Stoomgemaal: verschil tussen versies

217 bytes verwijderd ,  20 mei 2011
geen bewerkingssamenvatting
imported>Ndp
Geen bewerkingssamenvatting
imported>Ndp
Geen bewerkingssamenvatting
Regel 1: Regel 1:
Een '''stoomgemaal''' is een [[gemaal (kunstwerk)|gemaal]] dat door een [[stoommachine]] wordt aangedreven.
Een 'stoomgemaal' is een gemaal dat door een stoommachine wordt aangedreven.


Stoomgemalen zijn in Nederland in gebruik vanaf het eind van de 18e eeuw; in [[1787]] werd in de [[Blijdorpse polder]] in [[Rotterdam]] de eerste stoompomp ingezet.
Stoomgemalen zijn in Nederland in gebruik vanaf het eind van de 18e eeuw; in 1787 werd in de Blijdorpse polder in Rotterdam de eerste stoompomp ingezet.


De bloeitijd van stoomgemalen ligt in de 19e eeuw. Ze vervingen de [[molengang]]en met [[windmolen]]s en maakten de aanpak van grotere projecten mogelijk. De reusachtige stoomgemalen ''[[Gemaal Leeghwater|Leeghwater]]'' (1846), ''[[Gemaal Cruquius|Cruquius]]'' en ''[[Gemaal Lijnden|Lijnden]]'' (beide 1849) maalden tussen [[1849]] en [[1852]] de [[Haarlemmermeer]] leeg. Het inpolderen van het meer maakte de bouw van de stoomgemalen ''Spaarndam'' (1846) en ''Halfweg'' (1853) noodzakelijk.
De bloeitijd van stoomgemalen ligt in de 19e eeuw. Ze vervingen de molengangen met windmolens en maakten de aanpak van grotere projecten mogelijk. De reusachtige stoomgemalen 'Gemaal Leeghwater|Leeghwater' (1846), 'Gemaal Cruquius' en 'Gemaal Lijnden' (beide 1849) maalden tussen 1849 en 1852 de Haarlemmermeer leeg. Het inpolderen van het meer maakte de bouw van de stoomgemalen 'Spaarndam' (1846) en 'Halfweg' (1853) noodzakelijk.


In de [[20e eeuw]] zijn veel stoomgemalen omgebouwd tot [[dieselgemaal]] of gesloopt. Wel werden aanvankelijk nog enkele nieuwe stoomgemalen gebouwd. Het bekendste hiervan is het [[Ir. D.F. Woudagemaal]] (1920).  
In de 20e eeuw zijn veel stoomgemalen omgebouwd tot dieselgemaal of gesloopt. Wel werden aanvankelijk nog enkele nieuwe stoomgemalen gebouwd. Het bekendste hiervan is het Ir. D.F. Woudagemaal (1920).  


==Stoomgemalen in Nederland==
==Stoomgemalen in Nederland==
* Het [[Stoomgemaal Halfweg|stoomgemaal bij Halfweg]] (1852) is het oudste nog werkende stoomgemaal.  
* Het Stoomgemaal Halfweg|stoomgemaal bij Halfweg (1852) is het oudste nog werkende stoomgemaal.  
* Het stoomgemaal [[Gemaal Cruquius|Cruquius]] ooit het grootste stoomgemaal ter wereld, bezit geen stoomketels meer en is ingericht als museum. Sinds 2002 wordt de stoommachine van het gemaal door een hydraulisch systeem aangedreven, waardoor de acht zuigerpompen weer werken.
* Het stoomgemaal Gemaal Cruquius ooit het grootste stoomgemaal ter wereld, bezit geen stoomketels meer en is ingericht als museum. Sinds 2002 wordt de stoommachine van het gemaal door een hydraulisch systeem aangedreven, waardoor de acht zuigerpompen weer werken.
* Het [[Ir. D.F. Woudagemaal]] nabij [[Lemmer]] (1920) is met een debiet van 4 miljoen liter water per minuut het grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld en staat op de [[Werelderfgoedlijst]] van de [[Unesco]].
* Het Ir. D.F. Woudagemaal nabij Lemmer (1920) is met een debiet van 4 miljoen liter water per minuut het grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld en staat op de Werelderfgoedlijst van de Unesco.
* Het [[stoomgemaal Mastenbroek]] op de [[Kamperzeedijk]] bij [[Zwartewaterland]] (1856)
* Het stoomgemaal Mastenbroek op de Kamperzeedijk bij Zwartewaterland (1856)
* Het [[stoomgemaal Hertog Reijnout]] (1883) bij [[Nijkerk]]
* Het stoomgemaal Hertog Reijnout (1883) bij Nijkerk
* Het [[Putter Stoomgemaal]] (1886) bij [[Putten (Gelderland)|Putten]]
* Het Putter Stoomgemaal (1886) bij Putten (Gelderland)|Putten
* Het [[stoomgemaal De Tuut]] (1918) bij [[Appeltern]]
* Het stoomgemaal De Tuut (1918) bij Appeltern
* Het [[stoomgemaal Winschoten]] (1895) bij [[Winschoten]]
* Het stoomgemaal Winschoten (1895) bij Winschoten
* Het [[stoomgemaal Vier Noorder Koggen]] (1907) bij [[Medemblik (stad)|Medemblik]] werkt nog steeds. Hier is het [[Nederlands Stoommachine Museum]] gevestigd.
* Het stoomgemaal Vier Noorder Koggen (1907) bij Medemblik (stad) werkt nog steeds. Hier is het Nederlands Stoommachine Museum gevestigd.


[[Categorie:Gemaal]]
Categorie:Gemaal
Anonieme gebruiker