Schotbalken - Bewerkingsoverzicht

Cierick Goos: Toegankelijkheid verbeterd

2024-04-02T14:01:22Z

Toegankelijkheid verbeterd

← Oudere versie		Versie van 2 apr 2024 16:01
Regel 1:		Regel 1:
	[[Bestand:Schotbalksponningen.jpg\|miniatuur\|rechtop=0.75\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/a/a7/Schotbalksponningen.jpg\|Schotbalksponningen in een penant aan de boezenzijde.]]		[[Bestand:Schotbalksponningen.jpg\|miniatuur\|rechtop=0.75\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/a/a7/Schotbalksponningen.jpg\|alt=""\|Schotbalksponningen in een penant aan de boezenzijde.]]

	In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.		In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.
Regel 12:		Regel 12:
	Bij het ontwerpen van de fundering van het gemaal is met dit risico rekening gehouden. Om het risico van opdrijven bij droogzetten tegen te gaan zijn er ter plaatse van de waterinlaten betonnen heipalen toegepast. Ook bij de andere plekken waar het risico op opdrijven bestaat zijn er betonnen heipalen toegepast (bij de wateruitlaten en onder de inlaat kanalen naar de pompen).<ref>Bestek 6, blad 15: ''Paalfundeering'' [[Media:781-15L Paalfundeering.png\|[Link naar linker deel tekening]]], [[Media:781-15M Paalfundeering.png\|[Link naar middendeel tekening]]], [[Media:781-15R Paalfundeering.png\|[Link naar rechter deel tekening]]]</ref> De betonnen heipalen bieden een grotere bescherming tegen opdrijven doordat de kop van de paal is vastgegoten in de betonvloer. Het betonijzer in deze palen kan goed trekkrachten opnemen. Het betonijzer van de palen loopt door in de vloer waardoor er een verbinding ontstaat tussen de vloer en de funderingspaal die goed bestand is tegen trekkrachten als gevolg van de opwaartse druk van het grondwater.		Bij het ontwerpen van de fundering van het gemaal is met dit risico rekening gehouden. Om het risico van opdrijven bij droogzetten tegen te gaan zijn er ter plaatse van de waterinlaten betonnen heipalen toegepast. Ook bij de andere plekken waar het risico op opdrijven bestaat zijn er betonnen heipalen toegepast (bij de wateruitlaten en onder de inlaat kanalen naar de pompen).<ref>Bestek 6, blad 15: ''Paalfundeering'' [[Media:781-15L Paalfundeering.png\|[Link naar linker deel tekening]]], [[Media:781-15M Paalfundeering.png\|[Link naar middendeel tekening]]], [[Media:781-15R Paalfundeering.png\|[Link naar rechter deel tekening]]]</ref> De betonnen heipalen bieden een grotere bescherming tegen opdrijven doordat de kop van de paal is vastgegoten in de betonvloer. Het betonijzer in deze palen kan goed trekkrachten opnemen. Het betonijzer van de palen loopt door in de vloer waardoor er een verbinding ontstaat tussen de vloer en de funderingspaal die goed bestand is tegen trekkrachten als gevolg van de opwaartse druk van het grondwater.

	[[Bestand:781-15a Detail gewapendbetonpaal - uitsnede.jpg\|miniatuur\|center\|rechtop=2.2\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/2/22/781-15a_Detail_gewapendbetonpaal_-_uitsnede.jpg\|Funderingspaal van gewapend beton met de kop van de paal verankert in de funderingsplaat.<ref>Bestek 6, blad 15a: ''Detail gewapendbetonpaal'' [[Media:781-15a Detail gewapendbetonpaal.png\|[Link naar tekening]]]</ref>]]		[[Bestand:781-15a Detail gewapendbetonpaal - uitsnede.jpg\|miniatuur\|center\|rechtop=2.2\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/2/22/781-15a_Detail_gewapendbetonpaal_-_uitsnede.jpg\|alt=""\|Funderingspaal van gewapend beton met de kop van de paal verankert in de funderingsplaat.<ref>Bestek 6, blad 15a: ''Detail gewapendbetonpaal'' [[Media:781-15a Detail gewapendbetonpaal.png\|[Link naar tekening]]]</ref>]]

	De laatste keer dat de waterinlaten zijn drooggezet (in de zomer van 2013) zijn er nog een aantal extra voorzorgsmaatregelen genomen om schade aan de constructie te voorkomen bij het droogzetten. Als aanvullende maatregel om opdrijven van de vloer tegen te gaan zijn er betonblokken geplaatst. Het gewicht van de betonblokken compenseert het gewicht van het water dat weggepompt is. In totaal zijn er bij deze restauratie werkzaamheden bijna 1000 betonblokken geplaatst (400 aan de boezemzijde en 600 aan de IJsselmeerzijde).		De laatste keer dat de waterinlaten zijn drooggezet (in de zomer van 2013) zijn er nog een aantal extra voorzorgsmaatregelen genomen om schade aan de constructie te voorkomen bij het droogzetten. Als aanvullende maatregel om opdrijven van de vloer tegen te gaan zijn er betonblokken geplaatst. Het gewicht van de betonblokken compenseert het gewicht van het water dat weggepompt is. In totaal zijn er bij deze restauratie werkzaamheden bijna 1000 betonblokken geplaatst (400 aan de boezemzijde en 600 aan de IJsselmeerzijde).
Regel 19:		Regel 19:

	<div style="margin: auto; text-align: center;"><ul style="margin: 0;><!--		<div style="margin: auto; text-align: center;"><ul style="margin: 0;><!--
	--><li style="display: inline-block; margin: 0.5em; vertical-align: top;">[[Bestand:16-1_k.jpg\|miniatuur\|geen\|upright=1.2\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/5/57/16-1_k.jpg\|Tijdelijke staalconstructie om de penanten zijdelings te ondersteunen bij het droogzetten. De waterinlaten zijn hier gedeeltelijk leeg gepompt. Net onder het wateroppervlak zijn de betonblokken te zien die als ballast zijn geplaatst om opdrijven van de vloer te voorkomen.]]</li><!--		--><li style="display: inline-block; margin: 0.5em; vertical-align: top;">[[Bestand:16-1_k.jpg\|miniatuur\|geen\|upright=1.2\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/5/57/16-1_k.jpg\|alt=""\|Tijdelijke staalconstructie om de penanten zijdelings te ondersteunen bij het droogzetten. De waterinlaten zijn hier gedeeltelijk leeg gepompt. Net onder het wateroppervlak zijn de betonblokken te zien die als ballast zijn geplaatst om opdrijven van de vloer te voorkomen.]]</li><!--
	--><li style="display: inline-block; margin: 0.5em; vertical-align: top;">[[Bestand:16-2_k.jpg\|miniatuur\|geen\|upright=1.2\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/9/97/16-2_k.jpg\|Reinigen van de bemetseling in een drooggezette waterinlaat.]]</li>		--><li style="display: inline-block; margin: 0.5em; vertical-align: top;">[[Bestand:16-2_k.jpg\|miniatuur\|geen\|upright=1.2\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/9/97/16-2_k.jpg\|alt=""\|Reinigen van de bemetseling in een drooggezette waterinlaat.]]</li>
	</ul></div>		</ul></div>

Regel 28:		Regel 28:
	<references/>		<references/>

	[[~~Category~~:Het gemaal waterbouwkundig]]		[[Categorie:Het gemaal waterbouwkundig]]

Cierick Goos: Inhoud aangevuld

2023-12-20T20:17:45Z

Inhoud aangevuld

← Oudere versie		Versie van 20 dec 2023 22:17
Regel 1:		Regel 1:
	[[Bestand:Schotbalksponningen.jpg\|miniatuur\|rechtop=0.75\|Schotbalksponningen in een penant aan de boezenzijde.]]		[[Bestand:Schotbalksponningen.jpg\|miniatuur\|rechtop=0.75\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/a/a7/Schotbalksponningen.jpg\|Schotbalksponningen in een penant aan de boezenzijde.]]

	In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.		In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.

Cierick Goos: Inhoud aangevuld

2023-12-20T12:17:41Z

Inhoud aangevuld

← Oudere versie		Versie van 20 dec 2023 14:17
Regel 1:		Regel 1:
	[[Bestand:Schotbalksponningen.jpg\| miniatuur \| Schotbalksponningen in een penant aan de boezenzijde.]]		[[Bestand:Schotbalksponningen.jpg\|miniatuur\|rechtop=0.75\|Schotbalksponningen in een penant aan de boezenzijde.]]

	In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.		In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.

	De schotbalkensponningen zijn dubbel uitgevoerd. Door twee stapels schotbalken aan te brengen kan de tussenruimte opgevuld worden met grond om zo een een kistdam te maken. ~~<sup>[1.]</sup>~~ Dit ~~verbetert~~ de waterdichtheid. Om de schotbalksponning tegen beschadiging te beschermen wordt deze dikwijls gevuld met latten van eikenhout. <~~sup~~>[1.]</~~sup~~>		De schotbalkensponningen zijn dubbel uitgevoerd. Door twee stapels schotbalken aan te brengen kan de tussenruimte opgevuld worden met grond om zo een een kistdam te maken. Dit verbeterd de waterdichtheid. Om de schotbalksponning tegen beschadiging te beschermen wordt deze dikwijls gevuld met latten van eikenhout.<ref>Zwiers, L., & Wind, F. (Red.). (1908). ''Waterbouwkunde: Deel II sluizen.'' Amsterdam: Van Mantgem & De Does. Geraadpleegd op 09-11-2021, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18A:026121000</ref>

	De schotbalksponningen in het metselwerk van de penanten zijn ~~33cm~~ breed en ~~21cm~~ diep en de tussenruimte tussen de ~~dubbel uitgevoerde~~ sponningen is 42,~~6cm~~. <~~sup~~>[~~2.2~~.], [~~2.5~~.]</~~sup~~> De bovenkant van de penanten is ter hoogte van de schotbalksponningen afgewerkt met granieten ~~dekzerken~~. Deze ~~forse~~ granieten blokken zijn voorzien van dookgaten waarin ankers vallen waarmee de ~~dekzerken~~ in de constructie verankerd zijn. <~~sup~~>[2.1.], [~~2.3~~.], [~~2.4~~.]</~~sup~~>		Op de orgine bouwkundige tekeningen zijn verschillende details van de constructie van de schotbalksponningen terug te vinden.<ref>Tresoar, Tekeningen- en kaartenarchief Provinciale Waterstaatsdienst van Friesland 1876-1986 (archief nr. 9-05) Inv. nr. 781: ''Bouwkundige tekeningen betreffende de bouw van het stoomgemaal bij Lemmer inzake de bemalings van Frieslands boezem''</ref> De afmetingen van de schotbalksponningen in het metselwerk van de penanten zijn 33 centimeter breed en 21 centimeter diep en de tussenruimte tussen de dubbeluitgevoerde sponningen is 42,6 centimeter.<ref>Bestek 6, blad 6a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[Media:781-6a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]</ref><ref>Bestek 6, blad 7a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[Media:781-7a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]</ref> De bovenkant van de penanten is ter hoogte van de schotbalksponningen afgewerkt met granieten blokken. Deze granieten blokken zijn voorzien van dookgaten waarin ankers vallen waarmee de blokken in de constructie verankerd zijn. <ref>Bestek 6, blad 6: ''Graniet boezemzijde overzichtsteekening'' [[Media:781-6 Graniet boezemzijde overzichtsteekening.png\|[Link naar tekening]]]</ref><ref>Bestek 6, blad 7: ''Details graniet boezemzijde'' [[Media:781-7L Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar linker helft tekening]]], [[Media:781-7R Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar rechter helft tekening]]]</ref><ref>Bestek 6, blad 9: ''Ankers voor het Noorsch graniet'' [[Media:781-9 Ankers Noors graniet.png\|[Link naar tekening]]]</ref>

	~~<br clear=all>~~
	==Droogzetten==		==Droogzetten==
	De schotbalken dienen ervoor om de waterinlaten droog te kunnen zetten (voor onderhoudswerkzaamheden). Bij het droogzetten veranderen de krachten op de constructie echter zeer sterk. Bij het droogzetten wordt de tegendruk door het water op de wanden en de vloer van de waterinlaat weggenomen. Een groot risico hierbij is het opdrijven van de vloer. De grondwaterdruk onder de vloer probeert de vloer omhoog te duwen en dit kan resulteren in het scheuren of breken van de vloer.		De schotbalken dienen ervoor om de waterinlaten droog te kunnen zetten (voor onderhoudswerkzaamheden). Bij het droogzetten veranderen de krachten op de constructie echter zeer sterk. Bij het droogzetten wordt de tegendruk door het water op de wanden en de vloer van de waterinlaat weggenomen. Een groot risico hierbij is het opdrijven van de vloer. De grondwaterdruk onder de vloer probeert de vloer omhoog te duwen en dit kan resulteren in het scheuren of breken van de vloer.

	Bij het ontwerpen van de fundering van het gemaal is met dit risico rekening gehouden. Om het risico van opdrijven bij droogzetten tegen te gaan zijn er ter plaatse van de waterinlaten betonnen heipalen toegepast. Ook bij de andere plekken waar het risico op opdrijven bestaat zijn er betonnen heipalen toegepast (bij de wateruitlaten en onder de inlaat kanalen naar de pompen). <~~sup~~>[2.6.]</~~sup~~> De betonnen heipalen bieden een grotere bescherming tegen opdrijven doordat de kop van de paal is vastgegoten in de betonvloer. Het betonijzer in deze palen kan goed trekkrachten opnemen. Het betonijzer van de palen loopt door in de vloer waardoor er een verbinding ontstaat tussen de vloer en de funderingspaal die goed bestand is tegen trekkrachten als gevolg van de opwaartse druk van het grondwater.		Bij het ontwerpen van de fundering van het gemaal is met dit risico rekening gehouden. Om het risico van opdrijven bij droogzetten tegen te gaan zijn er ter plaatse van de waterinlaten betonnen heipalen toegepast. Ook bij de andere plekken waar het risico op opdrijven bestaat zijn er betonnen heipalen toegepast (bij de wateruitlaten en onder de inlaat kanalen naar de pompen).<ref>Bestek 6, blad 15: ''Paalfundeering'' [[Media:781-15L Paalfundeering.png\|[Link naar linker deel tekening]]], [[Media:781-15M Paalfundeering.png\|[Link naar middendeel tekening]]], [[Media:781-15R Paalfundeering.png\|[Link naar rechter deel tekening]]]</ref> De betonnen heipalen bieden een grotere bescherming tegen opdrijven doordat de kop van de paal is vastgegoten in de betonvloer. Het betonijzer in deze palen kan goed trekkrachten opnemen. Het betonijzer van de palen loopt door in de vloer waardoor er een verbinding ontstaat tussen de vloer en de funderingspaal die goed bestand is tegen trekkrachten als gevolg van de opwaartse druk van het grondwater.


	[[Bestand:781-15a Detail gewapendbetonpaal - uitsnede.png\| miniatuur \| center \| upright=2.67 \| Funderingspaal van gewapend beton met de kop van de paal verankerd in de funderingsplaat. <sup>[2.7.]</sup>]]

			[[Bestand:781-15a Detail gewapendbetonpaal - uitsnede.jpg\|miniatuur\|center\|rechtop=2.2\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/2/22/781-15a_Detail_gewapendbetonpaal_-_uitsnede.jpg\|Funderingspaal van gewapend beton met de kop van de paal verankert in de funderingsplaat.<ref>Bestek 6, blad 15a: ''Detail gewapendbetonpaal'' [[Media:781-15a Detail gewapendbetonpaal.png\|[Link naar tekening]]]</ref>]]

	De laatste keer dat de waterinlaten zijn drooggezet (in de zomer van 2013) zijn er nog een aantal extra voorzorgsmaatregelen genomen om schade aan de constructie te voorkomen bij het droogzetten. Als aanvullende maatregel om opdrijven van de vloer tegen te gaan zijn er betonblokken geplaatst. Het gewicht van de betonblokken compenseert het gewicht van het water dat weggepompt is. In totaal zijn er bij deze restauratie werkzaamheden bijna 1000 betonblokken geplaatst (400 aan de boezemzijde en 600 aan de IJsselmeerzijde).		De laatste keer dat de waterinlaten zijn drooggezet (in de zomer van 2013) zijn er nog een aantal extra voorzorgsmaatregelen genomen om schade aan de constructie te voorkomen bij het droogzetten. Als aanvullende maatregel om opdrijven van de vloer tegen te gaan zijn er betonblokken geplaatst. Het gewicht van de betonblokken compenseert het gewicht van het water dat weggepompt is. In totaal zijn er bij deze restauratie werkzaamheden bijna 1000 betonblokken geplaatst (400 aan de boezemzijde en 600 aan de IJsselmeerzijde).
Regel 21:		Regel 18:
	Om de zijwanden van de penanten extra te ondersteunen is er een tijdelijke stalen constructie aangebracht. Dit voorkomt dat de wanden naar binnen gedrukt worden. Langs de wanden van de penanten zijn zware stalen balken geplaatst. Deze balken worden door stalen stempels tegen de wanden gedrukt.		Om de zijwanden van de penanten extra te ondersteunen is er een tijdelijke stalen constructie aangebracht. Dit voorkomt dat de wanden naar binnen gedrukt worden. Langs de wanden van de penanten zijn zware stalen balken geplaatst. Deze balken worden door stalen stempels tegen de wanden gedrukt.

	Tijdens deze revisie is er geen gebruik gemaakt van de traditionele schotbalken maar zijn er grote stalen schotten geplaatst. Bij de eerste inlaat op de foto is er een stalen schot aangebracht in een schotbalksponning. Bij ander inlaten is het stalen schot tegen de buitenkant van de penanten geplaatst. De schotten zijn voorzien van een rubberband die voor een afdichting zorgt en het bestaande metselwerk beschermt tegen beschadiging.		<div style="margin: auto; text-align: center;"><ul style="margin: 0;><!--
			--><li style="display: inline-block; margin: 0.5em; vertical-align: top;">[[Bestand:16-1_k.jpg\|miniatuur\|geen\|upright=1.2\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/5/57/16-1_k.jpg\|Tijdelijke staalconstructie om de penanten zijdelings te ondersteunen bij het droogzetten. De waterinlaten zijn hier gedeeltelijk leeg gepompt. Net onder het wateroppervlak zijn de betonblokken te zien die als ballast zijn geplaatst om opdrijven van de vloer te voorkomen.]]</li><!--
			--><li style="display: inline-block; margin: 0.5em; vertical-align: top;">[[Bestand:16-2_k.jpg\|miniatuur\|geen\|upright=1.2\|link=https://wiki.woudagemaal.nl/w/images/9/97/16-2_k.jpg\|Reinigen van de bemetseling in een drooggezette waterinlaat.]]</li>
	<div><ul>
	<li style="display: inline-block;; vertical-align: top;"> [[Bestand:16-1_k.jpg \| miniatuur \| upright=1.34 \| Tijdelijke staalconstructie om de penanten zijdelings te ondersteunen bij het droogzetten. De waterinlaten zijn hier gedeeltelijk leeg gepompt. Net onder het wateroppervlak zijn de betonblokken te zien die als ballast zijn geplaatst om opdrijven van de vloer te voorkomen.]] </li>
	<li style="display: inline-block;; vertical-align: top;"> [[Bestand:16-2_k.jpg \| miniatuur \| upright=1.34 \| Reinigen van de bemetseling in een drooggezette waterinlaat ~~aan de boezemzijde van het gemaal~~.]] </li>
	</ul></div>		</ul></div>

	~~==Bronnen==~~		Tijdens deze revisie is er geen gebruik gemaakt van de traditionele schotbalken maar zijn er grote stalen schotten geplaatst. Bij de eerste inlaat op de foto is er een stalen schot aangebracht in een schotbalksponning. Bij ander inlaten is het stalen schot tegen de buitenkant van de penanten geplaatst. De schotten zijn voorzien van een rubberband die voor een afdichting zorgt en het bestaande metselwerk beschermt tegen beschadiging.
	~~# Zwiers, L~~.~~, & Wind, F. (Red.). (1908). ''Waterbouwkunde: Deel II sluizen.'' Amsterdam: Van Mantgem & De Does. Geraadpleegd~~ op ~~09-11-2021, van https://resolver~~.~~kb.nl/resolve?urn=MMKB18A:026121000~~
	~~# Tresoar, Tekeningen- en kaartenarchief Provinciale Waterstaatsdienst van Friesland 1876-1986 (archief nr. 9-05) Inv. nr. 781: ''Bouwkundige tekeningen betreffende~~ de ~~bouw~~ van ~~het stoomgemaal bij Lemmer inzake~~ de ~~bemalings~~ van ~~Frieslands boezem''~~
	~~#: 2.1. Bestek 6, blad 6: ''Graniet boezemzijde overzichtsteekening'' [[Media:781-6 Graniet boezemzijde overzichtsteekening.png\|[Link naar tekening]]]~~
	~~#: 2.2. Bestek 6, blad 6a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[Media:781-6a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]~~
	#: 2.3. Bestek 6, blad 7: ''Details graniet boezemzijde'' [[Media:781-7L Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar linker helft tekening]]], [[Media:781-7R Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar rechter helft tekening]]]
	~~#: 2.4. Bestek 6, blad 9: ''Ankers~~ voor het ~~Noorsch graniet'' [[Media:781-9 Ankers Noors graniet.png\|[Link naar tekening]]]~~
	~~#: 2.5. Bestek 6, blad 7a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[Media:781-7a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]~~
	#: 2.6. Bestek 6, blad 15: ''Paalfundeering'' [[Media:781-15L Paalfundeering.png\|[Link naar linker deel tekening]]], [[Media:781-15M Paalfundeering.png\|[Link naar middendeel tekening]]], [[Media:781-15R Paalfundeering.png\|[Link naar rechter deel tekening]]]
	~~#: 2.7. Bestek 6, blad 15a: ''Detail gewapendbetonpaal'' [[Media:781-15a Detail gewapendbetonpaal~~.~~png\|[Link naar tekening]]]~~

			==Bronnen, noten en/of referenties==
			<references/>

	~~<br>~~
	[[Category:Het gemaal waterbouwkundig]]		[[Category:Het gemaal waterbouwkundig]]

Cierick Goos: Opmaak aangepast

2022-06-13T19:12:31Z

Opmaak aangepast

← Oudere versie		Versie van 13 jun 2022 21:12
Regel 5:		Regel 5:
	De schotbalkensponningen zijn dubbel uitgevoerd. Door twee stapels schotbalken aan te brengen kan de tussenruimte opgevuld worden met grond om zo een een kistdam te maken. <sup>[1.]</sup> Dit verbetert de waterdichtheid. Om de schotbalksponning tegen beschadiging te beschermen wordt deze dikwijls gevuld met latten van eikenhout. <sup>[1.]</sup>		De schotbalkensponningen zijn dubbel uitgevoerd. Door twee stapels schotbalken aan te brengen kan de tussenruimte opgevuld worden met grond om zo een een kistdam te maken. <sup>[1.]</sup> Dit verbetert de waterdichtheid. Om de schotbalksponning tegen beschadiging te beschermen wordt deze dikwijls gevuld met latten van eikenhout. <sup>[1.]</sup>

	De schotbalksponningen in het metselwerk van de penanten zijn 33cm breed en 21cm diep en de tussenruimte tussen de ~~dubbeluitgevoerde~~ sponningen is 42,6cm. <sup>[2.2.], [2.5.]</sup> De bovenkant van de penanten is ter hoogte van de schotbalksponningen afgewerkt met granieten ~~blokken~~. Deze granieten blokken zijn voorzien van dookgaten waarin ankers vallen waarmee de ~~blokken~~ in de constructie verankerd zijn. <sup>[2.1.], [2.3.], [2.4.]</sup>		De schotbalksponningen in het metselwerk van de penanten zijn 33cm breed en 21cm diep en de tussenruimte tussen de dubbel uitgevoerde sponningen is 42,6cm. <sup>[2.2.], [2.5.]</sup> De bovenkant van de penanten is ter hoogte van de schotbalksponningen afgewerkt met granieten dekzerken. Deze forse granieten blokken zijn voorzien van dookgaten waarin ankers vallen waarmee de dekzerken in de constructie verankerd zijn. <sup>[2.1.], [2.3.], [2.4.]</sup>

	<br clear=all>		<br clear=all>

	==Droogzetten==		==Droogzetten==
	De schotbalken dienen ervoor om de waterinlaten droog te kunnen zetten (voor onderhoudswerkzaamheden). Bij het droogzetten veranderen de krachten op de constructie echter zeer sterk. Bij het droogzetten wordt de tegendruk door het water op de wanden en de vloer van de waterinlaat weggenomen. Een groot risico hierbij is het opdrijven van de vloer. De grondwaterdruk onder de vloer probeert de vloer omhoog te duwen en dit kan resulteren in het scheuren of breken van de vloer.		De schotbalken dienen ervoor om de waterinlaten droog te kunnen zetten (voor onderhoudswerkzaamheden). Bij het droogzetten veranderen de krachten op de constructie echter zeer sterk. Bij het droogzetten wordt de tegendruk door het water op de wanden en de vloer van de waterinlaat weggenomen. Een groot risico hierbij is het opdrijven van de vloer. De grondwaterdruk onder de vloer probeert de vloer omhoog te duwen en dit kan resulteren in het scheuren of breken van de vloer.
Regel 13:		Regel 13:
	Bij het ontwerpen van de fundering van het gemaal is met dit risico rekening gehouden. Om het risico van opdrijven bij droogzetten tegen te gaan zijn er ter plaatse van de waterinlaten betonnen heipalen toegepast. Ook bij de andere plekken waar het risico op opdrijven bestaat zijn er betonnen heipalen toegepast (bij de wateruitlaten en onder de inlaat kanalen naar de pompen). <sup>[2.6.]</sup> De betonnen heipalen bieden een grotere bescherming tegen opdrijven doordat de kop van de paal is vastgegoten in de betonvloer. Het betonijzer in deze palen kan goed trekkrachten opnemen. Het betonijzer van de palen loopt door in de vloer waardoor er een verbinding ontstaat tussen de vloer en de funderingspaal die goed bestand is tegen trekkrachten als gevolg van de opwaartse druk van het grondwater.		Bij het ontwerpen van de fundering van het gemaal is met dit risico rekening gehouden. Om het risico van opdrijven bij droogzetten tegen te gaan zijn er ter plaatse van de waterinlaten betonnen heipalen toegepast. Ook bij de andere plekken waar het risico op opdrijven bestaat zijn er betonnen heipalen toegepast (bij de wateruitlaten en onder de inlaat kanalen naar de pompen). <sup>[2.6.]</sup> De betonnen heipalen bieden een grotere bescherming tegen opdrijven doordat de kop van de paal is vastgegoten in de betonvloer. Het betonijzer in deze palen kan goed trekkrachten opnemen. Het betonijzer van de palen loopt door in de vloer waardoor er een verbinding ontstaat tussen de vloer en de funderingspaal die goed bestand is tegen trekkrachten als gevolg van de opwaartse druk van het grondwater.

	~~{\| style="border-collapse:collapse; margin: auto;"~~
	~~\|+ style="caption-side:bottom; text-align:left; padding: 2px" \| ''Funderingspaal van gewapend beton met de kop van de paal verankerd in de funderingsplaat.'' <sup>[2.7.]</sup>~~
	~~\| [[Bestand:781-15a Detail gewapendbetonpaal - uitsnede.png\|link=]]~~
	\|}
	~~<br> <!-- opmerking: Een break na de afbeelding om een witregel op de pagina te krijgen -->~~

	[[Bestand:16-~~1_k~~.~~jpg~~ \| miniatuur \| upright=1.34 \| ~~Tijdelijke staalconstructie om~~ de ~~penanten zijdelings te ondersteunen bij het droogzetten~~. ~~De waterinlaten zijn hier gedeeltelijk leeg gepompt~~. ~~Net onder het wateroppervlak zijn de betonblokken te zien die als ballast zijn geplaatst om opdrijven van de vloer te voorkomen~~.]]		[[Bestand:781-15a Detail gewapendbetonpaal - uitsnede.png\| miniatuur \| center \| upright=2.67 \| Funderingspaal van gewapend beton met de kop van de paal verankerd in de funderingsplaat. <sup>[2.7.]</sup>]]

	~~[[Bestand:16-2_k.jpg \| miniatuur \| upright=1.34 \| Reinigen van de bemetseling in een drooggezette waterinlaat.]]~~

	De laatste keer dat de waterinlaten zijn drooggezet (in de zomer van 2013) zijn er nog een aantal extra voorzorgsmaatregelen genomen om schade aan de constructie te voorkomen bij het droogzetten. Als aanvullende maatregel om opdrijven van de vloer tegen te gaan zijn er betonblokken geplaatst. Het gewicht van de betonblokken compenseert het gewicht van het water dat weggepompt is. In totaal zijn er bij deze restauratie werkzaamheden bijna 1000 betonblokken geplaatst (400 aan de boezemzijde en 600 aan de IJsselmeerzijde).		De laatste keer dat de waterinlaten zijn drooggezet (in de zomer van 2013) zijn er nog een aantal extra voorzorgsmaatregelen genomen om schade aan de constructie te voorkomen bij het droogzetten. Als aanvullende maatregel om opdrijven van de vloer tegen te gaan zijn er betonblokken geplaatst. Het gewicht van de betonblokken compenseert het gewicht van het water dat weggepompt is. In totaal zijn er bij deze restauratie werkzaamheden bijna 1000 betonblokken geplaatst (400 aan de boezemzijde en 600 aan de IJsselmeerzijde).
Regel 29:		Regel 23:
	Tijdens deze revisie is er geen gebruik gemaakt van de traditionele schotbalken maar zijn er grote stalen schotten geplaatst. Bij de eerste inlaat op de foto is er een stalen schot aangebracht in een schotbalksponning. Bij ander inlaten is het stalen schot tegen de buitenkant van de penanten geplaatst. De schotten zijn voorzien van een rubberband die voor een afdichting zorgt en het bestaande metselwerk beschermt tegen beschadiging.		Tijdens deze revisie is er geen gebruik gemaakt van de traditionele schotbalken maar zijn er grote stalen schotten geplaatst. Bij de eerste inlaat op de foto is er een stalen schot aangebracht in een schotbalksponning. Bij ander inlaten is het stalen schot tegen de buitenkant van de penanten geplaatst. De schotten zijn voorzien van een rubberband die voor een afdichting zorgt en het bestaande metselwerk beschermt tegen beschadiging.

	<~~br clear~~=~~all~~>
			<div><ul>
			<li style="display: inline-block;; vertical-align: top;"> [[Bestand:16-1_k.jpg \| miniatuur \| upright=1.34 \| Tijdelijke staalconstructie om de penanten zijdelings te ondersteunen bij het droogzetten. De waterinlaten zijn hier gedeeltelijk leeg gepompt. Net onder het wateroppervlak zijn de betonblokken te zien die als ballast zijn geplaatst om opdrijven van de vloer te voorkomen.]] </li>
			<li style="display: inline-block;; vertical-align: top;"> [[Bestand:16-2_k.jpg \| miniatuur \| upright=1.34 \| Reinigen van de bemetseling in een drooggezette waterinlaat aan de boezemzijde van het gemaal.]] </li>
			</ul></div>

	==Bronnen==		==Bronnen==
	# Zwiers, L., & Wind, F. (Red.). (1908). ''Waterbouwkunde: Deel II sluizen.'' Amsterdam: Van Mantgem & De Does. Geraadpleegd op 09-11-2021, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18A:026121000		# Zwiers, L., & Wind, F. (Red.). (1908). ''Waterbouwkunde: Deel II sluizen.'' Amsterdam: Van Mantgem & De Does. Geraadpleegd op 09-11-2021, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18A:026121000

Cierick Goos: Meeste plaatjes aangepast naar "miniatuur" opmaak en niet werkende links gerepareerd

2022-06-05T20:09:22Z

Meeste plaatjes aangepast naar "miniatuur" opmaak en niet werkende links gerepareerd

← Oudere versie		Versie van 5 jun 2022 22:09
Regel 1:		Regel 1:
	~~{\| style="border-collapse~~:~~collapse; float:right; margin-left: 30px;"~~		[[Bestand:Schotbalksponningen.jpg\| miniatuur \| Schotbalksponningen in een penant aan de boezenzijde.]]
	\|~~+ style="caption-side:bottom; text-align:left; padding: 2px"~~ \| ''Schotbalksponningen in een penant aan de boezenzijde.''
	~~\| [[Bestand:Schotbalksponningen.jpg\|link=~~]]
	\|}
	In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.		In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.

Regel 10:		Regel 8:
	<br clear=all>		<br clear=all>

	== ~~'''~~Droogzetten~~'''~~ ==		==Droogzetten==
	De schotbalken dienen ervoor om de waterinlaten droog te kunnen zetten (voor onderhoudswerkzaamheden). Bij het droogzetten veranderen de krachten op de constructie echter zeer sterk. Bij het droogzetten wordt de tegendruk door het water op de wanden en de vloer van de waterinlaat weggenomen. Een groot risico hierbij is het opdrijven van de vloer. De grondwaterdruk onder de vloer probeert de vloer omhoog te duwen en dit kan resulteren in het scheuren of breken van de vloer.		De schotbalken dienen ervoor om de waterinlaten droog te kunnen zetten (voor onderhoudswerkzaamheden). Bij het droogzetten veranderen de krachten op de constructie echter zeer sterk. Bij het droogzetten wordt de tegendruk door het water op de wanden en de vloer van de waterinlaat weggenomen. Een groot risico hierbij is het opdrijven van de vloer. De grondwaterdruk onder de vloer probeert de vloer omhoog te duwen en dit kan resulteren in het scheuren of breken van de vloer.

Regel 21:		Regel 19:
	<br> <!-- opmerking: Een break na de afbeelding om een witregel op de pagina te krijgen -->		<br> <!-- opmerking: Een break na de afbeelding om een witregel op de pagina te krijgen -->

	~~{\| style="border-collapse~~:~~collapse; float:right; margin~~-~~left: 30px;"~~		[[Bestand:16-1_k.jpg \| miniatuur \| upright=1.34 \| Tijdelijke staalconstructie om de penanten zijdelings te ondersteunen bij het droogzetten. De waterinlaten zijn hier gedeeltelijk leeg gepompt. Net onder het wateroppervlak zijn de betonblokken te zien die als ballast zijn geplaatst om opdrijven van de vloer te voorkomen.]]
	\|~~+ style~~=~~"caption-side:bottom; text-align:left; padding: 2px"~~ \| ''Tijdelijke staalconstructie om de penanten zijdelings te ondersteunen bij het droogzetten. De waterinlaten zijn hier gedeeltelijk leeg gepompt. Net onder het wateroppervlak zijn de betonblokken te zien die als ballast zijn geplaatst om opdrijven van de vloer te voorkomen.~~'' <br><br>~~
	\| [[Bestand:16-~~1_k~~.jpg\|~~400×300px~~\|~~link~~=]]		[[Bestand:16-2_k.jpg \| miniatuur \| upright=1.34 \| Reinigen van de bemetseling in een drooggezette waterinlaat.]]
	\|}
	~~{\| style="border-collapse:collapse; float:right; margin-left: 30px;"~~
	~~\|+ style="caption-side:bottom; text-align:left; padding: 2px"~~ \| ''Reinigen van de bemetseling in een drooggezette waterinlaat.''
	~~\| [[Bestand:16-2_k.jpg\|400×300px\|link=~~]]
	\|}
	De laatste keer dat de waterinlaten zijn drooggezet (in de zomer van 2013) zijn er nog een aantal extra voorzorgsmaatregelen genomen om schade aan de constructie te voorkomen bij het droogzetten. Als aanvullende maatregel om opdrijven van de vloer tegen te gaan zijn er betonblokken geplaatst. Het gewicht van de betonblokken compenseert het gewicht van het water dat weggepompt is. In totaal zijn er bij deze restauratie werkzaamheden bijna 1000 betonblokken geplaatst (400 aan de boezemzijde en 600 aan de IJsselmeerzijde).		De laatste keer dat de waterinlaten zijn drooggezet (in de zomer van 2013) zijn er nog een aantal extra voorzorgsmaatregelen genomen om schade aan de constructie te voorkomen bij het droogzetten. Als aanvullende maatregel om opdrijven van de vloer tegen te gaan zijn er betonblokken geplaatst. Het gewicht van de betonblokken compenseert het gewicht van het water dat weggepompt is. In totaal zijn er bij deze restauratie werkzaamheden bijna 1000 betonblokken geplaatst (400 aan de boezemzijde en 600 aan de IJsselmeerzijde).

Regel 34:		Regel 28:

	Tijdens deze revisie is er geen gebruik gemaakt van de traditionele schotbalken maar zijn er grote stalen schotten geplaatst. Bij de eerste inlaat op de foto is er een stalen schot aangebracht in een schotbalksponning. Bij ander inlaten is het stalen schot tegen de buitenkant van de penanten geplaatst. De schotten zijn voorzien van een rubberband die voor een afdichting zorgt en het bestaande metselwerk beschermt tegen beschadiging.		Tijdens deze revisie is er geen gebruik gemaakt van de traditionele schotbalken maar zijn er grote stalen schotten geplaatst. Bij de eerste inlaat op de foto is er een stalen schot aangebracht in een schotbalksponning. Bij ander inlaten is het stalen schot tegen de buitenkant van de penanten geplaatst. De schotten zijn voorzien van een rubberband die voor een afdichting zorgt en het bestaande metselwerk beschermt tegen beschadiging.

	<br clear=all>		<br clear=all>
			==Bronnen==
	== ~~'''~~Bronnen~~'''~~ ==
	# Zwiers, L., & Wind, F. (Red.). (1908). ''Waterbouwkunde: Deel II sluizen.'' Amsterdam: Van Mantgem & De Does. Geraadpleegd op 09-11-2021, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18A:026121000		# Zwiers, L., & Wind, F. (Red.). (1908). ''Waterbouwkunde: Deel II sluizen.'' Amsterdam: Van Mantgem & De Does. Geraadpleegd op 09-11-2021, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18A:026121000
	# Tresoar, Tekeningen- en kaartenarchief Provinciale Waterstaatsdienst van Friesland 1876-1986 (archief nr. 9-05) Inv. nr. 781: ''Bouwkundige tekeningen betreffende de bouw van het stoomgemaal bij Lemmer inzake de bemalings van Frieslands boezem''		# Tresoar, Tekeningen- en kaartenarchief Provinciale Waterstaatsdienst van Friesland 1876-1986 (archief nr. 9-05) Inv. nr. 781: ''Bouwkundige tekeningen betreffende de bouw van het stoomgemaal bij Lemmer inzake de bemalings van Frieslands boezem''
	#: 2.1. Bestek 6, blad 6: ''Graniet boezemzijde overzichtsteekening'' [[~~index.php?title=~~Media:781-6 Graniet boezemzijde overzichtsteekening.png\|[Link naar tekening]]]		#: 2.1. Bestek 6, blad 6: ''Graniet boezemzijde overzichtsteekening'' [[Media:781-6 Graniet boezemzijde overzichtsteekening.png\|[Link naar tekening]]]
	#: 2.2. Bestek 6, blad 6a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[~~index.php?title=~~Media:781-6a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]		#: 2.2. Bestek 6, blad 6a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[Media:781-6a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]
	#: 2.3. Bestek 6, blad 7: ''Details graniet boezemzijde'' [[~~index.php?title=~~Media:781-7L Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar linker helft tekening]]], [[~~index.php?title=~~Media:781-7R Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar rechter helft tekening]]]		#: 2.3. Bestek 6, blad 7: ''Details graniet boezemzijde'' [[Media:781-7L Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar linker helft tekening]]], [[Media:781-7R Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar rechter helft tekening]]]
	#: 2.4. Bestek 6, blad 9: ''Ankers voor het Noorsch graniet'' [[~~index.php?title=~~Media:781-9 Ankers Noors graniet.png\|[Link naar tekening]]]		#: 2.4. Bestek 6, blad 9: ''Ankers voor het Noorsch graniet'' [[Media:781-9 Ankers Noors graniet.png\|[Link naar tekening]]]
	#: 2.5. Bestek 6, blad 7a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[~~index.php?title=~~Media:781-7a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]		#: 2.5. Bestek 6, blad 7a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[Media:781-7a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]
	#: 2.6. Bestek 6, blad 15: ''Paalfundeering'' [[~~index.php?title=~~Media:781-15L Paalfundeering.png\|[Link naar linker deel tekening]]], [[~~index.php?title=~~Media:781-15M Paalfundeering.png\|[Link naar middendeel tekening]]], [[~~index.php?title=~~Media:781-15R Paalfundeering.png\|[Link naar rechter deel tekening]]]		#: 2.6. Bestek 6, blad 15: ''Paalfundeering'' [[Media:781-15L Paalfundeering.png\|[Link naar linker deel tekening]]], [[Media:781-15M Paalfundeering.png\|[Link naar middendeel tekening]]], [[Media:781-15R Paalfundeering.png\|[Link naar rechter deel tekening]]]
	#: 2.7. Bestek 6, blad 15a: ''Detail gewapendbetonpaal'' [[~~index.php?title=~~Media:781-15a Detail gewapendbetonpaal.png\|[Link naar tekening]]]		#: 2.7. Bestek 6, blad 15a: ''Detail gewapendbetonpaal'' [[Media:781-15a Detail gewapendbetonpaal.png\|[Link naar tekening]]]


	<br>		<br>
	[[Category:Het gemaal waterbouwkundig]]		[[Category:Het gemaal waterbouwkundig]]

Bert Lems: /* Droogzetten */

2022-06-05T16:57:22Z

Droogzetten

imported>Cierick Goos: Nieuwe pagina over schotbalken, schotbalksponningen en droogzetten waterinlaat

2021-11-14T13:08:37Z

Nieuwe pagina over schotbalken, schotbalksponningen en droogzetten waterinlaat

Nieuwe pagina

{| style="border-collapse:collapse; float:right; margin-left: 30px;"
|+ style="caption-side:bottom; text-align:left; padding: 2px" | ''Schotbalksponningen in een penant aan de boezenzijde.''
| [[Bestand:Schotbalksponningen.jpg|link=]]
|}
In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.

De schotbalkensponningen zijn dubbel uitgevoerd. Door twee stapels schotbalken aan te brengen kan de tussenruimte opgevuld worden met grond om zo een een kistdam te maken. [1.] Dit verbeterd de waterdichtheid. Om de schotbalksponning tegen beschadiging te beschermen wordt deze dikwijls gevuld met latten van eikenhout. [1.]

De schotbalksponningen in het metselwerk van de penanten zijn 33cm breed en 21cm diep en de tussenruimte tussen de dubbeluitgevoerde sponningen is 42,6cm. [2.2.], [2.5.] De bovenkant van de penanten is ter hoogte van de schotbalksponningen afgewerkt met granieten blokken. Deze granieten blokken zijn voorzien van dookgaten waarin ankers vallen waarmee de blokken in de constructie verankerd zijn. [2.1.], [2.3.], [2.4.]
 

== '''Droogzetten''' ==
De schotbalken dienen ervoor om de waterinlaten droog te kunnen zetten (voor onderhoudswerkzaamheden). Bij het droogzetten veranderen de krachten op de constructie echter zeer sterk. Bij het droogzetten wordt de tegendruk door het water op de wanden en de vloer van de waterinlaat weggenomen. Een groot risico hierbij is het opdrijven van de vloer. De grondwaterdruk onder de vloer probeert de vloer omhoog te duwen en dit kan resulteren in het scheuren of breken van de vloer.

Bij het ontwerpen van de fundering van het gemaal is met dit risico rekening gehouden. Om het risico van opdrijven bij droogzetten tegen te gaan zijn er ter plaatse van de waterinlaten betonnen heipalen toegepast. Ook bij de andere plekken waar het risico op opdrijven bestaat zijn er betonnen heipalen toegepast (bij de wateruitlaten en onder de inlaat kanalen naar de pompen). [2.6.] De betonnen heipalen bieden een grotere bescherming tegen opdrijven doordat de kop van de paal is vastgegoten in de betonvloer. Het betonijzer in deze palen kan goed trekkrachten opnemen. Het betonijzer van de palen loopt door in de vloer waardoor er een verbinding ontstaat tussen de vloer en de funderingspaal die goed bestand is tegen trekkrachten als gevolg van de opwaartse druk van het grondwater.

{| style="border-collapse:collapse; margin: auto;"
|+ style="caption-side:bottom; text-align:left; padding: 2px" | ''Funderingspaal van gewapend beton met de kop van de paal verankert in de funderingsplaat.'' [2.7.]
| [[Bestand:781-15a Detail gewapendbetonpaal - uitsnede.png|link=]]
|}
 

{| style="border-collapse:collapse; float:right; margin-left: 30px;"
|+ style="caption-side:bottom; text-align:left; padding: 2px" | ''Tijdelijke staalconstructie om de penanten zijdelings te ondersteunen bij het droogzetten. De waterinlaten zijn hier gedeeltelijk leeg gepompt. Net onder het wateroppervlak zijn de betonblokken te zien die als ballast zijn geplaatst om opdrijven van de vloer te voorkomen.'' 
| [[Bestand:16-1_k.jpg|400×300px|link=]]
|}
{| style="border-collapse:collapse; float:right; margin-left: 30px;"
|+ style="caption-side:bottom; text-align:left; padding: 2px" | ''Reinigen van de bemetseling in een drooggezette waterinlaat.''
| [[Bestand:16-2_k.jpg|400×300px|link=]]
|}
De laatste keer dat de waterinlaten zijn drooggezet (in de zomer van 2013) zijn er nog een aantal extra voorzorgsmaatregelen genomen om schade aan de constructie te voorkomen bij het droogzetten. Als aanvullende maatregel om opdrijven van de vloer tegen te gaan zijn er betonblokken geplaatst. Het gewicht van de betonblokken compenseert het gewicht van het water dat weggepompt is. In totaal zijn er bij deze restauratie werkzaamheden bijna 1000 betonblokken geplaatst (400 aan de boezemzijde en 600 aan de IJsselmeerzijde).

Om de zijwanden van de penanten extra te ondersteunen is er een tijdelijke stalen constructie aangebracht. Dit voorkomt dat de wanden naar binnen gedrukt worden. Langs de wanden van de penanten zijn zware stalen balken geplaatst. Deze balken worden door stalen stempels tegen de wanden gedrukt.

Tijdens deze revisie is er geen gebruik gemaakt van de traditionele schotbalken maar zijn er grote stalen schotten geplaatst. Bij de eerste inlaat op de foto is er een stalen schot aangebracht in een schotbalksponning. Bij ander inlaten is het stalen schot tegen de buitenkant van de penanten geplaatst. De schotten zijn voorzien van een rubberband die voor een afdichting zorgt en het bestaande metselwerk beschermt tegen beschadiging.
 

== '''Bronnen''' ==
# Zwiers, L., & Wind, F. (Red.). (1908). ''Waterbouwkunde: Deel II sluizen.'' Amsterdam: Van Mantgem & De Does. Geraadpleegd op 09-11-2021, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18A:026121000
# Tresoar, Tekeningen- en kaartenarchief Provinciale Waterstaatsdienst van Friesland 1876-1986 (archief nr. 9-05) Inv. nr. 781: ''Bouwkundige tekeningen betreffende de bouw van het stoomgemaal bij Lemmer inzake de bemalings van Frieslands boezem''
#: 2.1. Bestek 6, blad 6: ''Graniet boezemzijde overzichtsteekening'' [[Media:781-6 Graniet boezemzijde overzichtsteekening.png|[Link naar tekening]]]
#: 2.2. Bestek 6, blad 6a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[Media:781-6a Metselwerk boezemzijde.png|[Link naar tekening]]]
#: 2.3. Bestek 6, blad 7: ''Details graniet boezemzijde'' [[Media:781-7L Details graniet boezemzijde.png|[Link naar linker helft tekening]]], [[Media:781-7R Details graniet boezemzijde.png|[Link naar rechter helft tekening]]]
#: 2.4. Bestek 6, blad 9: ''Ankers voor het Noorsch graniet'' [[Media:781-9 Ankers Noors graniet.png|[Link naar tekening]]]
#: 2.5. Bestek 6, blad 7a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[Media:781-7a Metselwerk boezemzijde.png|[Link naar tekening]]]
#: 2.6. Bestek 6, blad 15: ''Paalfundeering'' [[Media:781-15L Paalfundeering.png|[Link naar linker deel tekening]]], [[Media:781-15M Paalfundeering.png|[Link naar middendeel tekening]]], [[Media:781-15R Paalfundeering.png|[Link naar rechter deel tekening]]]
#: 2.7. Bestek 6, blad 15a: ''Detail gewapendbetonpaal'' [[Media:781-15a Detail gewapendbetonpaal.png|[Link naar tekening]]]

 
[[Category:Het gemaal waterbouwkundig]]

← Oudere versie		Versie van 5 jun 2022 18:57
Regel 5:		Regel 5:
	In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.		In de wanden van de penanten aan boezemzijden zijn sponningen opgenomen om schotbalken in te kunnen plaatsen. Deze schotbalksponningen lopen onder water door tot op de vloer van de waterinlaat. In deze sponningen kunnen balken neergelaten worden, de zogenaamde schotbalken. Bij het opstapelen van de afzonderlijke balken in de sponning ontstaat er een wand of schot tussen de penanten. Na plaatsing van de schotbalken kan de ruimte tussen de penanten leeggepompt worden om hier onderhoud te kunnen uitvoeren aan delen die normaal onderwater staan.

	De schotbalkensponningen zijn dubbel uitgevoerd. Door twee stapels schotbalken aan te brengen kan de tussenruimte opgevuld worden met grond om zo een een kistdam te maken. <sup>[1.]</sup> Dit ~~verbeterd~~ de waterdichtheid. Om de schotbalksponning tegen beschadiging te beschermen wordt deze dikwijls gevuld met latten van eikenhout. <sup>[1.]</sup>		De schotbalkensponningen zijn dubbel uitgevoerd. Door twee stapels schotbalken aan te brengen kan de tussenruimte opgevuld worden met grond om zo een een kistdam te maken. <sup>[1.]</sup> Dit verbetert de waterdichtheid. Om de schotbalksponning tegen beschadiging te beschermen wordt deze dikwijls gevuld met latten van eikenhout. <sup>[1.]</sup>

	De schotbalksponningen in het metselwerk van de penanten zijn 33cm breed en 21cm diep en de tussenruimte tussen de dubbeluitgevoerde sponningen is 42,6cm. <sup>[2.2.], [2.5.]</sup> De bovenkant van de penanten is ter hoogte van de schotbalksponningen afgewerkt met granieten blokken. Deze granieten blokken zijn voorzien van dookgaten waarin ankers vallen waarmee de blokken in de constructie verankerd zijn. <sup>[2.1.], [2.3.], [2.4.]</sup>		De schotbalksponningen in het metselwerk van de penanten zijn 33cm breed en 21cm diep en de tussenruimte tussen de dubbeluitgevoerde sponningen is 42,6cm. <sup>[2.2.], [2.5.]</sup> De bovenkant van de penanten is ter hoogte van de schotbalksponningen afgewerkt met granieten blokken. Deze granieten blokken zijn voorzien van dookgaten waarin ankers vallen waarmee de blokken in de constructie verankerd zijn. <sup>[2.1.], [2.3.], [2.4.]</sup>
Regel 16:		Regel 16:

	{\| style="border-collapse:collapse; margin: auto;"		{\| style="border-collapse:collapse; margin: auto;"
	\|+ style="caption-side:bottom; text-align:left; padding: 2px" \| ''Funderingspaal van gewapend beton met de kop van de paal ~~verankert~~ in de funderingsplaat.'' <sup>[2.7.]</sup>		\|+ style="caption-side:bottom; text-align:left; padding: 2px" \| ''Funderingspaal van gewapend beton met de kop van de paal verankerd in de funderingsplaat.'' <sup>[2.7.]</sup>
	\| [[Bestand:781-15a Detail gewapendbetonpaal - uitsnede.png\|link=]]		\| [[Bestand:781-15a Detail gewapendbetonpaal - uitsnede.png\|link=]]
	\|}		\|}
Regel 39:		Regel 39:
	# Zwiers, L., & Wind, F. (Red.). (1908). ''Waterbouwkunde: Deel II sluizen.'' Amsterdam: Van Mantgem & De Does. Geraadpleegd op 09-11-2021, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18A:026121000		# Zwiers, L., & Wind, F. (Red.). (1908). ''Waterbouwkunde: Deel II sluizen.'' Amsterdam: Van Mantgem & De Does. Geraadpleegd op 09-11-2021, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB18A:026121000
	# Tresoar, Tekeningen- en kaartenarchief Provinciale Waterstaatsdienst van Friesland 1876-1986 (archief nr. 9-05) Inv. nr. 781: ''Bouwkundige tekeningen betreffende de bouw van het stoomgemaal bij Lemmer inzake de bemalings van Frieslands boezem''		# Tresoar, Tekeningen- en kaartenarchief Provinciale Waterstaatsdienst van Friesland 1876-1986 (archief nr. 9-05) Inv. nr. 781: ''Bouwkundige tekeningen betreffende de bouw van het stoomgemaal bij Lemmer inzake de bemalings van Frieslands boezem''
	#: 2.1. Bestek 6, blad 6: ''Graniet boezemzijde overzichtsteekening'' [[Media:781-6 Graniet boezemzijde overzichtsteekening.png\|[Link naar tekening]]]		#: 2.1. Bestek 6, blad 6: ''Graniet boezemzijde overzichtsteekening'' [[index.php?title=Media:781-6 Graniet boezemzijde overzichtsteekening.png\|[Link naar tekening]]]
	#: 2.2. Bestek 6, blad 6a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[Media:781-6a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]		#: 2.2. Bestek 6, blad 6a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[index.php?title=Media:781-6a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]
	#: 2.3. Bestek 6, blad 7: ''Details graniet boezemzijde'' [[Media:781-7L Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar linker helft tekening]]], [[Media:781-7R Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar rechter helft tekening]]]		#: 2.3. Bestek 6, blad 7: ''Details graniet boezemzijde'' [[index.php?title=Media:781-7L Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar linker helft tekening]]], [[index.php?title=Media:781-7R Details graniet boezemzijde.png\|[Link naar rechter helft tekening]]]
	#: 2.4. Bestek 6, blad 9: ''Ankers voor het Noorsch graniet'' [[Media:781-9 Ankers Noors graniet.png\|[Link naar tekening]]]		#: 2.4. Bestek 6, blad 9: ''Ankers voor het Noorsch graniet'' [[index.php?title=Media:781-9 Ankers Noors graniet.png\|[Link naar tekening]]]
	#: 2.5. Bestek 6, blad 7a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[Media:781-7a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]		#: 2.5. Bestek 6, blad 7a: ''Metselwerk boezemzijde'' [[index.php?title=Media:781-7a Metselwerk boezemzijde.png\|[Link naar tekening]]]
	#: 2.6. Bestek 6, blad 15: ''Paalfundeering'' [[Media:781-15L Paalfundeering.png\|[Link naar linker deel tekening]]], [[Media:781-15M Paalfundeering.png\|[Link naar middendeel tekening]]], [[Media:781-15R Paalfundeering.png\|[Link naar rechter deel tekening]]]		#: 2.6. Bestek 6, blad 15: ''Paalfundeering'' [[index.php?title=Media:781-15L Paalfundeering.png\|[Link naar linker deel tekening]]], [[index.php?title=Media:781-15M Paalfundeering.png\|[Link naar middendeel tekening]]], [[index.php?title=Media:781-15R Paalfundeering.png\|[Link naar rechter deel tekening]]]
	#: 2.7. Bestek 6, blad 15a: ''Detail gewapendbetonpaal'' [[Media:781-15a Detail gewapendbetonpaal.png\|[Link naar tekening]]]		#: 2.7. Bestek 6, blad 15a: ''Detail gewapendbetonpaal'' [[index.php?title=Media:781-15a Detail gewapendbetonpaal.png\|[Link naar tekening]]]


	<br>		<br>
	[[Category:Het gemaal waterbouwkundig]]		[[Category:Het gemaal waterbouwkundig]]