De afstroomingswerken bij de Lemmer - Bewerkingsoverzicht

Cierick Goos: Cierick Goos heeft de pagina Leeuwarder Courant - 15 september 1916 hernoemd naar De afstroomingswerken bij de Lemmer zonder een doorverwijzing achter te laten: Nieuwe naam past beter

2024-02-02T10:00:08Z

Cierick Goos heeft de pagina Leeuwarder Courant - 15 september 1916 hernoemd naar De afstroomingswerken bij de Lemmer zonder een doorverwijzing achter te laten: Nieuwe naam past beter

← Oudere versie	Versie van 2 feb 2024 12:00
(geen verschil)

Cierick Goos: Foutje hersteld

2024-02-02T09:58:47Z

Foutje hersteld

← Oudere versie		Versie van 2 feb 2024 11:58
Regel 62:		Regel 62:
	De Statenleden met hun voorzitter en griffier, de hoofdingenieur, ingenieur en opzichters begaven zich Donderdag per extra-trein om 9.25 van Heerenveen naar de Lemmer. Vandaar wandelt men langs den zeedijk naar de Teroelsterkolk, de plaats waar 't gemaal zal verrijzen, dat nu in 't vervolg met meer recht heeten kan: gemaal bij de Lemmer, dan gemaal bij Tacozijl. Hier vinden we den steenhoop, waarover hierboven gesproken is. Het afstroomingskanaal van de Groote Brekken naar den zeedijk (plaats van 't gemaal) is reeds geheel gereed, evenals de brug die in den slaperdijkweg— Lemmer—Tacozijl gelegd moest worden. Deze brug, een ophaalbrug, werd reeds op 6 April 1915 aanbesteed. Zij heeft 4 vaste overspanningen en een doorvaartwijdte van 8 meter. Vier stroomopeningen van elk 14.75 M. wijdte. De brug, die in 't laatst van 1915 gereed gekomen is, kostte ƒ 23,000.		De Statenleden met hun voorzitter en griffier, de hoofdingenieur, ingenieur en opzichters begaven zich Donderdag per extra-trein om 9.25 van Heerenveen naar de Lemmer. Vandaar wandelt men langs den zeedijk naar de Teroelsterkolk, de plaats waar 't gemaal zal verrijzen, dat nu in 't vervolg met meer recht heeten kan: gemaal bij de Lemmer, dan gemaal bij Tacozijl. Hier vinden we den steenhoop, waarover hierboven gesproken is. Het afstroomingskanaal van de Groote Brekken naar den zeedijk (plaats van 't gemaal) is reeds geheel gereed, evenals de brug die in den slaperdijkweg— Lemmer—Tacozijl gelegd moest worden. Deze brug, een ophaalbrug, werd reeds op 6 April 1915 aanbesteed. Zij heeft 4 vaste overspanningen en een doorvaartwijdte van 8 meter. Vier stroomopeningen van elk 14.75 M. wijdte. De brug, die in 't laatst van 1915 gereed gekomen is, kostte ƒ 23,000.

	Het maken van dit zuide1ijk stroomkanaal (in tegenstelling met het ~~„noorde1ijk”~~ stroomkanaal dat het Idskenhuizermeer verbindt met de Groote Brekken) kon met het oog op den hoogen waterstand niet eerder dan 11 Mei 1915 worden aanbesteed. Het kanaal is in den bodem 68 M. breed, diep 3 M. — Z.P. en heeft glooiingen van 3 op 1, zoodat het op Z.P. een breedte van 86 M. heeft. Het is in December 1915 klaar gekomen en heeft met inbegrip van het maken van oevervoorzieningen, een verharden toegangsweg naar 't gemaal en het verleggen van dijken ƒ 129,500 gekost.		Het maken van dit zuide1ijk stroomkanaal (in tegenstelling met het „noordelijk” stroomkanaal dat het Idskenhuizermeer verbindt met de Groote Brekken) kon met het oog op den hoogen waterstand niet eerder dan 11 Mei 1915 worden aanbesteed. Het kanaal is in den bodem 68 M. breed, diep 3 M. — Z.P. en heeft glooiingen van 3 op 1, zoodat het op Z.P. een breedte van 86 M. heeft. Het is in December 1915 klaar gekomen en heeft met inbegrip van het maken van oevervoorzieningen, een verharden toegangsweg naar 't gemaal en het verleggen van dijken ƒ 129,500 gekost.

	Voor onteigening werd ƒ 30,000 uitgegeven. Alle onteigeningen evenals de verdere voor het noordelijke stroomkanaal konden in der minne plaats hebben, wat zeker een prachtig succes mag worden genoemd.		Voor onteigening werd ƒ 30,000 uitgegeven. Alle onteigeningen evenals de verdere voor het noordelijke stroomkanaal konden in der minne plaats hebben, wat zeker een prachtig succes mag worden genoemd.

Cierick Goos: Foutje hersteld

2024-02-01T13:23:37Z

Foutje hersteld

← Oudere versie		Versie van 1 feb 2024 15:23
Regel 52:		Regel 52:

	't Spreekt wel vanzelf, dat de bouw van dit gemaal eigenlijk het voornaamste deel van den grooten arbeid is, die hier verricht moeit worden. Met den bouw, d.i. het opbouwen van ketelhuis, machinegebouw, schoorsteen, vervaardigen van ketels, machines, pompen enz. en het monteeren daarvan, zal waarschijnlijk nog wel twee jaren gemoeid zijn. Dan eerst zal men zich kunnen verlustigen aan den sierlijken eenvoud, dien de gevel belooft te bieden.		't Spreekt wel vanzelf, dat de bouw van dit gemaal eigenlijk het voornaamste deel van den grooten arbeid is, die hier verricht moeit worden. Met den bouw, d.i. het opbouwen van ketelhuis, machinegebouw, schoorsteen, vervaardigen van ketels, machines, pompen enz. en het monteeren daarvan, zal waarschijnlijk nog wel twee jaren gemoeid zijn. Dan eerst zal men zich kunnen verlustigen aan den sierlijken eenvoud, dien de gevel belooft te bieden.


	{{krantenkop-3\|De Werken.}}		{{krantenkop-3\|De Werken.}}

Cierick Goos: Opmaak aangepast

2024-02-01T13:21:41Z

Opmaak aangepast

Wijzigingen bekijken

Cierick Goos op 3 mei 2023 om 15:19

2023-05-03T15:19:34Z

← Oudere versie		Versie van 3 mei 2023 17:19
Regel 48:		Regel 48:
	# een kanaal van gemaal naar sluis;		# een kanaal van gemaal naar sluis;
	# afvoerkanaal met leidammen tot de Zuiderzee;		# afvoerkanaal met leidammen tot de Zuiderzee;
	# verbindingskanaal van ~~Idskenhuizermeer~~ naar de Groote Brekken;		# verbindingskanaal van Idskenhuizermeer naar de Groote Brekken;
	# vaste brug te Wollegaast;		# vaste brug te Wollegaast;
	# toevoerkanaal van Groote Brekken naar het boezemgemaal;		# toevoerkanaal van Groote Brekken naar het boezemgemaal;

Cierick Goos: Aanpassingen voor verbeterde weergave op mobiele apparaten

2023-05-03T11:20:11Z

Aanpassingen voor verbeterde weergave op mobiele apparaten

← Oudere versie		Versie van 3 mei 2023 13:20
Regel 1:		Regel 1:
	[[Bestand:Kop Leeuwarder Courant.jpg\|~~link~~=]]		[[Bestand:Kop Leeuwarder Courant.jpg \| 768px \| gecentreerd \| alt=Leeuwarder Courant]]

	<div ~~style~~="~~column~~-~~count:2; column-gap: 32px;~~">		<div class="kolommen-3 krant">
	<div style="text-align:center;">		<div style="text-align:center; text-indent: 0;">
	Leeuwarder Courant <br>		<br/>
	van Vrijdag 15 September 1916.<br>		Leeuwarder Courant<br/>
	Tweede Blad.<br>		van Vrijdag 15 September 1916.<br/>
			Tweede Blad.<br/>
	~~----~~		<br/>
			'''De afstroomingswerken bij de Lemmer.'''<br/>
			<br/>
	'''De afstroomingswerken bij de Lemmer.'''		'''De Plannen.'''<br/>
			<br/>

	'''De Plannen.'''
	</div>		</div>

	~~<div style="text-indent: 2em; text-align:justify;">~~
	Het is den lezer bekend, dat de afwatering van		Het is den lezer bekend, dat de afwatering van
	Friesland sedert jaren een onderwerp van voortdurende		Friesland sedert jaren een onderwerp van voortdurende
Regel 46:		Regel 43:
	nader door de technici aangegeven.		nader door de technici aangegeven.

	Voorloopig zouden van die werken worden uitgevoerd:~~<br>~~		Voorloopig zouden van die werken worden uitgevoerd:
	~~&emsp;&emsp;1.~~ de bouw van een boezemgemaal te Tacozijl met een vermogen van 750 W.P.K.;~~<br>~~		# de bouw van een boezemgemaal te Tacozijl met een vermogen van 750 W.P.K.;
	~~&emsp;&emsp;2.~~ de bouw van een zeesluis;~~<br>~~		# de bouw van een zeesluis;
	~~&emsp;&emsp;3.~~ een kanaal van gemaal naar sluis;~~<br>~~		# een kanaal van gemaal naar sluis;
	~~&emsp;&emsp;4.~~ afvoerkanaal met leidammen tot de Zuiderzee;~~<br>~~		# afvoerkanaal met leidammen tot de Zuiderzee;
	~~&emsp;&emsp;5.~~ verbindingskanaal van Idskenhuizermeer naar de Groote Brekken;~~<br>~~		# verbindingskanaal van Idskenhuizermeer naar de Groote Brekken;
	~~&emsp;&emsp;6.~~ vaste brug te Wollegaast;~~<br>~~		# vaste brug te Wollegaast;
	~~&emsp;&emsp;7.~~ toevoerkanaal van Groote Brekken naar het boezemgemaal;~~<br>~~		# toevoerkanaal van Groote Brekken naar het boezemgemaal;
	~~&emsp;&emsp;8.~~ verruiming van de Follega- en de Janesloot;~~<br>~~		# verruiming van de Follega- en de Janesloot;
	~~&emsp;&emsp;9.~~ telefoonleidingen naar de Lemmer.~~<br>~~		# telefoonleidingen naar de Lemmer.

	Het rijk had een bijdrage van 40 procent der		Het rijk had een bijdrage van 40 procent der
Regel 95:		Regel 92:
	Lindegebied, het water door het gemaal kan		Lindegebied, het water door het gemaal kan
	worden verwerkt.		worden verwerkt.
	~~</div>~~

	<div style="text-align:center;">		<div style="text-align:center; text-indent: 0;">
	'''De Uitvoering.'''		<br/>
			'''De Uitvoering.'''<br/>
			<br/>
	</div>		</div>

	~~<div style="text-indent: 2em; text-align:justify;">~~
	Na de vaststelling dezer definitieve plannen		Na de vaststelling dezer definitieve plannen
	door de Staten op 19 en 26 Januari 1915,		door de Staten op 19 en 26 Januari 1915,
Regel 178:		Regel 175:
	gemoeid zijn. Dan eerst zal men zich kunnen		gemoeid zijn. Dan eerst zal men zich kunnen
	verlustigen aan den sierlijken eenvoud, dien de		verlustigen aan den sierlijken eenvoud, dien de
	gevel belooft te bieden.~~</div>~~		gevel belooft te bieden.


	<div style="text-align:center;">		<div style="text-align:center; text-indent: 0;">
	'''De Werken.'''		<br/>
			'''De Werken.'''<br/>
			<br/>
	</div>		</div>

	~~<div style="text-indent: 2em; text-align:justify;">~~
	Het is te begrijpen, dat Ged. Staten eerder de		Het is te begrijpen, dat Ged. Staten eerder de
	Provinciale Staten de gelegenheid aanboden, om		Provinciale Staten de gelegenheid aanboden, om
Regel 383:		Regel 380:
	Als alles zoo vlot blijft loopen heeft Friesland		Als alles zoo vlot blijft loopen heeft Friesland
	over twee jaar zijn gemaal in werking.		over twee jaar zijn gemaal in werking.
	~~</div>~~</div>		</div>

Cierick Goos: Inhoud aangevuld

2023-02-19T14:19:35Z

Inhoud aangevuld

← Oudere versie		Versie van 19 feb 2023 16:19
Regel 120:		Regel 120:

	Het merkwaardige in deze leverantie, welke		Het merkwaardige in deze leverantie, welke
	onder toezicht van professor ~~Dyxhoorn~~ te Delft		onder toezicht van professor Dijxhoorn te Delft
	plaats vindtis, dat de pompen niet worden		plaats vindtis, dat de pompen niet worden
	gegoten, maar gemaakt van plaatijzer, geklonken en		gegoten, maar gemaakt van plaatijzer, geklonken en

imported>Cierick Goos op 11 mrt 2022 om 16:47

2022-03-11T16:47:27Z

← Oudere versie		Versie van 11 mrt 2022 18:47
Regel 389:		Regel 389:
	# Het Stoomgemaal bij Tacozijl. ''Leeuwarder courant: Tweede blad'', (1916, 15 september)<br> Geraadpleegd op 10-03-2022, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010600767:mpeg21:p005		# Het Stoomgemaal bij Tacozijl. ''Leeuwarder courant: Tweede blad'', (1916, 15 september)<br> Geraadpleegd op 10-03-2022, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010600767:mpeg21:p005
	<br>		<br>
	[[Category:Publicaties \| Leeuwarder Courant 1916.09.15]]		[[Category:Publicaties\|Leeuwarder Courant 1916.09.15]]

imported>Cierick Goos: Nieuwe pagina aangemaakt over verslag in LC van bezoek door prof staten aan de waterbouwkundige werken

2022-03-11T16:46:40Z

Nieuwe pagina aangemaakt over verslag in LC van bezoek door prof staten aan de waterbouwkundige werken

Nieuwe pagina

[[Bestand:Kop Leeuwarder Courant.jpg|link=]]

<div style="column-count:2; column-gap: 32px;">
<div style="text-align:center;">
Leeuwarder Courant <br>
van Vrijdag 15 September 1916.<br>
Tweede Blad.<br>

----

'''De afstroomingswerken bij de Lemmer.'''

'''De Plannen.'''
</div>

<div style="text-indent: 2em; text-align:justify;">
Het is den lezer bekend, dat de afwatering van
Friesland sedert jaren een onderwerp van voortdurende
studie is geweest. De Lauwerzee-commissie—1904
komt in het Lauwerzee-rapport tot
de conclusie, dat de natuurlijke afstrooming dient
verbeterd door afsluiting van de Lauwerzee en
dat verder door kunstmatige afstrooming, door
middel van watergemalen, Frieslands boezem
moet worden beheerscht.

De Lauwerzee-commissie dacht zich een
stoomgemaal bij Tacozijl, gelegen ten zuiden van het
stedeke Sloten, aan een inham in Frieslands zuidkust,
welke „de Bank" genaamd is.

De regeering wilde van een afsluiting der
Lauwerzee niet weten en nadat eenige kostbare jaren
verloren waren gegaan, waren het nu Ged. Staten
van Friesland, die zelf de hand aan den ploeg sloegen.
Zij dienden bij de Staten voorstellen in
betreffende de afstrooming van Friesland's boezem,
na zich verzekerd te hebben van den financieelen
steun van het rijk.

Op 7 Februari 1913 besloten de Staten tot den
bouw van watergemalen aan de zuidkust van het
gewest, met een gezamenlijk vermogen van 1575 W. P. K. en tot het uitvoeren van verdere werken,
nader door de technici aangegeven.

Voorloopig zouden van die werken worden uitgevoerd:<br>
&emsp;&emsp;1. de bouw van een boezemgemaal te Tacozijl met een vermogen van 750 W.P.K.;<br>
&emsp;&emsp;2. de bouw van een zeesluis;<br>
&emsp;&emsp;3. een kanaal van gemaal naar sluis;<br>
&emsp;&emsp;4. afvoerkanaal met leidammen tot de Zuiderzee;<br>
&emsp;&emsp;5. verbindingskanaal van Idskenhuizermeer naar de Groote Brekken;<br>
&emsp;&emsp;6. vaste brug te Wollegaast;<br>
&emsp;&emsp;7. toevoerkanaal van Groote Brekken naar het boezemgemaal;<br>
&emsp;&emsp;8. verruiming van de Follega- en de Janesloot;<br>
&emsp;&emsp;9. telefoonleidingen naar de Lemmer.<br>

Het rijk had een bijdrage van 40 procent der
geraamde aanlegkosten in uitzicht gesteld.

Bij de nadere uitwerking der definitieve plannen
is om verschillende redenen van technischen en
practischen aard een en ander in bovenvermelden
staat gewijzigd.

Een der voornaamste wijzigingen is wel, dat
men niet vasthield aan den — ook in het
Lauwerzee-verslag bedoelden — bouw van een gemaal
bij Tacozijl met afstrooming in den inham „de
Bank", doch als plaats voor het gemaal, meer
oostelijk, de Teroelsterkolk verkoos. Hierdoor
kon men gebruik maken van een deel der Zijlroede,
welke van het zuidpunt der Groote Brekken naar
de Lemmer gaat.

In de winterzitting der Staten 1914 werd onder
punt 38 medegedeeld, dat het zuidelijke
afstroomingskanaal zou loopen van het zuidelijke punt
der Groote Brekken onmiddellijk naar het zuiden,
waarbij gebruik gemaakt zou worden van een deel
der Zijlroede en uitgekomen in den Teroelsterhoek.
Men vindt deze nieuwe richting reeds aangegeven
op de kaart van Friesland, uitgegeven
door de „Leeuwarder Courant".

Men zie de benaming: stroomkanaal.
Tegelijkertijd werd goedgevonden gemaal en zeesluis tot
één kunstwerk te vereenigen. De punten 2, 3, 4
van bovenvermelden staat kwamen hierdoor te
vervallen. Bovendien besloten de Staten in die
Winterzitting de capaciteit van het watergemaal te
verhoogen van 780 op 900 W. P. K., waardoor bij
eventueele regeling van de afstrooming van het
Lindegebied, het water door het gemaal kan
worden verwerkt.
</div>

<div style="text-align:center;">
'''De Uitvoering.'''
</div>

<div style="text-indent: 2em; text-align:justify;">
Na de vaststelling dezer definitieve plannen
door de Staten op 19 en 26 Januari 1915,
waardoor tevens was beslist, dat het gemaal niet door
Diesselmotoren maar door stoommachines zou
worden gedreven, werd met de uitvoering onverwijld
begonnen. 2 Maart 1915 ontvingen Ged. Staten
het bestek van de aan te besteden pompen,
stoommachines en ketels goedgekeurd van den
minister terug. De voor dit bestek van eenige
fabrikanten gevraagde prijsopgaaf werd 16 April
1915 ontvangen. Het onderzoek daarvan vorderde
nogal eenigen tijd en nader overleg. Toch kon
reeds op 24 Juni de levering van machines, ketels
pompen enz. opgedragen worden aan de
Machinefabriek Jaffa, firma Louis Smulders en Co.
te Utrecht voor ƒ 357,770.

Het merkwaardige in deze leverantie, welke
onder toezicht van professor Dyxhoorn te Delft
plaats vindtis, dat de pompen niet worden
gegoten, maar gemaakt van plaatijzer, geklonken en
autogeen gelascht. Een proefpomp, op één tiende
der ware grootte vervardigd, voldeen aan de
gestelde eischen volkomen.

Van het gemaal is nog niets zichtbaar, behalve
een drie millioen steenen, opgetast bij de plaats
waar het zal worden gebouwd en die met wijze
voorzorg alvast maar aangevoerd zijn, om niet op
het critfeke moment gevaar te loopen de steenfabrieken
overladen te vinden met leveranties voor 't buitenland.

Het gemaal zal zeker tot de grootste der wereld
worden gerekend. Het krijgt een vermogen om
in één minuut 4000 M³. d. i. 4 millioen liter water
te loozen bij een opvoerhoogte van één meter. Men
kan zich een dergelijk kwantum moeilijk voorstellen.
Wellicht krijgt men eenigen indruk wanneer
men bedenkt dat bij gebruik van tienliter-emmers
in één minuut vierhonderd duizend emmers
water uit den boezem in zee worden geworpen.

Het gemaal zal bestaan uit 4 tandemcompound
stoommachines met elk 2 centrifugaalpompen van
elk 500 M³. vermogen per minuut. Deze 8 pompen
werpen 8 x 500 M³. = 4000 M³. water uit. Zij
bezitten voor het aanzuigen elk 2 zuigbuizen, zoodat
aan de landzijde het water in 16 zuigbuizen
wordt opgeslorpt, terwijl het aan de zeezijde door
8 persbuizen wordt afgevoerd. De 8 persbuizen
behoorende tot de 8 pompen, worden twee aan
twee beschermd door dubbele stormdeuren. De
onderkant der persbuizen ligt 3.60 M. onder
N. A. P. en zuilen deze buizen dus aan de zeezijde
nooit zichtbaar zijn. De vloer der machinekamer,
die 62 M. lang en 15 M. breed is, ligt 2.70 M.
boven N. A. P.

De stoom wordt geleverd door 6 Pied-Boeuf-ketels,
opgesteld in een ketelhuis van 31 x 16
meter. De schoorsteen, welke door de bekend
firma Canoy en Herfkens gebouwd wordt, krijgt
een hoogte van 62 meter + Z.P.

Een leidam ten westen van 't gemaal zal tegen
Z.W.-stormen een bescherming zijn.

't Spreekt wel vanzelf, dat de bouw van dit
gemaal eigenlijk het voornaamste deel van den
grooten arbeid is, die hier verricht moeit worden.
Met den bouw, d.i. het opbouwen van ketelhuis,
machinegebouw, schoorsteen, vervaardigen van
ketels, machines, pompen enz. en het monteeren
daarvan, zal waarschijnlijk nog wel twee jaren
gemoeid zijn. Dan eerst zal men zich kunnen
verlustigen aan den sierlijken eenvoud, dien de
gevel belooft te bieden.</div>

<div style="text-align:center;">
'''De Werken.'''
</div>

<div style="text-indent: 2em; text-align:justify;">
Het is te begrijpen, dat Ged. Staten eerder de
Provinciale Staten de gelegenheid aanboden, om
den stand van de werkzaamheden zelf in oogenschouw
te nemen en niet wachtten tot alles
gereed is.

Wat nu kan worden waargenomen is trouwens
ook reeds de moeite van de reis waard.

Er zijn immers naast het gemaal werken van
beteekenis uit te voeren, n.l. het graven der
toevoerkanalen en het — in verband daarmee —
maken van bruggen. En hiermee is men reeds
ver gevorderd.

De Statenleden met hun voorzitter en griffier, de
hoofdingenieur, ingenieur en opzichters begaven
zich Donderdag per extra-trein om 9.25 van
Heerenveen naar de Lemmer. Vandaar wandelt men
langs den zeedijk naar de Teroelsterkolk, de plaats
waar 't gemaal zal verrijzen, dat nu in 't vervolg
met meer recht heeten kan: gemaal bij de Lemmer,
dan gemaal bij Tacozijl. Hier vinden we den
steenhoop, waarover hierboven gesproken is. Het
afstroomingskanaal van de Groote Brekken naar
den zeedijk (plaats van 't gemaal) is reeds geheel
gereed, evenals de brug die in den slaperdijkweg—
Lemmer—Tacozijl gelegd moest worden.
Deze brug, een ophaalbrug, werd reeds op 6 April
1915 aanbesteed. Zij heeft 4 vaste overspanningen
en een doorvaartwijdte van 8 meter. Vier
stroomopeningen van elk 14.75 M. wijdte. De
brug, die in 't laatst van 1915 gereed gekomen is,
kostte ƒ 23,000.

Het maken van dit zuide1ijk stroomkanaal
(in tegenstelling met het „noorde1ijk"
stroomkanaal dat het Idskenhuizermeer verbindt met de
Groote Brekken) kon met het oog op den hoogen
waterstand niet eerder dan 11 Mei 1915 worden
aanbesteed. Het kanaal is in den bodem 68 M.
breed, diep 3 M. — Z.P. en heeft glooiingen van
3 op 1, zoodat het op Z.P. een breedte van 86 M.
heeft. Het is in December 1915 klaar gekomen
en heeft met inbegrip van het maken van
oevervoorzieningen, een verharden toegangsweg
naar 't gemaal en het verleggen van dijken
ƒ 129,500 gekost.

Voor onteigening werd ƒ 30,000 uitgegeven.
Alle onteigeningen evenals de verdere voor het
noordelijke stroomkanaal konden in der minne
plaats hebben, wat zeker een prachtig succes mag
worden genoemd.

De aannemer van dit kanaal ontmoeten wij
straks bij het noordelijke stroomkanaal en is de
Naamlooze Vennootschap v.h. Tijs Volker te
Dordrecht. De baggermachines, waarmede de
arbeid verricht werd, hadden juist het Kaiser
Wilhelmkanaal op diepte gebracht. Een
majestueuzen indruk maakt die breede stroom. Met
het breede stoomgemaal op den achtergrond bijna
3 meter boven N. A. P. zal in deze stille streek de
toeschouwer een machtigen indruk ontvangen van
den durf, die het Friesche volk bezielt in den
strijd tegen den vijand, het water.

Nu dit kanaal geheel gereed is, is het mogelijk
geworden alle bouwmaterialen voor 't gemaal per
schip tot aan de plaats van opbouw aan te voeren.
Een groot gerief voor de verdere werkzaamheden.

De Statenleden gaan nu in een te Lemmer
thuisbehoorende stoomboot, varen door de
beschreven brug het geheele kanaal af naar de
Groote Brekken. Zij kunnen daarbij de afbuiging
van de Zijlroede oostwaarts naar de Lemmer zien.
Aan boord bij de vaart over de Groote Brekken
is er gelegenheid tot het gebruiken van de lunch.
De boot zet de heeren aan het noordelijkste deel
van de Brekken weer aan land. Daar zal het
noordelijk stroomkanaal uitmonden, dat De
Koevorden, of liever het ondereind daarvan,
„Idskenhuizermeer" genaamd, zal verbinden met de
Brekken. Is die verbinding gereed, dan is de
watertoevoer uit den Frieschen boezem naar het gemaal
voldoende verzekerd. Tusschen de Brekken en het
Idskenhuizermeer loopen evenwel 2 wegen
n.l. de rijksstraatweg Sneek—Lemmer en de
kunstweg Sloten—St. Nicolaasga. Zij kruisen
elkaar by Spannenburg en bij die kruising zal ons
kanaal als derde komen kruisen. We krijgen daar
een zes-armig kruis met hoeken van 60 graden.
Hier is dus weer een brug noodig en met een
praktische kleine omlegging van den weg kan een
goede ligging van de brug worden verkregen.
Noemen wij haar Brug bij Spannenburg.

Zij werd als draaibrug 17 Aug. 1915 aanbesteed,
gelijktijdig met het maken van een vaste
brug in een parallelweg en bijkomende werken.
Een en ander kost ƒ 44,000.

De brug heeft twee doorvaartwijdten elk van 9
meter en twee stroomopemngen elk wijd 14
meter. Ze zal over een paar weken gereed zijn.
Bij den bouw is er blijkbaar op gerekend, dat dit
stroomkanaal nog eenmaal voor grootscheepsvaarwater
zal kunnen dienen om den weg naar de
Lemmer te bekorten.

Bij de brug blijven we even staan, maar gaan
dan een 800 meter verder en zien alweer een
breed water, 't Is het Noordelijk stroomkanaal
dat, vanuit het Idskenhuizermeer begonnen, reeds
tot hier is gevorderd.

23 December 1915 werd het aanbesteed, het
heeft een bodembreedte van 44 mater, is diep 3
meter Z.P., heeft glooiingen van 3 op 1, dus een
breedte by Z.P. van 62 meter, Het zal midden
1917 gereed komen. De aannemingssom bedroeg
ƒ 251,100. Voor onteigening was hier pl. m.
ƒ 100,000 noodig.

Hier ziet men nu hoe het kanaal ontstaat. Hoe
het gegraven wordt, zou men vroeger zeggen,
maar daarbij denkt men aan een leger van polderjongens
met schop en kruiwagen, gelegerd in keten
en werkend dat de koppen rood worden. Hoe
geheel anders gaat dit hier.

Voor het land dat weggegraven moet worden
ligt een groote, verbazend sterke baggermachine.
Een anker ligt vóór in 't land en met een lier
wordt de baggermachine tegen het land aangedrukt.
Nu begint de baggering. Wij staan op de
machine en houden het oog gericht op het grasveld,
vlak voor ons. De machine steunt, de kettingen
ratelen en ziet daar beweegt een deeltje
van dat grasveld ten grootte van ¾ M². Een
oogenblik later gaat het in een bak naar boven.
Nog een moment en het glijdt in de praam, die
terzijde van de baggermachine op zijn vracht ligt
te wachten. De baggermachine brengt het kanaal
onmiddellijk op 3 meter diepte. Heeft zij het
eene stuk uit het land gevreten, gehapt zou men
zeggen, dan verschuift nauw merkbaar dat gevaarte
wat naar rechts en hapt het brok ernaast
weg. Zoo gaat de machine den geheelen dag het
kanaal aan de landgrens heen en weer en werpt
telkens zijn stukken weg.

Al naarmate de grondsoort leemig of los, vordert
zij per week 60 of 100 meter. Iedere week
is dus de machinist een pl. m. 75 meter dichter
bij de Spannenburgerbrug, die nu nog een brug
over land is. Dan gaat ze door de brug en vreet
zich verder door naar de Groote Brekken. 't Lijkt
haast de jongen, die door den breiberg moet.
60 à 100 meter per week lijkt niet veel gevorderd,
maar 't beteekent een opruiming van pl. m.
18,000 M³. grond, een werk waaraan 250 polderjongens
genoeg zouden hebben. Nu ziet men
maar enkele arbeiders, die de baggermachine
bedienen. De grond, grootendeels zand, wordt in
de pramen naar het Idskenhuizermeer gebracht.
Daar ligt de zuig-persmachine — zij was jammer
genoeg thans defect — die steekt haar zuigapparaat
in de praam, zuigt het zand op na toevoeging van
voldoende water en perst het door buizen waar ze
het hebben wil.

Meer dan de helft van het Idskenhuizermeer
is er mee gedempt. De Staten maakten dus een
wandeling op het Idskenhuizermeer.

't Spreekt wel van zelf, dat hier het langst vertoefd wordt.

De excursie is er ook mee ten einde. De heeren
gaan nu in pramen het ondiepe meer De Koevorden
over en vinden na een vrij langdurig, winderig
reisje in den Nieuweweg weer de stoomboot, die
hen door Oudhof en Woudvaart in Sneek brengt.

De reis heeft een goeden indruk gegeven voor
den stand der werkzaamheden van de afstroomingswerken,
op welker voltooiing wordt gewacht
De data, hiervoren vermeld, doen zien hoe de
provinciale waterstaat met bekwamen spoed zijn
arbeid verricht. Geen lijd gaat verloren. Eerstdaags
volgt nog de aanbesteding van den bouw
van machinegebouw, ketelhuis, enz

Als alles zoo vlot blijft loopen heeft Friesland
over twee jaar zijn gemaal in werking.
</div></div>

==Bronnen==
# Het Stoomgemaal bij Tacozijl. ''Leeuwarder courant: Tweede blad'', (1916, 15 september)<br> Geraadpleegd op 10-03-2022, van https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010600767:mpeg21:p005
<br>
[[Category:Publicaties | Leeuwarder Courant 1916.09.15]]