Sluizen: verschil tussen versies

150 bytes toegevoegd ,  30 jul 2012
geen bewerkingssamenvatting
imported>Jan Pieter Rottine
Geen bewerkingssamenvatting
imported>Jan Pieter Rottine
Geen bewerkingssamenvatting
Regel 21: Regel 21:


===='''De Schutsluis'''====
===='''De Schutsluis'''====
De schutsluis wordt vooral '''gebruikt om het scheepvaartverkeer van een lager naar een hoger punt (of omgekeerd) te brengen'''. Omdat er sprake is van een '''peilverschil''' tussen de ene kant en de andere kant van de sluis, is het nodig om een schip te '''schutten'''.
De schutsluis wordt vooral '''gebruikt om het scheepvaartverkeer van een lager naar een hoger punt (of omgekeerd) te brengen'''. Omdat er sprake is van een '''peilverschil''' van het water tussen de ene kant en de andere kant van de sluis, is het nodig om een schip te '''schutten'''.


'''In Friesland''' zijn heel '''veel kleine historische schutsluizen''' te vinden. '''In het polderlandschap''' met zijn diversiteit in ontstaan en regiosituaties bestaan er '''van oudsher tussen de polders, waterschapsgebieden en veenpolders met hun bijbehorende ontginningsgebieden veel verschillen tussen beheerspeilen van het water'''.
'''In Friesland''' zijn heel '''veel kleine historische schutsluizen''' te vinden. '''In het polderlandschap''' met zijn diversiteit in ontstaan en regiosituaties bestaan er '''van oudsher tussen de polders, waterschapsgebieden en veenpolders met hun bijbehorende ontginningsgebieden veel verschillen tussen de beheerpeilen van het water'''.


Bij het uitoefenen van hun '''transportfunctie''', moesten de '''Friese schippers goed bekend zijn met het gecompliceerde vaarwegennet in Friesland''' en vooral '''ook de verschillende schutsluizen die de waterpeilen aan elkaar schakelden'''.
Bij het uitoefenen van hun '''transportfunctie''', moesten de '''Friese schippers goed bekend zijn met het gecompliceerde vaarwegennet in Friesland''' en vooral '''ook de verschillende schutsluizen die de waterpeilen aan elkaar schakelden'''.
Regel 29: Regel 29:
<br>Deze krijgen '''tegenwoordig''' vaak '''een nieuwe functie in het vaarwegennet van de watersport'''. Friesland is een waterrecreatieprovincie geworden.
<br>Deze krijgen '''tegenwoordig''' vaak '''een nieuwe functie in het vaarwegennet van de watersport'''. Friesland is een waterrecreatieprovincie geworden.


Er zijn '''in Friesland ook grotere schutsluizen''' te vinden. Zij vormen '''een belangrijke schakel''' tussen polder- en boezemwater en vooral tussen boezem- en zeewater
Er zijn '''in Friesland ook grotere schutsluizen''' te vinden. Zij vormen vaak '''een belangrijke schakel''' tussen polder- en boezemwater en '''vooral ook tussen boezem- en zeewater'''.
(zie ook: '''[[Zijlen en sluizen in breed perspectief]]''')   
<br>(zie ook: '''[[Zijlen en sluizen in breed perspectief]]''')   


Vlak naast het [[bezoekerscentrum van het Woudagemaal]] bevindt zich '''de sluis die toegang geeft tot het  [[Prinses Margrietkanaal]]''' met het '''peilverschil tussen de Friese [[Boezem]] (- 0.52 cm NAP) en het [[IJsselmeer]] ( -0.20 cm NAP)'''.
Vlak naast het '''[[bezoekerscentrum van het Woudagemaal]]''' bevindt zich '''de sluis die toegang geeft tot het  [[Prinses Margrietkanaal]]''' met het '''peilverschil tussen de Friese [[Boezem]] (- 0.52 cm NAP) en het [[IJsselmeer]] ( -0.20 cm NAP)'''.
Een schip kan via deze sluis dus 30 centimeter peilverschil overbruggen.  
Een schip kan hier via deze sluis dus 30 centimeter peilverschil overbruggen.  


Omdat '''Friesland één boezemsysteem''' heeft kan''' het scheepvaartverkeer zonder verdere schutsluizen doorvaren naar Gaarkeuken'''. Bij '''Gaarkeuken''' gaat het''' Friese boezemwater ( -0.52 cm NAP) over in het boezempeil van het '''waterschap Noorderzijlvest''' met een peil van - 0.97 cm NAP'''.  
Omdat '''Friesland één boezemsysteem''' heeft, kan '''het scheepvaartverkeer zonder verdere schutsluizen doorvaren naar Gaarkeuken'''. Bij '''Gaarkeuken''' gaat het''' Friese boezemwater ( -0.52 cm NAP) over in het boezempeil van het '''waterschap Noorderzijlvest''' met een peil van - 0.97 cm NAP'''.  


Eertijds bevindt zich '''tussen twee boezemsystemen''' een '''dam'''.  
Voordat men in de historie gebruik ging maken van sluizen, bevond zich '''tussen twee boezemsystemen''' vaak een '''dam'''.  
<br>Een '''passageplaats''' is dan meteen ook echt een dam, denk in dit verband aan de '''Overtoom''' in '''Amsterdam''', waar de toen nog kleine schepen via een scheepslift over de ,,toom" worden getakeld.  Er ligt dus in de geschiedenis op de '''scheiding''' van twee belangrijke boezemsystemen '''een dam'''. Uit praktisch oogpunt is dat later niet langer werkbaar en dan komt '''er een sluis voor in de plaats'''.  
<br>Een '''passageplaats''' was dan voor de schepen ook echt een dam, denk in dit verband aan de '''Overtoom''' in '''Amsterdam''', waar de toen nog kleine schepen via een scheepslift over de ,,toom" werden getakeld.  De dam ligt dus in die tijd op de '''scheiding''' van twee belangrijke boezemsystemen. Uit praktisch oogpunt is dat later niet langer werkbaar en '''dan komt er een sluis voor in de plaats'''.  
<br>Ook bij de''' Broekerhaven''' (bij Grootebroek en ten westen van Enkhuizen) in West-Friesland is nog steeds een '''scheepshelling''' in gebruik.
<br>Bij de''' Broekerhaven''' (bij Grootebroek en ten westen van Enkhuizen) in West-Friesland is nog steeds een '''scheepshelling''' in gebruik.


Het schip, meestal vaak meerdere schepen, varen de '''[[sluiskom|sluiskolk]]''' of '''[[sluiskolk]]''' in, waarna de [[sluisdeuren]] gesloten worden.
Het schip (meestal vaak meerdere schepen), vaart de '''[[sluiskolk|sluiskom]''' of '''[[sluiskolk]]''' in, waarna de [[sluisdeuren]] gesloten worden.
Dit is het moment om '''het waterpeil in de sluiskolk op gelijke hoogte te brengen''' met de '''richting waarin gevaren gaat worden'''.
Dit is het moment om '''het waterpeil in de sluiskolk op gelijke hoogte te brengen''' met de '''richting waarin gevaren gaat worden'''.


<br>Dit kan door het water '''uit de sluiskolk te laten stromen''', bijvoorbeeld als het schip vanuit het [[Prinses Margrietkanaal]] ( - 0.52 cm NAP) naar het IJsselmeer ( - 0.20 cm NAP) gaat varen. De sluiskolk wordt dan geleidelijk aan '''op gelijke hoogte''' met het peil van het IJsselmeer gebracht. Er wordt water vanuit het IJsselmeer ingelaten en '''het schip stijgt''' 32 cm. Als dat '''peil bereikt''' is dan gaan de '''[[sluisdeuren]]''' aan de zijde van het IJsselmeer '''open''' en kan het schip de sluis verlaten.
<br>Dit kan door het water '''uit of in de sluiskolk te laten stromen''', bijvoorbeeld als het schip vanuit het [[Prinses Margrietkanaal]] ( - 0.52 cm NAP) naar het IJsselmeer ( - 0.20 cm NAP) gaat varen. De sluiskolk wordt dan geleidelijk aan '''op gelijke hoogte''' met het peil van het IJsselmeer gebracht. Er wordt water vanuit het IJsselmeer ingelaten en '''het schip stijgt''' 32 cm. Als dat '''peil bereikt''' is dan gaan de '''[[sluisdeuren]]''' aan de zijde van het IJsselmeer '''open''' en kan het schip de sluis verlaten.
<br>Omgekeerd als het schip vanuit het IJsselmeer naar het Prinses Margrietkanaal wil varen dan worden '''de sluisdeuren gesloten zodra het schip in de sluiskolk is gevaren'''. Dan wordt er geleidelijk water uit de kolk gestroomd in het Prinses Martgrietkanaal, om het hoogteverschil van -0.20 cm (IJsselmeer) naar -0.52 cm NAP (Prinses Margrietkanaal) te overbruggen (het schip zakt 32 cm.). Daarna gaan aan boezemzijde de sluisdeuren open en het schip kan de sluis verlaten.
<br>Omgekeerd als het schip vanuit het IJsselmeer naar het Prinses Margrietkanaal wil varen, dan worden '''de sluisdeuren gesloten, zodra het schip in de sluiskolk is gevaren'''. Dan wordt er geleidelijk water uit de kolk gestroomd in het Prinses Martgrietkanaal, om het hoogteverschil van -0.20 cm (IJsselmeer) naar -0.52 cm NAP (Prinses Margrietkanaal) te overbruggen (het schip zakt 32 cm.). Als het water in de [[sluiskolk]] voldoende is gezakt, gaan aan boezemzijde de sluisdeuren open en het schip kan de sluis verlaten.
 
 
 


Het toelaten of uitstromen van water in of uit de sluiskolk gebeurt via regelbare kleine openeningen, waarmee de hoeveelheid en snelheid traploos kan worden geregeld. In Friesland heet een dergelijke opening "rinket".
Het toelaten of uitstromen van water in of uit de sluiskolk gebeurt via regelbare kleine openeningen, waarmee de hoeveelheid en snelheid traploos kan worden geregeld. In Friesland heet een dergelijke opening "rinket".
Anonieme gebruiker