Boezem: verschil tussen versies

531 bytes verwijderd ,  19 aug 2021
k
Pagina ontvet
imported>Jan Pieter Rottine
Geen bewerkingssamenvatting
imported>Cierick Goos
k (Pagina ontvet)
Regel 1: Regel 1:
De '''boezem van Friesland''' wordt gevormd door '''een aantal belangrijke kanalen en de grote meren'''. De '''oppervlakte van de boezem''' beslaat '''ruim 15.000 hectare'''.
De boezem van Friesland wordt gevormd door een aantal belangrijke kanalen en de grote meren. De oppervlakte van de boezem beslaat ruim 15.000 hectare.


Op dit water wordt '''het water van 266.000 hectare land afgevoerd'''.  
Op dit water wordt het water van 266.000 hectare land afgevoerd.  


De drie '''belangrijkste kanalen''' zijn: '''[[Prinses Margrietkanaal]]''' (vanaf de '''[[Prinses Margrietsluizen]]''' naast het stoomgemaal '''[[ir. D.F. Woudagemaal]]''' tot aan Gaarkeuken), het '''Van Harinxmakanaal''' ( van Leeuwarden naar Harlingen) en het '''Johan Frisokanaal''' (van Galamadammen naar Stavoren).
De drie belangrijkste kanalen zijn: [[Prinses Margrietkanaal]] (vanaf de [[Prinses Margrietsluizen]] naast het stoomgemaal [[ir. D.F. Woudagemaal]] tot aan Gaarkeuken), het Van Harinxmakanaal ( van Leeuwarden naar Harlingen) en het Johan Frisokanaal (van Galamadammen naar Stavoren).


[[Bestand:PM-kanaal_k.jpg|600×400px|link=]]
[[Bestand:PM-kanaal_k.jpg|600×400px|link=]]
'''Het Prinses Margrietkanaal'''
Het Prinses Margrietkanaal
 
 
De belangrijkste meren:
* Heegermar
* Fluessen
* Morra
* Sleattemermar
* Grutte Brekken
* De Kûfurd
* Snitsermar
* Pikmar en Wide Ie
* Smelle Ie
* Tsjûkemar


<br>De '''belangrijkste meren:'''
<ul>
<li>'''Heegermar'''
<li>'''Fluessen'''
<li>'''Morra'''
<li>'''Sleattemermar'''
<li>'''Grutte Brekken'''
<li>'''De Kûfurd'''
<li>'''Snitsermar'''
<li>'''Pikmar en Wide Ie'''
<li>'''Smelle Ie'''
<li>'''Tsjûkemar'''
</ul>


[[Bestand:IMG_1594_k.JPG|600×400px|link=]]
[[Bestand:IMG_1594_k.JPG|600×400px|link=]]
'''De Friese boezem dient ook de watersport: hier de Pikmar bij Grou'''
De Friese boezem dient ook de watersport: hier de Pikmar bij Grou
 
   
   
<br>Vanaf de '''Sleattemermar''' en de '''Tsjûkemar''' lopen twee kanalen (Follegasloot en het Sloter Gat) naar de Grote Brekken. '''Vanaf de Grote Brekken komt het water naar het stoomgemaal''', dit in 1919 nieuw gegraven kanaal is min of meer het sluitstuk van de Friese Boezem en is het '''aanvoerkanaal voor het''' '''[[ir. D.F. Woudagemaal]]'''.  
Vanaf de Sleattemermar en de Tsjûkemar lopen twee kanalen (Follegasloot en het Sloter Gat) naar de Grote Brekken. Vanaf de Grote Brekken komt het water naar het stoomgemaal, dit in 1919 nieuw gegraven kanaal is min of meer het sluitstuk van de Friese Boezem en is het aanvoerkanaal voor het [[ir. D.F. Woudagemaal]].  


Het '''[[Johan Frisokanaal]] is belangrijk voor de aanvoer van water naar het [[J.L. Hooglandgemaal]] bij Stavoren'''.  
Het [[Johan Frisokanaal]] is belangrijk voor de aanvoer van water naar het [[J.L. Hooglandgemaal]] bij Stavoren.  


Het '''Wetterskip Fryslân''' heeft '''twee boezemgemalen''': het '''[[J.L. Hooglandgemaal]]''' (1967) bij Stavoren en het '''[[ir. D.F. Woudagemaal]]''' (1920) bij Lemmer.  
Het Wetterskip Fryslân heeft twee boezemgemalen: het [[J.L. Hooglandgemaal]] (1967) bij Stavoren en het [[ir. D.F. Woudagemaal]] (1920) bij Lemmer.  
Door middel van deze twee gemalen wordt het water uit de boezem '''op een mechanische wijze afgevoerd en uitgeslagen op het buitenwater: IJsselmeer'''.
Door middel van deze twee gemalen wordt het water uit de boezem op een mechanische wijze afgevoerd en uitgeslagen op het buitenwater: IJsselmeer.


Het water uit de boezem kan '''op meerdere plaatsen via een sluis en langs natuurlijk verval op het buitenwater worden gespuid'''.
Het water uit de boezem kan op meerdere plaatsen via een sluis en langs natuurlijk verval op het buitenwater worden gespuid.
<br>Er zijn op meerdere plaatsen sluizen: '''[[Dokkumer Nieuwe Zijlen]]''', bij '''[[Harlingen]]'''.  
Er zijn op meerdere plaatsen sluizen: [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]], bij [[Harlingen]].  
<br>(Zie ook: '''[[Zijlen en sluizen in breed perspectief]]''')
(Zie ook: [[Zijlen en sluizen in breed perspectief]])


[[Bestand:Sluis_bij_Harlingen_02_k.jpg|600×450px|link=]]
[[Bestand:Sluis_bij_Harlingen_02_k.jpg|600×450px|link=]]
'''Zeesluizen bij Harlingen'''
Zeesluizen bij Harlingen
<br>(afbeelding: Wikipedia)
(afbeelding: Wikipedia)
 


De sluizen '''bij [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]]''' en '''bij [[Harlingen]]''' zijn wel '''de belangrijkste''' om het overtollige water dat in het noordoosten en noordwesten van de provincie in de boezem staat af te voeren naar de Waddenzee en het '''[[Lauwersmeer]]'''. De spuisluizen bij Lauwersoog zorgen er dan voor dat er bij eb op de Waddenzee gespuid kan worden.  
De sluizen bij [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]]  en bij [[Harlingen]] zijn wel de belangrijkste om het overtollige water dat in het noordoosten en noordwesten van de provincie in de boezem staat af te voeren naar de Waddenzee en het [[Lauwersmeer]]. De spuisluizen bij Lauwersoog zorgen er dan voor dat er bij eb op de Waddenzee gespuid kan worden.  


De '''boezem wordt gevoed met het water uit de polders'''. De '''ruim 900''' '''[[poldergemaal|poldergemalen]]''' in '''Fryslân''' brengen het water '''uit de afzonderlijke polders in de boezem'''.
De boezem wordt gevoed met het water uit de polders. De ruim 900 [[poldergemaal|poldergemalen]] in Fryslân brengen het water uit de afzonderlijke polders in de boezem.


Naast de inzet van de gemalen wordt er '''bij calamiteiten nog een beroep gedaan op vrijwillig molenaars om de''' '''[[poldermolen|poldermolens]]''' '''mee te laten malen''' en daarmee eveneens water uit de polder uit te slaan op de boezem. Dit onder het '''motto: alle kleine beetjes helpen'''.
Naast de inzet van de gemalen wordt er bij calamiteiten nog een beroep gedaan op vrijwillig molenaars om de [[poldermolen|poldermolens]] mee te laten malen en daarmee eveneens water uit de polder uit te slaan op de boezem. Dit onder het motto: alle kleine beetjes helpen.


[[Bestand:Spinnenkop_k.jpg|450×600px|link=]]
[[Bestand:Spinnenkop_k.jpg|450×600px|link=]]
'''Spinnenkopmolen'''
Spinnenkopmolen
<br>(afbeelding: Wikipedia)
(afbeelding: Wikipedia)


De boezem kan '''ook gebruikt''' worden '''om water in te laten vanuit het buitenwater en door te voeren naar de polders'''.
<br>In 2011 gebeurde dat langdurig '''omdat het voorjaar droog en warm''' was en ook in andere jaren zijn er al '''grote hoeveelheden water vanuit het IJsselmeer ingelaten'''. Niet ver van het '''[[ir. D.F. Woudagemaal]]''' is een '''[[inlaatsluis]]''' gebouwd.


Dat er soms sprake is van een '''watertekort''' blijkt uit het volgende: normaal valt er in de maand maart 50 - 60 mm neerslag, soms is dat wel eens slechts 20 mm. Omdat de zon de laatste decennia krachtiger wordt is er vaker behoefte aan water.
De boezem kan ook gebruikt worden om water in te laten vanuit het buitenwater en door te voeren naar de polders.
In 2011 gebeurde dat langdurig omdat het voorjaar droog en warm was en ook in andere jaren zijn er al grote hoeveelheden water vanuit het IJsselmeer ingelaten. Niet ver van het [[ir. D.F. Woudagemaal]] is een [[inlaatsluis]] gebouwd.


De '''boezem''' heeft eigenlijk '''een dubbele functie''': '''water afvoeren en incidenteel water aanvoeren'''.  
Dat er soms sprake is van een watertekort blijkt uit het volgende: normaal valt er in de maand maart 50 - 60 mm neerslag, soms is dat wel eens slechts 20 mm. Omdat de zon de laatste decennia krachtiger wordt is er vaker behoefte aan water.


Bij '''Gaarkeuken''' is de grens met '''een volgende boezem''', daar zorgt het '''Waterschap Noorderzijlvest''' voor, vervolgens begint midden in de stad Groningen, bij de sluis, weer een andere boezem: die van het '''Waterschap Hunze en Aa'''. Zowel bij Gaarkeuken als bij Groningen is een '''sluis''', '''omdat er sprake is van een''' '''peilverschil''' '''tussen de verschillende boezemgebieden'''.
De boezem heeft eigenlijk een dubbele functie: water afvoeren en incidenteel water aanvoeren.  


In grote delen van '''West-Nederland''' (globaal langs de lijn Groningen - Breda) is een '''grotere of kleinere boezem''' aanwezig. Het gaat om '''tenminste dertig tot veertig boezemstelsels''', die allemaal onder beheer staan van een '''waterschap of hoogheemraadschap'''.
Bij Gaarkeuken is de grens met een volgende boezem, daar zorgt het Waterschap Noorderzijlvest voor, vervolgens begint midden in de stad Groningen, bij de sluis, weer een andere boezem: die van het Waterschap Hunze en Aa. Zowel bij Gaarkeuken als bij Groningen is een sluis, omdat er sprake is van een peilverschil tussen de verschillende boezemgebieden.
 
In grote delen van West-Nederland (globaal langs de lijn Groningen - Breda) is een grotere of kleinere boezem aanwezig. Het gaat om tenminste dertig tot veertig boezemstelsels, die allemaal onder beheer staan van een waterschap of hoogheemraadschap.


[[Bestand:Katwijk-1961-gemaal-en-uitw.jpg|500×354px|link=]]
[[Bestand:Katwijk-1961-gemaal-en-uitw.jpg|500×354px|link=]]
'''Boezemgemaal bij Katwijk van het Hoogheemraadschap Rijnland'''
Boezemgemaal bij Katwijk van het Hoogheemraadschap Rijnland
 


<br>Niet iedere boezem komt op het IJsselmeer of de zee uit. De boezem van bijvoorbeeld het hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden voert het water via de Oude Rijn door naar de boezem van het hoogheemraadschap van Rijnland. Rijnland slaat het water '''bij Katwijk''' uit '''op de Noordzee'''.
Niet iedere boezem komt op het IJsselmeer of de zee uit. De boezem van bijvoorbeeld het hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden voert het water via de Oude Rijn door naar de boezem van het hoogheemraadschap van Rijnland. Rijnland slaat het water bij Katwijk uit op de Noordzee.
Anonieme gebruiker