water aan boord?</strong>===
<br>Door het <strong>[[toiletwater]]</strong> niet meer direct te lozen, maar op te vangen in een [[vuilwaterinstallatie]] aan boord en regelmatig af te leveren bij één van de [[inzamelstations]] (zie down te loaden kaart) in de provincie Fryslân, kunnen watersporters zelf een bijdrage leveren aan een betere waterkwaliteit.
<br>
<br>Fryslân is een <strong>waterrijke provincie</strong>. In de zomer is het druk met boten op en zwemmers in het Friese water. Iedereen wil volop genieten en niemand zit te wachten op vies en onveilig water in meren, kanalen en sloten. Uit onderzoek van Wetterskip Fryslân blijkt dat er - ondanks de invoering van het lozingsverbod voor toiletwater van pleziervaartuigen in 2009 - nog steeds veel toiletwater in het Friese water wordt geloosd.
<br>
<br><strong>Lozingsverbod toiletwater en toiletspoelwater</strong>
Het lozingsverbod geldt voor alle pleziervaartuigen tussen de 2,4 meter en 24 meter. Het verbod gaat alleen over toiletwater en toiletspoelwater (het zogenoemde ‘zwarte' water) en niet over het andere huishoudelijke afvalwater. Wetterskip Fryslân stimuleert via voorlichting en bewustwording watersporters om het lozingsverbod na te leven en is één van de instanties die hierop toeziet. Wanneer blijkt dat er toch vuilwater wordt geloosd, kan het waterschap een boete opleggen. Vuilwater, vang het op! 
<br>Wetterskip Fryslân beheert de kwaliteit van het Friese oppervlaktewater. Het waterschap zorgt ervoor dat het water schoon blijft. Helaas gaat het niet altijd even goed met het Friese water. In 2009 en 2010 onderzocht Wetterskip Fryslân de kwaliteit van het zwemwater. Nabij de onderzochte aanlegsteigers bleek het zwemwater in het algemeen niet betrouwbaar. Er is een verband aangetoond tussen de slechte zwemwaterkwaliteit en de aanwezigheid van recreatieschepen (onderwatertoilet). Ook in open water komt incidenteel een slechte zwemwaterkwaliteit voor, mogelijk veroorzaakt door lozingen van vuilwatertanks.
<br>Vooral toiletwater van de recreatievaart zorgt voor vervuiling van het zwemwater. Het doorspoelen van het toilet brengt veel bacteriën in het water. Behalve dat het zwemwater vies wordt, lopen zwemmers in water met een hoge concentratie aan ziekmakende bacteriën en virussen een risico op ziekte op. Ze kunnen bijvoorbeeld maag-darmklachten, last van de luchtwegen of gehoorgangen oplopen.
Verbetering van de waterkwaliteit en het schoon kunnen zwemmen rond je boot is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Waterrecreanten kunnen helpen om de waterkwaliteit te verbeteren en de gezondheidsrisico's te verkleinen. Dit kan door meer gebruik te maken van de toiletvoorzieningen op de wal. Daarnaast zijn er verschillende mogelijkheden voor het opvangen van uw vuilwater van het toilet aan boord van uw schip. Bij watersportwinkels is er keuze uit diverse opvangsystemen: een chemisch toilet, droog toilet of vuilwatertank. Een tank laten inbouwen is een investering, maar draagt wel bij aan fris, Fries oppervlaktewater!
<br>Het legen of afpompen van opgevangen vuilwater kan in jachthavens met meer dan 50 ligplaatsen voor motorjachten en kajuitboten. Het gebruik is gratis als er ook liggeld of havengeld is betaald. Er zijn ook inzamelstations op andere plaatsen in de provincie. Om het aan wal brengen van het afvalwater te vergemakkelijken wordt dit jaar bij de drukke passantensteigers in Sneek en in Heeg een systeem aangelegd waarbij het afvalwater ter plekke op de passantenligplaats (!) kan worden geloosd. De ervaringen worden dit najaar gerapporteerd en gepubliceerd.
<br>
<br>Specifieke informatie over het opvangen van uw toiletwater kunt u krijgen bij het dichtstbijzijnde inzamelingsstation of neem een kijkje op www.vuilwater.info Op deze site vindt u ook meer algemene informatie over varen en vuilwater
<br>


===<strong>De blauwe diamant</strong>===
<strong>Helder water in de stad</strong>
Al eerder zijn afspraken gemaakt omtrent de <strong>binnenstadsgrachten</strong>. Het waterschap en de provincie zagen kans om de binnenstad te gaan baggeren en ook nog de singels mee te nemen. Het weghalen van de ernstig vervuilde bagger was de eerste maatregel. Het integrale karakter van deze actie zorgde ervoor dat veel subsidie van het ministerie van VROM kon worden binnengehaald. Riooloverstorten in de binnenstad werden gesloten. Om dat te kunnen realiseren werden twee grote buffers (bergbezinkbassins) geplaatst. De hekjes langs de grachten werden vervangen door betonnen randen zodat het afspoelend straatwater kon worden tegengehouden. Met het verwijderen van de bagger, de overstorten  en het voorkomen van afspoelend water wordt de waterkwaliteit aanzienlijk verbeterd.
<br>     
<br><strong>[[Doorvaarbare waterkering]]</strong>
<br>Zoals zoveel stadswater in Fryslân, staan de binnenstadsgrachten in open verbinding met de boezem. Dit betekent dat ook al is de lokale vervuiling gesaneerd, de waterkwaliteit nooit beter wordt dan [[boezemwaterkwaliteit]]. Nu is de boezem de afgelopen tien jaar natuurlijk sterk in kwaliteit verbeterd, maar hij voldoet in veel opzichten niet aan de norm voor gezond water. Er is lang gestudeerd op een methode waarmee het water van de binnenstad verbeterd zou kunnen worden. De doorvaarbare waterkering werd ontwikkeld.
<br>Deze waterkering remt de indringing van het boezemwater af, maar is wel doorvaarbaar. Alleen afschermen van de boezem helpt natuurlijk niet. Er moet enige verschoning plaatsvinden. De gemeente heeft een vuilwater transportleiding van de binnenstad naar de rioolwaterzuivering laten aanleggen. De rioolwaterzuivering heeft vervolgens het vuile water nagezuiverd met behulp van een door VITENS ontwikkelde [[membraanbioreactor]]. 
<br>
<br><strong>De schone bron: hoeveel en welke kwaliteit</strong>
Hoeveel schoon water en met welke kwaliteit zou nodig zijn voor de binnenstad? Dat was van begin af aan een uiterst belangrijke vraag. Daar zijn veel beschouwingen en berekeningen aan gewijd. Er is een ‘proef' [[doorvaarbare waterkering]] gebouwd in de Weaze op de grens met de Zuidergracht. Aan de noordkant bij de Brol kwam een tijdelijke vaste damwand voor schoon water. In dit min of meer afgesloten compartiment is de haalbaarheid van helder water onderzocht en tegelijkertijd kon de doorvaarbare waterkering worden beproefd. 
<br>De proef werkte: kort na de start in juli 2003 was de Weaze helder en dat heeft een jaar lang geduurd tot augustus 2004. Helder betekent in [[waterkwaliteitstermen]] meer dan 1 meter zichtdiepte. De doorvaarbare waterkering bleek doorvaarbaar, zelfs met een draaiende schroef van een buitenboordmotor. 
<br> 
<br><strong>Keringen in binnenstadsgrachten</strong>
<br>Op 8 november 2004 is de firma De Boer en De Groot begonnen met het aanbrengen van de doorvaarbare waterkeringen op de vier contactpunten tussen binnenstadsgrachten en singels. De keringen, ook die bij de Weaze, krijgen een ander ontwerp. De techniek blijft hetzelfde maar het ontwerp is zo gemaakt dat het past binnen de monumentale status van de binnenstadsgrachten.
<br>
<br><strong>De waterlelie is de kroon op het werk</strong>
<br>En als dan in maart het schone water op twee plaatsen de binnenstad binnenstroomt, dan breken er spannende tijden aan. Kan de belofte van helder water worden waargemaakt? En leeft het water? Om dat leven in de binnenstad op gang te helpen, worden in maart waterplanten in de binnenstad en in de singels geplant. Sommige waterplanten blijven onder het wateroppervlak en zullen daar het water schoon houden en een onderkomen bieden voor kleinere dieren. Waterlelies bieden die functie ook (schuilplaats), maar de lelies zullen vooral het schone water symboliseren.
<br>
<br><strong>Meten is weten</strong>
<br>Vanzelfsprekend wordt de waterkwaliteit in en om Leeuwarden nauwkeurig in de gaten gehouden. Vanaf het begin van het project in 2000 ligt er een meetpunt in de binnenstad. Het rendement van de investering kan straks afgelezen worden aan de hand van de monitoringsresultaten. De bezoeker van de binnenstad kan bij het kunstwerk ‘meetbaar water' bij de Brol zelf aflezen hoe het staat met de helderheid van het water. Dit kunstwerk is op 17 december 2004 in gebruik gesteld.
<br>De waterkwaliteit in Leeuwarden is met een aantal kunstgrepen verbeterd. Door die kunstgrepen weten we nu wat haalbaar is in een stedelijk gebied zoals Leeuwarden. Deze ervaring is nuttig voor toekomstig waterbeheer in andere Friese steden (en buiten Friesland). Het concept kan niet zonder meer in iedere situatie toegepast worden, maar met het inzicht dat we nu hebben kunnen we beter keuzes maken.
<br>
<br><strong>Muziek in de grachten van Leeuwarden</strong>
Het concept wordt gesubsidieerd door INTERREG. Leeuwarden werkt samen met andere gemeenten rond de Noordzee aan [[waterbeheersmaatregelen]] in hun [[stedelijk gebied]]. Gemeente en waterschap hebben onlangs besloten de samenwerking op het gebied van waterbeheer in de toekomst voort te zetten.
<br>
<br>
===<strong>Chloride in zilte gebieden</strong>===
[[Category:Waterbeheer]]
<br>[[Kwelwater]] speelt de land- en tuinbouwers langs de Waddenkust parten. Het oppervlaktewater nabij de zeedijk en ook verder landinwaarts bevat hier en daar te veel zout. Chloride is een belangrijke indicator voor zout, het komt altijd in water voor. Bij een te hoog chloridegehalte is water echter niet meer geschikt voor bijvoorbeeld beregening van gewassen en drinkwater voor vee. De verzilting van de landbouwgrond wordt onder andere veroorzaakt door een stijgende zeespiegel, een dalende bodem en zout grondwater. In de strijd tegen verzilting spoelt Wetterskip Fryslân de zoute waterwegen door met relatief zoet water. Het waterschap heeft automatische chloridemeetstations. Een rayonbeheerder of boezembeheerder kan op basis van de meetgegevens besluiten stuwen en opmalingen in te zetten voor het rondspoelen van zoet water.

Versie van 30 mei 2022 09:40


Logo van Wetterskip Fryslân

In 1533 ontstonden de eerste Friese waterschappen. Er zijn er in totaal ongeveer 1500 geweest. Zij zorgden voor ‘droege fuotten’, afvoer van overtollig water uit Fryslân en vanaf 1993 ook voor waterzuivering. In 1960 telde de provincie nog ongeveer 1200 waterschappen, maar sinds 2004 is er nog maar één waterschap over: Wetterskip Fryslân.

Wetterskip Fryslân houdt de voeten droog en de dijken sterk. Zorgt voor een goed waterpeil in sloten en meren, bewaakt de waterkwaliteit en zuivert het afvalwater. Houdt niet alleen vandaag, maar ook morgen Fryslân en het Groninger Westerkwartier veilig en leefbaar. En blijft dat doen. Want het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt en we krijgen meer neerslag of juist droogte. Die veranderingen vragen om een innovatieve aanpak. Samen met inwoners, bedrijven en organisaties bedenkt ze slimme, duurzame oplossingen. Steeds op zoek naar het antwoord op die ene vraag: En wat doen we morgen met water?

Waterschapen algemeen

Hoofdkantoor van Wetterskip Fryslân in Leeuwarden

Een waterschap in Nederland is een bestuursniveau dat de waterhuishouding behoort te controleren en te regelen. De taken van een waterschap in Nederland zijn onder andere de waterkeringszorg, het waterkwantiteitsbeheer en het waterkwaliteitsbeheer. Daarnaast is een waterschap vaak ook verantwoordelijk voor wegenbeheer en vaarwegenbeheer. Het algemeen bestuur van een waterschap in Nederland wordt gekozen voor een periode van vier jaar middels de waterschapsverkiezingen.

Water raakt en beïnvloedt de belangen van boeren, burgers, natuur, milieu en recreatie. De samenwerking met andere organisaties en overheden is daarom van groot belang; zoals met provisies, Rijkswaterstaat en gemeenten. Op deze wijze kan een waterschap deze taken zo goed mogelijk uitvoeren en waar mogelijk maatwerk leveren.

Droge voeten

Friesland ligt voor een flink deel onder zeeniveau. Stevige dijken zorgen ervoor dat de inwoners droge voeten houden. Wetterskip Fryslân beheert 200 kilometer dijken langs IJsselmeer en Waddenzee en op de Waddeneilanden. Met 3.400 kilometer aan polderdijken zorgt het waterschap dat het water in Friesland binnen de sloten en vaarten blijft.

Op peil

Het waterschap zorgt voor een goede verdeling van het water: niet teveel en niet te weinig. Dat er voldoende water is voor natuur, landbouw of veeteelt, waterrecreatie en huis en tuin. Met sluizen, gemalen en stuwen regelt het waterschap het waterpeil in sloten, vaarten en kanalen. Ze zorgen voor extra water tijdens droogte en voeren water af in natte periodes.

Schoon

In 27 rioolwaterzuiveringsinstallaties maakt Wetterskip Fryslân afvalwater schoon. Het gezuiverde water gaat terug de natuur in. Ook houdt het waterschap de waterkwaliteit goed in de gaten. Door de aanleg van oevers met een geleidelijke overgang van water naar land krijgen planten en dieren alle ruimte. Deze oevers zorgen voor helder water en een rijk en gevarieerd leven in en om de sloot.

Veilig leefgebied

Om iedereen in zo’n gebied veilig te kunnen laten wonen, werken en recreëren is een hele opgave. Gelukkig krijgt Wetterskip Fryslân hulp van 2 IJsselmeergemalen, 3 zeegemalen, 3 spuisluizen, ongeveer 1.000 poldergemalen, bijna 11.000 stuwen en inlaten en 40.000 kilometer aan sloten en vaarten om die klus te klaren. Het Ir. D.F. Woudagemaal is één van de twee IJsselmeergemalen.


"kaart van het beheergebied van Wetterskip Fryslân"