Harlingen en Normaal Amsterdams Peil: verschil tussen pagina's

Uit Wouda's Wiki
(Verschil tussen pagina's)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
imported>Jan Pieter Rottine
 
imported>Vincent Erdin
 
Regel 1: Regel 1:
[[Bestand:2010-NL-P02-Fryslan-kaart-_gi.jpg‎|400×320px|link=]]
Het Normaal Amsterdamd Peil (N.A.P.) is op 18 mei 1988 een door de minister van Verkeer en Waterstaat geijkt punt in het stadhuis van Amsterdam.


'''Harlingen''' is '''één van de Friese elf steden''' en heeft een '''zeehaven'''.
Het NAP wordt al veel langer gebruikt. Het nulpunt van het peil kwam tot stand door de hoogten van eb en vloed in de haven van het IJ bij de Haarlemmersluis in Amsterdam op te meten in de periode tussen 1 september 1683 en 1 september 1684.  
Harlingen (Frysk: '''Harns''') is een stad in de Nederlandse '''provincie Fryslân''' en de hoofdplaats van de '''gelijknamige gemeente'''. Harlingen is de op vier na grootste plaats van Fryslân en de haven van Harlingen is de belangrijkste haven van de provincie.


=='''Harlingen en omgeving'''==
Dit eerste Amsterdams Peil is door middel van acht stenen met een horizontale groef in de Amsterdamse dijken en sluizen aangebracht.
Tussen 1683/84 is de zeespiegel gewijzigd waardoor het peil niet langer aangehouden kon worden.
Er was behoefte aan een nieuw geijkt peil.


==='''Ontstaan en stadsrechten'''===
Naast het geijkte NAP punt staan twee wtaerkolommen die de actuele waterstand van eb en vloed bij IJmuiden en Vlissingen aangeven.
De derde waterkolom geeft de stand van het water wee rop 1 februari 1953, 4,5 meter boven NAP. Bij vrijwel alle gemalen en sluizen in Nederland is een peilschaal aangebracht. Hierop is te zien hoe de waterstand is ten opzichte van NAP.


[[Bestand:761px-1664_harlingen.JPG‎|761×600px|link=]]
Bij het ir. D.F. Woudgemaal zijn twee witte peilschalen met zwarte strepen en cijfers aangebracht:
'''De stad Harlingen in 1664'''
1: aan de boezemzijde te zien vlakbij de ingang naar het ketelhuis, met een stand van -0.52 cm NAP
2: aan de zijde van het IJsselmeer bij de sluisdeur van sectie B, te zien vanaf het toegankelijke platform, met een stand van 0.20 cm NAP (zomerstand van het IJsselmeer) of - 0.40 cm NAP (winsterstand van het IJsselmeer).


Omstreeks '''1157''' sticht''' Eilwardus Ludinga''' het '''klooster Ludingakerke''' in het '''dorp Almenum'''.
Peilschalen hebben door de toenemende automatisering hun waarde enigszins verloren. Poldergemalen worden nu automatisch ingeschakeld als het peil te hoog zou zijn.  
<br>De''' monniken graven grachten om de handelsvaart beter mogelijk te maken'''.
Voorheen keek de machinist van een poldermolen of gemaal eerst op de peilschaal en meldde de stand aan de dijkgraaf of voorzitter van het polderbestuur en kreeg dan toestemming om te gaan malen. Bij grotere waterschappen liep dit via de ingenieur die in dienst was van het waterschap.
<br>Ludingakerk wordt hierdoor één van de rijkste kloosters in Fryslân.
<br>De '''buurt ten westen van Almenum, Harlingen''', wordt daardoor ook erg belangrijk en '''Harlingen''' komt '''als plaatsnaam voor het eerst voor in 1228'''.
<br>Deze plaats krijgt in 1234 zelfs stadsrechten. Daarmee is Harlingen '''als stad ouder dan''' bijvoorbeeld '''Leeuwarden, Dokkum, Franeker of Amsterdam'''.
<br>'''Noordwestelijk''' van Harlingen ligt in die tijd nog '''de stad Griend''' met poorten, grachten en zelfs een hogeschool. In 1287 wordt Griend als gevolg van de desastreuze Sint-Luciavloed grotendeels verzwolgen door de zee. Thans is Griend nog slechts een zandplaat in de Waddenzee.


De naam Harlingen is vermoedelijk afkomstig van de '''state Harlinga'''. In 1311 komt "Harlingen" al voor in Engelse havenregisters.  
Het moment waarop het ir. D.F. Woudagemaal wordt opgestart wordt allang niet meer bepaald door de waterstand bij de twee genoemde peilschalen die bij het gemaal zijn aangebracht maar wordt beslist vanuit het waterschapshuis in Leeuwarden op basis van weerberichten en rekenmodellen, zie het fragment in de 3 D film die in het bezoekerscentrum wordt gedraaid hierover.
<br>Omdat de stad van groot belang is voor de '''bereikbaarheid van Fryslân en Groningen''', bouwen de Groningers '''aan de westzijde van de stad een kasteel ter verdediging van de stad''' en daarmee van de toegang naar het achterland.


In '''1579''' ondertekenen afgezanten van de stad de '''Unie van Utrecht''' en op 22 december '''1634''' ontvangt Harlingen zijn '''octrooi van de Staten van Friesland voor Groenlandsch- en Straat Daevids-visscherij (walvisvaart)'''.
Een peilschaal geeft echter nog steeds een eerste en betrouwbare indicatie over de stand van het water ten opzichte van het NAP dat zal ook in de komende jaren zo blijven.


'''Twee eeuwen lang''' bestaat Harlingen, gelegen op een uithoek der kust, '''in de schaduw van de universiteitsstad Franeker'''. <br>Maar door de verbinding met de zee '''neemt de welvaart gestaag toe'''. '''Vroeger''' ligt de stad '''westelijker dan vandaag''', maar '''de zee slaat regelmatig land weg'''.
Voordat het NAP werd vastgesteld had ieder waterstaatkundig gebied een eigen peil. Dat gaf de nodige verwarring want er moesten omrekentabellen aan te pas komen om te weten over welk peil men het nu precies had. Eigenlijk werkt het precies hetzelfde als met het muntstelsel eertijds voordat de gouden standaard werd geïntroduceerd.


<br>In '''1543''' en '''1565''' '''breidt men uit in noordelijke richting''', zodat de '''Noorderhaven''' de binnenhaven wordt, die hij nu nog is.
In de kademuur aan de oostzijde van de Oude Delft in Delft recht tegenover het Gemeenlandshuis van het Hoogheemraadschap van Delfland zijn drie peilschalen ingemetseld:
<br>Op de middag van '''17 mei 1568''' worden tot verbazing van de Harlingers 1800 '''Waalse soldaten aan land gezet''', die later '''in de slag bij Heiligerlee verslagen''' worden.
1: het peil van het Hoogheemraadschap Delfland ten opzichte van het NAP
2: het peil van het Hoogheemraadschap van Delfland en dat van Schieland
3: een recente peilschaal wat het peil in het water van de Oude Delft laat zien ten opzichte van NAP


[[Bestand:Harlingen_stenen_man_gi.jpg|400×533px|link=]]
Op deze manier kon de dijkgraaf van Delfland in één oogopslag zien hoe hoog het water bij de buren (Schieland) stond en wat hem te doen of te wachten stond.
'''Beeld van Caspar de Robles, de stenen man'''
De peilschalen genoemd onder 1 en 2 functioneren niet meer omdat de kademuren regelmatig zijn hersteld en de peilschalen niet bij iedere restauratie opnieuw zijn geijkt na dat deze waren teruggeplaatst.


<br>De '''Spaanse kolonel Caspar de Robles''' - door Alva daar als stadhouder aangesteld - '''gelast in 1574''' '''verhoging van de dijken'''.
Tussen de peilschalen 1 en 3 zit nog een ,,peilschaal" omdat er geen nauwkeurige verdeling bijstaat kan niet worden aangegeven welk peil deze schaal aan zou kunnen geven.


In '''1579''' volgt een '''uitbreiding naar het oosten''', mede door de '''toevloed van Vlaamse doopsgezinden''' die de katholieke repressie in de Zuidelijke Nederlanden ontvluchten. Door deze '''uitbreiding die in drie maanden werd voltooid''', lag de kerk van Almenum nu binnen de stadsvesten.
Op meerdere plaatsen in het land zijn bijzonderen peilschalen te zien: als markering van een extreem hoge waterstand na een overstroming. Bijvoorbeeld in Slot Loevestein of bij boerderijen nadat delen waren ondergelopen.


De '''handelsvaart naar de landen om Noord- en Oostzee''' neemt toe en in '''1598 wordt de stad weer uitgebreid''', nu in zuidelijke richting.
In het bezoekerscentrum van het ir. D.F. Woudagemaal is een digitale peilschaal geïnstalleerd. Bezoekers kunnen aan de hand van hun postcode zien of zij boven of onder NAP wonen. Deze digitale peilschaal staat in verbinding met de digitale peilschaal die door het Wetterskip Fryslân wordt gebruikt.
 
<br>In '''1596''' wordt '''het eerste stenen woonhuis''' gebouwd, De vergulde Engel, aan de Lanen 28. Het gebouw is ieder jaar op Monumentendag te bezichtigen.
 
In '''1644''' komt de '''Friese Admiraliteit van Dokkum naar Harlingen'''. De '''Zuiderhaven''' krijgt het karakter van '''marinehaven'''. De vermaarde''' Tjerk Hiddes de Vries''' wordt er later''' luitenant-admiraal'''.
 
[[Bestand:800px-'s_Lands_Magazijn_te_Harlingen_gi.jpg‎|600×395px|link=]]
''''s Lands magazijn te Harlingen'''
 
De '''krijgsvaart''' blijft echter''' van minder belang dan de handelsvaart'''. Talrijke schippers onderhouden '''beurtvaarten naar de Waddeneilanden''', '''handelsvaart''' naar alle hoeken van de '''provincie''' en naar de '''Zuiderzeehavens''', waarvan '''Amsterdam''' de belangrijkste is.
 
De stad kent '''veel nijverheid'''. Er bevinden zich '''scheepswerven, bierbrouwerijen, zeep- en zoutziederijen, steen- en pottenbakkerijen, kalkovens, graan- en zaagmolens'''.
 
Maar zoals dat al eerder het geval is geweest met de Hanzesteden aan de toenmalige Zuiderzee, '''wordt Harlingen in de volgende eeuwen voorbijgestreefd door Amsterdam en Rotterdam'''. Toch blijft Harlingen als '''kustvaart- en vissershaven''' met veel voorzieningen en '''het nieuw gegraven Van Harinxmakanaal''' van '''groot economisch belang voor Fryslân'''.
 
In de '''17e eeuw''' '''neemt de positie van Harlingen langzaam maar zeker af''', deze sluimerende positie zal '''tot aan het begin van de 20e eeuw''' duren. Door een gemeentelijke herindeling wordt het mogelijk om belangrijke uitbreidingen te realiseren. Het gaat om '''de aanleg van bedrijventerreinen en woonwijken''' alsmede om '''het uitbreiden van de havens'''.
 
[[Bestand:400_Harlingen_monumentaal_gi.JPG‎|400×300px|link=]]
 
De '''vaarverbinding met Leeuwarden''' gaat '''via het Van Harinxmakanaal''', via Franeker en Dronrijp, het kanaal wordt in '''1951''' in gebruik genomen. Het '''Van Harinxmakanaal''' behoort tot '''één van de grotere boezemwateren van het Wetterskip Fryslân'''. Aan het begin/ einde van het Van Harinxmakanaal is '''het sluizencomplex (Tjerk Hiddessluizen) aangelegd''' om vanuit het kanaal en de boezem op de Waddenzee te komen. Er is geen rechtstreekse verbinding met de grote meren van Friesland.
 
'''Vanouds lopen er verschillende dwarsverbindingen''' door middel van '''vaarten''' het achterland in: de '''Achlumervaart''', de '''Harlinger vaart''' en de '''Sexbierumervaart'''. Door middel van dit '''fijn vertakte stelsel van vaarten''' met daarachter weer de poldersloten heeft het Van Harinxmaknaal '''een belangrijke functie om een belangrijk deel van de provincie droog te houden door water naar de sluizen van Harlingen af te voeren''' of bij droogte van voldoende water te kunnen voorzien.  
 
Niet alleen voor de waterhuishouding is dit stelsel van groot belang, het is tevens de reden waarom de Groningers al in de 15e eeuw het kasteel hebben gebouwd. Harlingen moest gevrijwaard blijven van vijandelijke invallen om '''handel te kunnen''' blijven '''drijven op de omringende landen'''.
 
Omdat er bij Harlingen sluizen zijn, '''kan er gespuid worden als het eb is''' en '''het water op de Waddenzee lager staat dan in de boezem''' van het Van Harinxmaknaal.
<br>De sluizen bij Harlingen zijn '''samen met de sluizen van [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]]''' belangrijke '''uitlaatpunten voor overtollig water uit de boezem'''.
 
Bij de '''Harlinger haven''' begint ook '''de veerdienst met de Waddeneilanden Terschelling en Vlieland'''.
<br>Eén keer per jaar wordt de traditionele sloepenrace gevaren tussen Harlingen en Terschelling.
 
[[Bestand:Terminal_doeksen_gi.jpg|400×298px|link=]]
'''Terminal van de Harlinger veerdienst naar Terschelling en Vlieland'''
 
Door de aanwezigheid van de haven is '''Harlingen''' vooral een '''oude handelsstad'''. Na de aanleg van de '''spoorlijn Leeuwarden - Harlingen Haven''' werd de '''export van zuivelproducten en vee''' naar '''met name Engeland''' steeds belangrijker.
De '''allure van een welvarende stad''' is nog terug te zien aan de bebouwing in de binnenstad langs de havens of aan de Voorstraat en de (gedempte) grachten. Verder waren er een aantal diensten in Harlingen gevestigd die passen bij de haven.
 
[[Bestand:Harlingen_-_Zoutsloot_gi.jpg|400×300px|link=]]
 
Harlingen was '''destijds ook de aan- en doorvoerhaven voor het vervoeren van onderdelen voor het stoomgemaal te Teakesyl'''.
<br>Bij de bouw van het ir. D.F. Woudagemaal noteert de opzichter in zijn dagboek met enige regelmaat dat er bouwmaterialen voor het gemaal zijn aangekomen in Harlingen.
 
==='''Inwoners'''===
Veel Harlingers voelen minder binding met Fryslân, wat zich vertaalt in het feit dat slechts weinig Harlingers de Friese taal spreken en het weinig wordt onderwezen op Harlinger scholen.
<br>Als verklaring wordt gegeven '''dat Harlingen lange tijd afhankelijk was van de handel''', en zich '''daarom meer op Holland oriënteerde'''.
Vroeger hadden veel Harlingers ook het '''gevoel dat de provincie weinig voor hen deed''', Franeker kreeg een universiteit en Leeuwarden genoot als hoofdstad veel privileges.
<br>Het feit dat gemeentelijke herindelingen in Fryslân weinig voor Harlingen als gemeente opleverde, heeft ook enigszins kwaad bloed gezet. Ook al omdat Harlingen ooit, vergeleken met de rest van Friesland, '''een grote handelsstad''' was.
 
De bijnaam van Harlingers is''' Tobbedansers'''. Ze danken deze naam aan het maken van '''Harlinger bont'''. Deze kledingstof werd gemaakt van wol. Om de wol schoon te maken werd het in grote tobbes met water al trappelend en blootsvoets gereinigd. Vandaar de naam "Tobbedansers".
 
[[Bestand:Harlingen_2004_gtgi.jpeg‎|400×287px|link=]]
 
==='''Taal en dialect'''===
Het '''Frysk''' wordt wettelijk '''op de Harlinger scholen onderwezen''', maar het '''wordt weinig gesproken'''. De Harlingers spreken '''een vorm van het stedfrysk''': het '''Harlingers''', maar over het algemeen wordt de Nederlandse taal ook veel gebruikt. In de gemeentelijke '''dorpjes Midlum''' en '''Wijnaldum''' en de buurtschap '''Foarryp''' wordt het '''Frysk''' wel veel gesproken.
De vaarten en kanalen rond Harlingen hebben ook Nederlandse namen en geen Friese. Harlingen is daarmee de enige gemeente in het Friese taalgebied die niet de oorspronkelijk Friese namen gebruikt. Binnen de Vereniging Oud-Harlingen ressorteert de taalgroep "Se Suuden en Se Wuuden" met als doel het vastleggen van de Harlinger "stedsk"-taal in woord en geschrift.
 
<strong>"As jou an un Harlinger frage: waar komst weg? Dan seit er: Ut Harlingen'',
<br>"Ast dan fraagst, leit dat in Friesland? Dan seit er: Nee, dat leit in Harlingen!"</strong>
 
 
==='''Infrastructuur'''===
Ongeveer 8 kilometer ten zuiden van Harlingen begint de '''Afsluitdijk''' die '''sinds 1932''' een directe route over land vormt tussen Fryslân en Noord-Holland.
 
Vanuit de haven van Harlingen worden '''diverse vrachtroutes''' onderhouden, zoals naar '''Scandinavië'''. De meeste '''coasters''' die naar Harlingen komen, komen om '''zout''' te laden bij de zoutfabriek. Naast de Harlinger schepen ligt in de '''Vissershaven''' ook '''een grote Urker vloot'''.
 
De huidige havens zijn: '''Noorderhaven, Zuiderhaven, de Oude Buitenhaven, het Dok (v/h Willemshaven), de Nieuwe Willemshaven, de Vluchthaven, de Industriehaven, de Nieuwe Industriehaven, de Nieuwe Vissershaven en Haven Oostpoor'''t.
 
Veerterminal van Rederij Doeksen
 
'''Veerdiensten vanuit Harlingen naar Vlieland en Terschelling''' worden uitgevoerd door '''Rederij Doeksen, EVT en Rederij Wadden Transport'''.
 
Naast de buslijnen zijn er ook een treinverbindingen naar Franeker, Dronrijp, Deinum en Leeuwarden. Er zijn twee treinstations in Harlingen: Station Harlingen Haven en Station Harlingen.
 
==='''Bezienswaardigheden'''===
 
[[Bestand:400_Harlingen_havenmantsje_gi.JPG‎|400×300px|link=]]
'''voormalig kantongerecht (Havenmantsje)'''
 
Een '''deel van de verdedigingswerken''' is nog steeds '''te zien in het centrum van de stad'''. Ook de '''oorspronkelijke grachtengordels''' zijn nog grotendeels terug te vinden, net als '''de pakhuizen en de in Hollandse stijl gebouwde huizen'''.
<br>De '''pakhuizen worden niet meer gebruikt voor het doel waarvoor ze gebouwd''' zijn. In de stad bevinden zich nog '''vele steegjes die de verbinding vormen tussen de grachten'''. Op de '''smalle straatgedeeltes vond vroeger de handel plaats''' in de vele '''goederen die over water''' werden aangevoerd. In enkele steegjes is die straatfunctie nog herkenbaar.
 
Een '''deel van Harlingen is een beschermd stadsgezicht''' met uitbreiding, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Fryslân. Verder zijn er in het stadje honderden rijksmonumenten.
 
[[Bestand:400_Harlingen_toerisme.JPG|400×300px|link=]]
 
==='''Toerisme'''===
Het toerisme neemt elk jaar nog steeds toe: niet alleen Nederlanders bezoeken de stad veel, maar ook vele Duitsers, enkele Belgen en een klein maar toenemend aantal Engelsen komen op de stad af.
 
===Harlingen en het ir. D.F. Woudagemaal===
Harlingen functioneert als '''één van de twee plaatsen, waar het Wetterskip Fryslân onder normale omstandigheden bij eb zijn boezemwater kan afstromen op de Waddenzee'''.
Soms lukt dat echter niet, meestal door '''verhoging van het zeewater''' bij stormvloed.
Zo kon er '''bij voorbeeld''' eind december 2011 en begin januari 2012 niet gespuid worden bij Harlingen, vanwege een aanhoudende noordwesten wind. Omdat er ook veel neerslag viel werd besloten om het water via het Hooglandgemaal bij Stavoren af te voeren naar het IJsselmeer. Op 6 januari 2012 werd ook het ir. D.F. Woudagemaal opgestart om bij te springen in het prodcutieproces en het afvoeren van het overtollige water te bespoedigen. Het Woudagemaal heeft toen ruim een week vol continue gedraaid. Het grootste probleem was voorbij op het moment, dat er bij de sluis van Lauwersoog weer, zij het in het begin spaarzaam, gespuid kon worden. Pas toen de noordwesten wind gedraaid was en ook de sluis bij Harlingen weer geopend kon worden, kwam er een eind aan de overlast.
 
(afbeeldingen: Wikipedia)

Versie van 22 nov 2012 21:10

Het Normaal Amsterdamd Peil (N.A.P.) is op 18 mei 1988 een door de minister van Verkeer en Waterstaat geijkt punt in het stadhuis van Amsterdam.

Het NAP wordt al veel langer gebruikt. Het nulpunt van het peil kwam tot stand door de hoogten van eb en vloed in de haven van het IJ bij de Haarlemmersluis in Amsterdam op te meten in de periode tussen 1 september 1683 en 1 september 1684.

Dit eerste Amsterdams Peil is door middel van acht stenen met een horizontale groef in de Amsterdamse dijken en sluizen aangebracht. Tussen 1683/84 is de zeespiegel gewijzigd waardoor het peil niet langer aangehouden kon worden. Er was behoefte aan een nieuw geijkt peil.

Naast het geijkte NAP punt staan twee wtaerkolommen die de actuele waterstand van eb en vloed bij IJmuiden en Vlissingen aangeven. De derde waterkolom geeft de stand van het water wee rop 1 februari 1953, 4,5 meter boven NAP. Bij vrijwel alle gemalen en sluizen in Nederland is een peilschaal aangebracht. Hierop is te zien hoe de waterstand is ten opzichte van NAP.

Bij het ir. D.F. Woudgemaal zijn twee witte peilschalen met zwarte strepen en cijfers aangebracht: 1: aan de boezemzijde te zien vlakbij de ingang naar het ketelhuis, met een stand van -0.52 cm NAP 2: aan de zijde van het IJsselmeer bij de sluisdeur van sectie B, te zien vanaf het toegankelijke platform, met een stand van 0.20 cm NAP (zomerstand van het IJsselmeer) of - 0.40 cm NAP (winsterstand van het IJsselmeer).

Peilschalen hebben door de toenemende automatisering hun waarde enigszins verloren. Poldergemalen worden nu automatisch ingeschakeld als het peil te hoog zou zijn. Voorheen keek de machinist van een poldermolen of gemaal eerst op de peilschaal en meldde de stand aan de dijkgraaf of voorzitter van het polderbestuur en kreeg dan toestemming om te gaan malen. Bij grotere waterschappen liep dit via de ingenieur die in dienst was van het waterschap.

Het moment waarop het ir. D.F. Woudagemaal wordt opgestart wordt allang niet meer bepaald door de waterstand bij de twee genoemde peilschalen die bij het gemaal zijn aangebracht maar wordt beslist vanuit het waterschapshuis in Leeuwarden op basis van weerberichten en rekenmodellen, zie het fragment in de 3 D film die in het bezoekerscentrum wordt gedraaid hierover.

Een peilschaal geeft echter nog steeds een eerste en betrouwbare indicatie over de stand van het water ten opzichte van het NAP dat zal ook in de komende jaren zo blijven.

Voordat het NAP werd vastgesteld had ieder waterstaatkundig gebied een eigen peil. Dat gaf de nodige verwarring want er moesten omrekentabellen aan te pas komen om te weten over welk peil men het nu precies had. Eigenlijk werkt het precies hetzelfde als met het muntstelsel eertijds voordat de gouden standaard werd geïntroduceerd.

In de kademuur aan de oostzijde van de Oude Delft in Delft recht tegenover het Gemeenlandshuis van het Hoogheemraadschap van Delfland zijn drie peilschalen ingemetseld: 1: het peil van het Hoogheemraadschap Delfland ten opzichte van het NAP 2: het peil van het Hoogheemraadschap van Delfland en dat van Schieland 3: een recente peilschaal wat het peil in het water van de Oude Delft laat zien ten opzichte van NAP

Op deze manier kon de dijkgraaf van Delfland in één oogopslag zien hoe hoog het water bij de buren (Schieland) stond en wat hem te doen of te wachten stond. De peilschalen genoemd onder 1 en 2 functioneren niet meer omdat de kademuren regelmatig zijn hersteld en de peilschalen niet bij iedere restauratie opnieuw zijn geijkt na dat deze waren teruggeplaatst.

Tussen de peilschalen 1 en 3 zit nog een ,,peilschaal" omdat er geen nauwkeurige verdeling bijstaat kan niet worden aangegeven welk peil deze schaal aan zou kunnen geven.

Op meerdere plaatsen in het land zijn bijzonderen peilschalen te zien: als markering van een extreem hoge waterstand na een overstroming. Bijvoorbeeld in Slot Loevestein of bij boerderijen nadat delen waren ondergelopen.

In het bezoekerscentrum van het ir. D.F. Woudagemaal is een digitale peilschaal geïnstalleerd. Bezoekers kunnen aan de hand van hun postcode zien of zij boven of onder NAP wonen. Deze digitale peilschaal staat in verbinding met de digitale peilschaal die door het Wetterskip Fryslân wordt gebruikt.