De Waterwolf - Bewerkingsoverzicht

Cierick Goos: Toegankelijkheid verbeterd

2024-03-29T12:31:58Z

Toegankelijkheid verbeterd

Cierick Goos: Opmaak aangepast

2024-01-22T16:07:15Z

Opmaak aangepast

← Oudere versie		Versie van 22 jan 2024 18:07
Regel 1:		Regel 1:
	~~'''~~Verlaging van de waterstand brengt meerdere koren in het land~~''', dit is het motto~~ van het [[boezemgemaal~~]] '''~~De Waterwolf~~'''~~.		{{citaatbox\|Verlaging van de waterstand brengt meerdere koren in het land.\|Motto van het boezemgemaal De Waterwolf.}}

	Gemaal de Waterwolf is gebouwd in opdracht van het Groningse doelwaterschap Electra. Het Waterschap Electra werd in 1913 opgericht met als doel/opdracht om te komen tot een betere afwatering in Hunsingo, Westerkwartier en de kop van Drenthe. Eigenlijk was waterschap Electra een overkoepelend waterschap. Na alle fusies die hebben plaatsgevonden is het waterschap Electra in 1994 opgegaan in Waterschap Noorderzijlvest (Groningen). Het gemaal is inmiddels Rijksmonument.		Gemaal de Waterwolf is gebouwd in opdracht van het Groningse doelwaterschap Electra. Het Waterschap Electra werd in 1913 opgericht met als doel/opdracht om te komen tot een betere afwatering in Hunsingo, Westerkwartier en de kop van Drenthe. Eigenlijk was waterschap Electra een overkoepelend waterschap. Na alle fusies die hebben plaatsgevonden is het waterschap Electra in 1994 opgegaan in Waterschap Noorderzijlvest (Groningen). Het gemaal is inmiddels Rijksmonument.

			[[Bestand:De_Waterwolf_Electra_Groningen_k.jpg\|miniatuur\|links\|Gemaal De waterwolf.]]
	Het [[boezemgemaal]] De Waterwolf werd tussen 1918 en 1920 gebouwd op de plaats waar het Kommerzijlsterried en het Reitdiep samenkomen. De buurt had geen eigen naam maar werd na de bouw van het gemaal aangeduid met Electra of Lammerburen. Formeel staat het gemaal in het dorp Oldehove.		Het [[boezemgemaal]] De Waterwolf werd tussen 1918 en 1920 gebouwd op de plaats waar het Kommerzijlsterried en het Reitdiep samenkomen. De buurt had geen eigen naam maar werd na de bouw van het gemaal aangeduid met Electra of Lammerburen. Formeel staat het gemaal in het dorp Oldehove.

	[[~~Bestand:De_Waterwolf_Electra_Groningen_k~~.~~jpg\|600×443px\|link=~~]]		In de machinekamer staan vier elektrisch aangedreven Stork schroefpompen als [[opvoerwerktuig]]. Het gemaal is op 5 november 1920 door Koningin Wilhelmina in gebruik gesteld (nog geen maand nadat de Majesteit het [[ir. D.F. Woudagemaal]] in gebruik had gesteld!). De stichtingskosten waren 3 miljoen gulden.

	~~In de machinekamer staan vier '''elektrisch aangedreven''' Stork '''schroefpompen''' als [[opvoerwerktuig]].~~		De capaciteit van het gemaal is net zo groot als van het ir. D.F. Woudagemaal: 4000 m{{sup\|3}} per minuut.
	~~<br>Het~~ gemaal is ~~op 5 november 1920 door Koningin Wilhelmina in gebruik gesteld (nog geen maand nadat de Majesteit~~ het [[ir. D.F. Woudagemaal~~]] in gebruik had gesteld!) .~~
	~~<br>De stichtingskosten waren~~ 3 ~~miljoen gulden~~.

	~~De capaciteit van het gemaal is net zo groot als van het ir. D.F. Woudagemaal: 4000 m3 per minuut.~~		In 1920 waren drie pompen geplaatst, in 1928 volgde een uitbreiding met een vierde pomp. In 1997 zijn er twee kleinere pompen onder de vloer bijgeplaatst van ieder 250 m{{sup\|3}} per minuut, waardoor de capaciteit uitgebreid is tot 4500 m{{sup\|3}} per minuut.

	In 1920 waren drie pompen geplaatst, in 1928 volgde een uitbreiding met een vierde pomp.
	~~<br>~~In 1997 zijn er twee kleinere pompen onder de vloer bijgeplaatst van ieder ~~250 m3~~ per minuut, waardoor de capaciteit uitgebreid is tot ~~4500 m3~~ per minuut.

	Van 1920-1946 is het gemaal via een hoogspanningskabel voorzien van elektriciteit, van 1946 tot 1975 was het een diesel-elektrisch gemaal en na de ombouw van 1975/78 is het een dieselgemaal aangedreven door vier Brons motoren uit Appingedam.		Van 1920-1946 is het gemaal via een hoogspanningskabel voorzien van elektriciteit, van 1946 tot 1975 was het een diesel-elektrisch gemaal en na de ombouw van 1975/78 is het een dieselgemaal aangedreven door vier Brons motoren uit Appingedam.

	Architect van het gemaal is Willem Reitsema (1885 - 1963) uit Leens. H. Nienhuis, eveneens uit Leens, is betrokken geweest bij de veranderingen in 1946. De bouwstijl wordt als ,,ambachtelijk en traditioneel" omschreven. Reitsema heeft een gevarieerd oeuvre op zijn naam staan: boerderijen, woningen, garages en utiliteitsgebouwen. Als architect is Reitsema niet in één bepaalde stijl onder te brengen hij varieerde op de Amsterdamse school die de naam Groninger stijl kreeg. Ook gebruikt hij de stijlkenmerken van Dudok en de Delftse school.		[[Bestand:Waterwolf_k.jpg\|miniatuur\|De Waterwolf vanaf de brug over de Kommerzijlsterrijte.]]
			Architect van het gemaal is Willem Reitsema (1885 - 1963) uit Leens. H. Nienhuis, eveneens uit Leens, is betrokken geweest bij de veranderingen in 1946. De bouwstijl wordt als "ambachtelijk en traditioneel" omschreven. Reitsema heeft een gevarieerd oeuvre op zijn naam staan: boerderijen, woningen, garages en utiliteitsgebouwen. Als architect is Reitsema niet in één bepaalde stijl onder te brengen hij varieerde op de Amsterdamse school die de naam Groninger stijl kreeg. Ook gebruikt hij de stijlkenmerken van Dudok en de Delftse school.

	[[~~Bestand~~:~~Waterwolf_k~~.~~jpg~~\|~~600×400px\|link=~~]]		De Waterwolf bemaalt 67.000 hectare in het westen van de provincie Groningen en 29.000 hectare in het noorden van de Drenthe. Het gemaal maalt af op een peil van -0.93 m NAP. Dat is aanzienlijk lager dan het peil in de [[Friese boezem]]: -0.52 m NAP. Dat zorgt ervoor dat er goed overleg moet zijn tussen het {{taal-Fries\|Wetterskip Fryslân}} en het waterschap Noorderzijlvest over het gebruik van het Lauwersmeer. Het Friese water komt via [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]] op het Lauwersmeer.

	De Waterwolf bemaalt 67.000 hectare in het westen van de provincie Groningen en 29.000 hectare in het noorden van de Drenthe. Het gemaal maalt af op een peil van - 0.93 m NAP. Dat is aanzienlijk lager dan het peil in de [[~~Friese boezem]]~~: ~~- 0~~.~~52 m NAP~~. ~~Dat zorgt ervoor dat er goed overleg moet zijn tussen het Wetterskip Fryslân en het waterschap Noorderzijlvest over het gebruik~~ van ~~het Lauwersmeer~~. ~~Het Friese water komt via [[Dokkumer Nieuwe Zijlen~~]] ~~op het Lauwersmeer.~~		[[Bestand:De_Waterwolf_(uitlaten).jpg‎\|miniatuur\|links\|rechtop=1.2\|Detail van de wateruitlaten.]]
			Bij Lammerburen is ter hoogte van het gemaal in het Reitdiep een sluis gebouwd. Door de sluisdeuren te sluiten stroomt het water van het Reitdiep het Kommerzijlsterried in en wordt dan door het gemaal opgepompt en uitgeslagen. Het deel van het Reitdiep tussen het gemaal en de sluizen bij Zoutkamp is een bergboezem, deze bergboezem is 6 kilometer lang. Mocht het water in de [[boezem]] van het Waterschap Noorderzijlvest te hoog staan, dan kan het afgemalen worden door de Waterwolf en tijdelijk opgeslagen in de bergboezem, totdat er een moment is om het water op het [[Lauwersmeer]] te brengen. Dat gaat onder natuurlijk verval: de sluis openzetten als het water op het Lauwersmeer lager staat dan in de bergboezem. Soms is er een probleem: in de zomer van 2006 deed de situatie zich voor, dat zowel het Lauwersmeer als de bergboezem vol met overtollig water uit de Groningse boezem stonden. Afvoeren naar de Waddenzee was op dat moment niet mogelijk, door de hoge waterstand op de Waddenzee. Op dat moment was er sprake van een serieus probleem. Oorzaak was een dagenlang aanhoudende neerslag.
	Bij Lammerburen is ter hoogte van het gemaal in het Reitdiep een sluis gebouwd. Door de sluisdeuren te sluiten stroomt het water van het Reitdiep het Kommerzijlsterried in en wordt dan door het gemaal opgepompt en uitgeslagen. Het deel van het Reitdiep tussen het gemaal en de sluizen bij Zoutkamp is een ~~berg[[boezem]]~~, deze bergboezem is 6 kilometer lang. Mocht het water in de [[boezem]] van het Waterschap Noorderzijlvest te hoog staan, dan kan het afgemalen worden door de Waterwolf en tijdelijk opgeslagen in de bergboezem, totdat er een moment is om het water op het [[Lauwersmeer]] te brengen. Dat gaat onder natuurlijk verval: de sluis openzetten als het water op het Lauwersmeer lager staat dan in de bergboezem. Soms is er een probleem: in de zomer van 2006 deed de situatie zich voor, dat zowel het Lauwersmeer als de bergboezem vol met overtollig water uit de Groningse boezem stonden. Afvoeren naar de Waddenzee was op dat moment niet mogelijk, door de hoge waterstand op de Waddenzee. Op dat moment was er sprake van een serieus probleem. Oorzaak was een dagenlang aanhoudende neerslag.

	[[~~Bestand:De_Waterwolf_(uitlaten).jpg‎\|600×260px\|link=~~]]		Ook hier was het voortraject een lange: Prof. N.N. Henket van de Poly Technische School in Delft had aan het eind van de 19e eeuw in 1877 al eens voorgesteld om vier stoomgemalen op het Hogeland in Hunsingo te plaatsen, om hiermee de afwatering vanuit het gebied naar de [[Lauwerszee]] te verbeteren. In dat jaar verscheen het voorlopig rapport over de gewenste bemaling in Hunsingo.

	Ook hier was het voortraject een lange: Prof. N.N. Henket van de Poly Technische School in Delft had aan het eind van de 19e eeuw in 1877 al eens voorgesteld om vier stoomgemalen op het Hogeland in Hunsingo te plaatsen, om hiermee de afwatering vanuit het gebied naar de [[~~Lauwerszee]] te verbeteren~~. In dat jaar verscheen het voorlopig rapport over de gewenste bemaling in Hunsingo. Vergelijk de discussie in Friesland, waar Wouda in zijn rapport aan Provinciale Staten aan had gegeven, dat er twee boezemstoomgemalen (bij ~~Lemmer het ir. D~~.~~F. Woudgemaal; 1920) en Stavoren het [[J.L. Hooglandgemaal~~]]~~; 1967) nodig zouden zijn voor een optimale afwatering.~~		[[Bestand:Reitdiep_bij_Dorkwerd_gi.jpg‎‎\|miniatuur\|Reitdiep bij Dorkwerd.]]
			De voorstellen van Prof. Henket verdwenen in de la. In de periode dat in Friesland aan het ontwerp van het provinciaal stoomgemaal werkte, ging men in Groningen ook weer voortvarend aan de slag. Er moest een gemaal komen. De Groningers pakten het echter nog wat eigentijdser aan door van de Waterwolf direct een elektrisch gemaal te maken. De belangrijkste reden hiervan was dat de elektriciteitscentrale bij Helpman aan de zuidkant van de stad was gebouwd. Door het gemaal aan te sluiten op het elektriciteitsnet was de centrale zeker van een belangrijke afnemer. De provincie zag dit op tijd in en wilde het openbare stroomnet om die reden aanpassen. Zo kon het gebeuren dat er vrijwel gelijktijdig twee grote gemalen worden gebouwd, maar met verschillende uitgangspunten: stoom (ir. D.F. Woudagemaal) of elektriciteit (De Waterwolf).
	De voorstellen van Prof. Henket verdwenen in de la. In de periode ~~waarin Wouda~~ aan het ontwerp van het stoomgemaal ~~bij [[Tacozijl]]~~ werkte, ging men in Groningen ook weer voortvarend aan de slag. Er moest een gemaal komen. De Groningers pakten het echter nog wat eigentijdser aan door van de Waterwolf direct een elektrisch gemaal te maken.
	~~<br>~~De belangrijkste reden hiervan was dat de elektriciteitscentrale bij Helpman aan de zuidkant van de stad was gebouwd. Door het gemaal aan te sluiten op het elektriciteitsnet was de centrale zeker van een belangrijke afnemer. De provincie zag dit op tijd in en wilde het openbare stroomnet om die reden aanpassen. Zo kon het gebeuren dat er vrijwel gelijktijdig twee grote gemalen worden gebouwd, maar met verschillende uitgangspunten: ~~'''~~stoom (ir. D.F. Woudagemaal) of elektriciteit (De Waterwolf)~~'''.~~

	~~[[Bestand:Reitdiep_bij_Dorkwerd_gi~~.~~jpg‎\|600×450px\|link=]]~~

	De noodzaak voor mechanische bemaling is ontstaan, nadat het Reitdiep bij Zoutkamp in 1877 werd afgesloten van de [[Lauwerszee]]. Door de overheersende windrichting (westenwind) werd de geul in het Reitdiep volgespoeld met zand uit de [[Lauwerszee]], hetgeen de afwatering ernstig belemmerde. Het gemaal De Waterwolf moest dit probleem oplossen. Een tweede probleem ontstond, toen de woeste gronden in Drenthe steeds meer omgezet werden in cultuurgrond. Drenthe kon het gebiedseigen water niet langer vasthouden, het water werd versneld via de boezem afgevoerd naar de [[Lauwerszee]].		De noodzaak voor mechanische bemaling is ontstaan, nadat het Reitdiep bij Zoutkamp in 1877 werd afgesloten van de [[Lauwerszee]]. Door de overheersende windrichting (westenwind) werd de geul in het Reitdiep volgespoeld met zand uit de [[Lauwerszee]], hetgeen de afwatering ernstig belemmerde. Het gemaal De Waterwolf moest dit probleem oplossen. Een tweede probleem ontstond, toen de woeste gronden in Drenthe steeds meer omgezet werden in cultuurgrond. Drenthe kon het gebiedseigen water niet langer vasthouden, het water werd versneld via de boezem afgevoerd naar de [[Lauwerszee]].
Regel 39:		Regel 30:
	Pas bij de afsluiting van de [[Lauwerszee]] en het plaatsen van de P.J. Cleveringasluizen (spui- en [[sluizen\|schutsluis]]) bij Lauwersoog kon het waterbeheer in Groningen en Drenthe beter gestuurd worden.		Pas bij de afsluiting van de [[Lauwerszee]] en het plaatsen van de P.J. Cleveringasluizen (spui- en [[sluizen\|schutsluis]]) bij Lauwersoog kon het waterbeheer in Groningen en Drenthe beter gestuurd worden.

	~~(zie ook: [http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Waterwolf Gemaal De Waterwolf]~~
	~~<br>Stoomgemaal De Waterwolf en internet-ecyclopedie Wikipedia)~~

	~~<br>~~
	[[Category:Waterbeheer]]		[[Category:Waterbeheer]]

Cierick Goos: Dode links verwijderd

2024-01-15T14:47:00Z

Dode links verwijderd

← Oudere versie		Versie van 15 jan 2024 16:47
Regel 24:		Regel 24:
	De Waterwolf bemaalt 67.000 hectare in het westen van de provincie Groningen en 29.000 hectare in het noorden van de Drenthe. Het gemaal maalt af op een peil van - 0.93 m NAP. Dat is aanzienlijk lager dan het peil in de [[Friese boezem]]: - 0.52 m NAP. Dat zorgt ervoor dat er goed overleg moet zijn tussen het Wetterskip Fryslân en het waterschap Noorderzijlvest over het gebruik van het Lauwersmeer. Het Friese water komt via [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]] op het Lauwersmeer.		De Waterwolf bemaalt 67.000 hectare in het westen van de provincie Groningen en 29.000 hectare in het noorden van de Drenthe. Het gemaal maalt af op een peil van - 0.93 m NAP. Dat is aanzienlijk lager dan het peil in de [[Friese boezem]]: - 0.52 m NAP. Dat zorgt ervoor dat er goed overleg moet zijn tussen het Wetterskip Fryslân en het waterschap Noorderzijlvest over het gebruik van het Lauwersmeer. Het Friese water komt via [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]] op het Lauwersmeer.

	Bij Lammerburen is ter hoogte van het gemaal in het Reitdiep een sluis gebouwd. Door de sluisdeuren te sluiten stroomt het water van het Reitdiep het Kommerzijlsterried in en wordt dan door het gemaal opgepompt en uitgeslagen. Het deel van het Reitdiep tussen het gemaal en de sluizen bij Zoutkamp is een berg[[boezem]], deze bergboezem is 6 kilometer lang. Mocht het water in de [[boezem]] van het Waterschap Noorderzijlvest te hoog staan, dan kan het afgemalen worden door de Waterwolf en tijdelijk opgeslagen in de bergboezem, totdat er een moment is om het water op het [[Lauwersmeer]] te brengen. Dat gaat onder natuurlijk verval: de sluis openzetten als het water op het Lauwersmeer lager staat dan in de bergboezem. Soms is er een probleem: in de zomer van 2006 deed de situatie zich voor, dat zowel het Lauwersmeer als de bergboezem vol met overtollig water uit de [[Groningse boezem]] stonden. Afvoeren naar de [[Waddenzee]] was op dat moment niet mogelijk, door de hoge waterstand op de Waddenzee. Op dat moment was er sprake van een serieus probleem. Oorzaak was een dagenlang aanhoudende neerslag.		Bij Lammerburen is ter hoogte van het gemaal in het Reitdiep een sluis gebouwd. Door de sluisdeuren te sluiten stroomt het water van het Reitdiep het Kommerzijlsterried in en wordt dan door het gemaal opgepompt en uitgeslagen. Het deel van het Reitdiep tussen het gemaal en de sluizen bij Zoutkamp is een berg[[boezem]], deze bergboezem is 6 kilometer lang. Mocht het water in de [[boezem]] van het Waterschap Noorderzijlvest te hoog staan, dan kan het afgemalen worden door de Waterwolf en tijdelijk opgeslagen in de bergboezem, totdat er een moment is om het water op het [[Lauwersmeer]] te brengen. Dat gaat onder natuurlijk verval: de sluis openzetten als het water op het Lauwersmeer lager staat dan in de bergboezem. Soms is er een probleem: in de zomer van 2006 deed de situatie zich voor, dat zowel het Lauwersmeer als de bergboezem vol met overtollig water uit de Groningse boezem stonden. Afvoeren naar de Waddenzee was op dat moment niet mogelijk, door de hoge waterstand op de Waddenzee. Op dat moment was er sprake van een serieus probleem. Oorzaak was een dagenlang aanhoudende neerslag.

	[[Bestand:De_Waterwolf_(uitlaten).jpg‎\|600×260px\|link=]]		[[Bestand:De_Waterwolf_(uitlaten).jpg‎\|600×260px\|link=]]

Cierick Goos: Dode links verwijderd

2023-02-14T20:30:07Z

Dode links verwijderd

← Oudere versie		Versie van 14 feb 2023 22:30
Regel 24:		Regel 24:
	De Waterwolf bemaalt 67.000 hectare in het westen van de provincie Groningen en 29.000 hectare in het noorden van de Drenthe. Het gemaal maalt af op een peil van - 0.93 m NAP. Dat is aanzienlijk lager dan het peil in de [[Friese boezem]]: - 0.52 m NAP. Dat zorgt ervoor dat er goed overleg moet zijn tussen het Wetterskip Fryslân en het waterschap Noorderzijlvest over het gebruik van het Lauwersmeer. Het Friese water komt via [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]] op het Lauwersmeer.		De Waterwolf bemaalt 67.000 hectare in het westen van de provincie Groningen en 29.000 hectare in het noorden van de Drenthe. Het gemaal maalt af op een peil van - 0.93 m NAP. Dat is aanzienlijk lager dan het peil in de [[Friese boezem]]: - 0.52 m NAP. Dat zorgt ervoor dat er goed overleg moet zijn tussen het Wetterskip Fryslân en het waterschap Noorderzijlvest over het gebruik van het Lauwersmeer. Het Friese water komt via [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]] op het Lauwersmeer.

	Bij Lammerburen is ter hoogte van het gemaal in het Reitdiep een sluis gebouwd. Door de sluisdeuren te sluiten stroomt het water van het Reitdiep het Kommerzijlsterried in en wordt dan door het gemaal opgepompt en uitgeslagen. Het deel van het Reitdiep tussen het gemaal en de sluizen bij [[Zoutkamp]] is een berg[[boezem]], deze bergboezem is 6 kilometer lang. Mocht het water in de [[boezem]] van het Waterschap Noorderzijlvest te hoog staan, dan kan het afgemalen worden door de Waterwolf en tijdelijk opgeslagen in de bergboezem, totdat er een moment is om het water op het [[Lauwersmeer]] te brengen. Dat gaat onder natuurlijk verval: de sluis openzetten als het water op het Lauwersmeer lager staat dan in de bergboezem. Soms is er een probleem: in de zomer van 2006 deed de situatie zich voor, dat zowel het Lauwersmeer als de bergboezem vol met overtollig water uit de [[Groningse boezem]] stonden. Afvoeren naar de [[Waddenzee]] was op dat moment niet mogelijk, door de hoge waterstand op de Waddenzee. Op dat moment was er sprake van een serieus probleem. Oorzaak was een dagenlang aanhoudende neerslag.		Bij Lammerburen is ter hoogte van het gemaal in het Reitdiep een sluis gebouwd. Door de sluisdeuren te sluiten stroomt het water van het Reitdiep het Kommerzijlsterried in en wordt dan door het gemaal opgepompt en uitgeslagen. Het deel van het Reitdiep tussen het gemaal en de sluizen bij Zoutkamp is een berg[[boezem]], deze bergboezem is 6 kilometer lang. Mocht het water in de [[boezem]] van het Waterschap Noorderzijlvest te hoog staan, dan kan het afgemalen worden door de Waterwolf en tijdelijk opgeslagen in de bergboezem, totdat er een moment is om het water op het [[Lauwersmeer]] te brengen. Dat gaat onder natuurlijk verval: de sluis openzetten als het water op het Lauwersmeer lager staat dan in de bergboezem. Soms is er een probleem: in de zomer van 2006 deed de situatie zich voor, dat zowel het Lauwersmeer als de bergboezem vol met overtollig water uit de [[Groningse boezem]] stonden. Afvoeren naar de [[Waddenzee]] was op dat moment niet mogelijk, door de hoge waterstand op de Waddenzee. Op dat moment was er sprake van een serieus probleem. Oorzaak was een dagenlang aanhoudende neerslag.

	[[Bestand:De_Waterwolf_(uitlaten).jpg‎\|600×260px\|link=]]		[[Bestand:De_Waterwolf_(uitlaten).jpg‎\|600×260px\|link=]]
Regel 37:		Regel 37:
	De noodzaak voor mechanische bemaling is ontstaan, nadat het Reitdiep bij Zoutkamp in 1877 werd afgesloten van de [[Lauwerszee]]. Door de overheersende windrichting (westenwind) werd de geul in het Reitdiep volgespoeld met zand uit de [[Lauwerszee]], hetgeen de afwatering ernstig belemmerde. Het gemaal De Waterwolf moest dit probleem oplossen. Een tweede probleem ontstond, toen de woeste gronden in Drenthe steeds meer omgezet werden in cultuurgrond. Drenthe kon het gebiedseigen water niet langer vasthouden, het water werd versneld via de boezem afgevoerd naar de [[Lauwerszee]].		De noodzaak voor mechanische bemaling is ontstaan, nadat het Reitdiep bij Zoutkamp in 1877 werd afgesloten van de [[Lauwerszee]]. Door de overheersende windrichting (westenwind) werd de geul in het Reitdiep volgespoeld met zand uit de [[Lauwerszee]], hetgeen de afwatering ernstig belemmerde. Het gemaal De Waterwolf moest dit probleem oplossen. Een tweede probleem ontstond, toen de woeste gronden in Drenthe steeds meer omgezet werden in cultuurgrond. Drenthe kon het gebiedseigen water niet langer vasthouden, het water werd versneld via de boezem afgevoerd naar de [[Lauwerszee]].

	Pas bij de afsluiting van de [[Lauwerszee]] en het plaatsen van de [[P.J. Cleveringasluizen]] (spui- en [[sluizen\|schutsluis]]) bij [[Lauwersoog]] kon het waterbeheer in Groningen en Drenthe beter gestuurd worden.		Pas bij de afsluiting van de [[Lauwerszee]] en het plaatsen van de P.J. Cleveringasluizen (spui- en [[sluizen\|schutsluis]]) bij Lauwersoog kon het waterbeheer in Groningen en Drenthe beter gestuurd worden.

	(zie ook: [http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Waterwolf Gemaal De Waterwolf]		(zie ook: [http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Waterwolf Gemaal De Waterwolf]

Bert Lems: Vette tekstdelen verwijderd

2022-06-08T07:01:51Z

Vette tekstdelen verwijderd

Wijzigingen bekijken

Cierick Goos op 5 jun 2022 om 10:29

2022-06-05T10:29:18Z

← Oudere versie		Versie van 5 jun 2022 12:29
Regel 30:		Regel 30:
	Ook hier was het voortraject een lange: '''Prof. N.N. Henket''' van de Poly Technische School in '''Delft''' had aan het '''eind van de 19e eeuw in 1877''' al eens voorgesteld om vier stoomgemalen op het Hogeland in '''Hunsingo''' te plaatsen, om hiermee '''de afwatering''' vanuit het gebied naar de '''[[Lauwerszee]]''' te '''verbeteren'''. In dat jaar verscheen het voorlopig rapport over de gewenste bemaling in Hunsingo. Vergelijk de discussie in '''Friesland''', waar Wouda in zijn rapport aan '''Provinciale Staten''' aan had gegeven, dat er twee '''boezemstoomgemalen''' (bij '''Lemmer''' het '''ir. D.F. Woudgemaal'''; 1920) en '''Stavoren''' het '''[[J.L. Hooglandgemaal]]'''; 1967) '''nodig''' zouden zijn voor een optimale afwatering.		Ook hier was het voortraject een lange: '''Prof. N.N. Henket''' van de Poly Technische School in '''Delft''' had aan het '''eind van de 19e eeuw in 1877''' al eens voorgesteld om vier stoomgemalen op het Hogeland in '''Hunsingo''' te plaatsen, om hiermee '''de afwatering''' vanuit het gebied naar de '''[[Lauwerszee]]''' te '''verbeteren'''. In dat jaar verscheen het voorlopig rapport over de gewenste bemaling in Hunsingo. Vergelijk de discussie in '''Friesland''', waar Wouda in zijn rapport aan '''Provinciale Staten''' aan had gegeven, dat er twee '''boezemstoomgemalen''' (bij '''Lemmer''' het '''ir. D.F. Woudgemaal'''; 1920) en '''Stavoren''' het '''[[J.L. Hooglandgemaal]]'''; 1967) '''nodig''' zouden zijn voor een optimale afwatering.

	De '''voorstellen van Prof. Henket verdwenen''' in de la. In de periode waarin Wouda aan het ontwerp van het stoomgemaal bij [[~~Teakesyl\|~~Tacozijl]] werkte, ging men '''in Groningen ook weer voortvarend aan de slag'''. Er moest een gemaal komen. De Groningers pakten het echter nog wat '''eigentijdser aan door van de Waterwolf direct een elektrisch gemaal te maken'''.		De '''voorstellen van Prof. Henket verdwenen''' in de la. In de periode waarin Wouda aan het ontwerp van het stoomgemaal bij [[Tacozijl]] werkte, ging men '''in Groningen ook weer voortvarend aan de slag'''. Er moest een gemaal komen. De Groningers pakten het echter nog wat '''eigentijdser aan door van de Waterwolf direct een elektrisch gemaal te maken'''.
	<br>De belangrijkste reden hiervan was dat de '''elektriciteitscentrale bij''' '''Helpman''' aan de zuidkant van de stad was gebouwd. Door het gemaal aan te sluiten op het elektriciteitsnet was de centrale '''zeker van een belangrijke afnemer'''. De provincie zag dit op tijd in en wilde het openbare stroomnet om die reden aanpassen. Zo kon het gebeuren dat er vrijwel '''gelijktijdig twee grote gemalen worden gebouwd''', maar met verschillende uitgangspunten: '''stoom (ir. D.F. Woudagemaal) of elektriciteit (De Waterwolf)'''.		<br>De belangrijkste reden hiervan was dat de '''elektriciteitscentrale bij''' '''Helpman''' aan de zuidkant van de stad was gebouwd. Door het gemaal aan te sluiten op het elektriciteitsnet was de centrale '''zeker van een belangrijke afnemer'''. De provincie zag dit op tijd in en wilde het openbare stroomnet om die reden aanpassen. Zo kon het gebeuren dat er vrijwel '''gelijktijdig twee grote gemalen worden gebouwd''', maar met verschillende uitgangspunten: '''stoom (ir. D.F. Woudagemaal) of elektriciteit (De Waterwolf)'''.

Cierick Goos op 4 jun 2022 om 21:33

2022-06-04T21:33:24Z

← Oudere versie		Versie van 4 jun 2022 23:33
Regel 37:		Regel 37:
	De '''noodzaak voor mechanische bemaling''' is ontstaan, '''nadat het Reitdiep bij Zoutkamp in 1877 werd afgesloten van de [[Lauwerszee]]'''. Door de overheersende windrichting (westenwind) werd de geul in het Reitdiep '''volgespoeld met zand uit de [[Lauwerszee]]''', hetgeen '''de afwatering ernstig belemmerde'''. Het gemaal '''De Waterwolf moest dit probleem oplossen'''. Een tweede probleem ontstond, toen '''de woeste gronden in Drenthe steeds meer omgezet werden in cultuurgrond'''. Drenthe kon het '''gebiedseigen water niet langer vasthouden''', het water werd '''versneld via de boezem afgevoerd naar de [[Lauwerszee]]'''.		De '''noodzaak voor mechanische bemaling''' is ontstaan, '''nadat het Reitdiep bij Zoutkamp in 1877 werd afgesloten van de [[Lauwerszee]]'''. Door de overheersende windrichting (westenwind) werd de geul in het Reitdiep '''volgespoeld met zand uit de [[Lauwerszee]]''', hetgeen '''de afwatering ernstig belemmerde'''. Het gemaal '''De Waterwolf moest dit probleem oplossen'''. Een tweede probleem ontstond, toen '''de woeste gronden in Drenthe steeds meer omgezet werden in cultuurgrond'''. Drenthe kon het '''gebiedseigen water niet langer vasthouden''', het water werd '''versneld via de boezem afgevoerd naar de [[Lauwerszee]]'''.

	Pas bij '''de afsluiting van de [[Lauwerszee]]''' en het plaatsen van de '''[[P.J. Cleveringasluizen]]''' ('''spui- en [[schutsluis]]''') bij '''[[Lauwersoog]]''' kon het waterbeheer in '''Groningen''' en '''Drenthe''' beter gestuurd worden.		Pas bij '''de afsluiting van de [[Lauwerszee]]''' en het plaatsen van de '''[[P.J. Cleveringasluizen]]''' ('''spui- en [[sluizen\|schutsluis]]''') bij '''[[Lauwersoog]]''' kon het waterbeheer in '''Groningen''' en '''Drenthe''' beter gestuurd worden.

	(zie ook: [http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Waterwolf Gemaal De Waterwolf]		(zie ook: [http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Waterwolf Gemaal De Waterwolf]

imported>Cierick Goos: Categorie toegevoegd

2021-09-23T15:12:50Z

Categorie toegevoegd

← Oudere versie		Versie van 23 sep 2021 17:12
Regel 41:		Regel 41:
	(zie ook: [http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Waterwolf Gemaal De Waterwolf]		(zie ook: [http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Waterwolf Gemaal De Waterwolf]
	<br>'''Stoomgemaal De Waterwolf en internet-ecyclopedie Wikipedia''')		<br>'''Stoomgemaal De Waterwolf en internet-ecyclopedie Wikipedia''')

			<br>
			[[Category:Waterbeheer]]

imported>Jan Pieter Rottine op 29 mrt 2016 om 21:15

2016-03-29T21:15:46Z

← Oudere versie		Versie van 29 mrt 2016 23:15
Regel 39:		Regel 39:
	Pas bij '''de afsluiting van de [[Lauwerszee]]''' en het plaatsen van de '''[[P.J. Cleveringasluizen]]''' ('''spui- en [[schutsluis]]''') bij '''[[Lauwersoog]]''' kon het waterbeheer in '''Groningen''' en '''Drenthe''' beter gestuurd worden.		Pas bij '''de afsluiting van de [[Lauwerszee]]''' en het plaatsen van de '''[[P.J. Cleveringasluizen]]''' ('''spui- en [[schutsluis]]''') bij '''[[Lauwersoog]]''' kon het waterbeheer in '''Groningen''' en '''Drenthe''' beter gestuurd worden.

	(zie ook: [http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Waterwolf]		(zie ook: [http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Waterwolf Gemaal De Waterwolf]
	<br>'''Stoomgemaal De Waterwolf en internet-ecyclopedie Wikipedia''')		<br>'''Stoomgemaal De Waterwolf en internet-ecyclopedie Wikipedia''')

imported>Jan Pieter Rottine op 3 nov 2015 om 12:19

2015-11-03T12:19:21Z

← Oudere versie		Versie van 3 nov 2015 14:19
Regel 38:		Regel 38:

	Pas bij '''de afsluiting van de [[Lauwerszee]]''' en het plaatsen van de '''[[P.J. Cleveringasluizen]]''' ('''spui- en [[schutsluis]]''') bij '''[[Lauwersoog]]''' kon het waterbeheer in '''Groningen''' en '''Drenthe''' beter gestuurd worden.		Pas bij '''de afsluiting van de [[Lauwerszee]]''' en het plaatsen van de '''[[P.J. Cleveringasluizen]]''' ('''spui- en [[schutsluis]]''') bij '''[[Lauwersoog]]''' kon het waterbeheer in '''Groningen''' en '''Drenthe''' beter gestuurd worden.

			(zie ook: [http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Waterwolf]
			<br>'''Stoomgemaal De Waterwolf en internet-ecyclopedie Wikipedia''')

← Oudere versie		Versie van 29 mrt 2024 14:31
Regel 2:		Regel 2:
	Gemaal de Waterwolf is gebouwd in opdracht van het Groningse doelwaterschap Electra. Het Waterschap Electra werd in 1913 opgericht met als doel/opdracht om te komen tot een betere afwatering in Hunsingo, Westerkwartier en de kop van Drenthe. Eigenlijk was waterschap Electra een overkoepelend waterschap. Na alle fusies die hebben plaatsgevonden is het waterschap Electra in 1994 opgegaan in Waterschap Noorderzijlvest (Groningen). Het gemaal is inmiddels Rijksmonument.		Gemaal de Waterwolf is gebouwd in opdracht van het Groningse doelwaterschap Electra. Het Waterschap Electra werd in 1913 opgericht met als doel/opdracht om te komen tot een betere afwatering in Hunsingo, Westerkwartier en de kop van Drenthe. Eigenlijk was waterschap Electra een overkoepelend waterschap. Na alle fusies die hebben plaatsgevonden is het waterschap Electra in 1994 opgegaan in Waterschap Noorderzijlvest (Groningen). Het gemaal is inmiddels Rijksmonument.

	[[Bestand:De_Waterwolf_Electra_Groningen_k.jpg\|miniatuur\|links\|Gemaal De waterwolf.]]		[[Bestand:De_Waterwolf_Electra_Groningen_k.jpg\|miniatuur\|links\|alt=""\|Gemaal De waterwolf.]]
	Het [[boezemgemaal]] De Waterwolf werd tussen 1918 en 1920 gebouwd op de plaats waar het Kommerzijlsterried en het Reitdiep samenkomen. De buurt had geen eigen naam maar werd na de bouw van het gemaal aangeduid met Electra of Lammerburen. Formeel staat het gemaal in het dorp Oldehove.		Het [[boezemgemaal]] De Waterwolf werd tussen 1918 en 1920 gebouwd op de plaats waar het Kommerzijlsterried en het Reitdiep samenkomen. De buurt had geen eigen naam maar werd na de bouw van het gemaal aangeduid met Electra of Lammerburen. Formeel staat het gemaal in het dorp Oldehove.

Regel 13:		Regel 13:
	Van 1920-1946 is het gemaal via een hoogspanningskabel voorzien van elektriciteit, van 1946 tot 1975 was het een diesel-elektrisch gemaal en na de ombouw van 1975/78 is het een dieselgemaal aangedreven door vier Brons motoren uit Appingedam.		Van 1920-1946 is het gemaal via een hoogspanningskabel voorzien van elektriciteit, van 1946 tot 1975 was het een diesel-elektrisch gemaal en na de ombouw van 1975/78 is het een dieselgemaal aangedreven door vier Brons motoren uit Appingedam.

	[[Bestand:Waterwolf_k.jpg\|miniatuur\|De Waterwolf vanaf de brug over de Kommerzijlsterrijte.]]		[[Bestand:Waterwolf_k.jpg\|miniatuur\|alt=""\|De Waterwolf vanaf de brug over de Kommerzijlsterrijte.]]
	Architect van het gemaal is Willem Reitsema (1885 - 1963) uit Leens. H. Nienhuis, eveneens uit Leens, is betrokken geweest bij de veranderingen in 1946. De bouwstijl wordt als "ambachtelijk en traditioneel" omschreven. Reitsema heeft een gevarieerd oeuvre op zijn naam staan: boerderijen, woningen, garages en utiliteitsgebouwen. Als architect is Reitsema niet in één bepaalde stijl onder te brengen hij varieerde op de Amsterdamse school die de naam Groninger stijl kreeg. Ook gebruikt hij de stijlkenmerken van Dudok en de Delftse school.		Architect van het gemaal is Willem Reitsema (1885 - 1963) uit Leens. H. Nienhuis, eveneens uit Leens, is betrokken geweest bij de veranderingen in 1946. De bouwstijl wordt als "ambachtelijk en traditioneel" omschreven. Reitsema heeft een gevarieerd oeuvre op zijn naam staan: boerderijen, woningen, garages en utiliteitsgebouwen. Als architect is Reitsema niet in één bepaalde stijl onder te brengen hij varieerde op de Amsterdamse school die de naam Groninger stijl kreeg. Ook gebruikt hij de stijlkenmerken van Dudok en de Delftse school.

	De Waterwolf bemaalt 67.000 hectare in het westen van de provincie Groningen en 29.000 hectare in het noorden van de Drenthe. Het gemaal maalt af op een peil van -0.93 m NAP. Dat is aanzienlijk lager dan het peil in de [[Friese boezem]]: -0.52 m NAP. Dat zorgt ervoor dat er goed overleg moet zijn tussen het {{taal-Fries\|Wetterskip Fryslân}} en het waterschap Noorderzijlvest over het gebruik van het Lauwersmeer. Het Friese water komt via [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]] op het Lauwersmeer.		De Waterwolf bemaalt 67.000 hectare in het westen van de provincie Groningen en 29.000 hectare in het noorden van de Drenthe. Het gemaal maalt af op een peil van -0.93 m NAP. Dat is aanzienlijk lager dan het peil in de [[Friese boezem]]: -0.52 m NAP. Dat zorgt ervoor dat er goed overleg moet zijn tussen het {{taal-Fries\|Wetterskip Fryslân}} en het waterschap Noorderzijlvest over het gebruik van het Lauwersmeer. Het Friese water komt via [[Dokkumer Nieuwe Zijlen]] op het Lauwersmeer.

	[[Bestand:De_Waterwolf_(uitlaten).jpg‎\|miniatuur\|links\|rechtop=1.2\|Detail van de wateruitlaten.]]		[[Bestand:De_Waterwolf_(uitlaten).jpg‎\|miniatuur\|links\|rechtop=1.2\|alt=""\|Detail van de wateruitlaten.]]
	Bij Lammerburen is ter hoogte van het gemaal in het Reitdiep een sluis gebouwd. Door de sluisdeuren te sluiten stroomt het water van het Reitdiep het Kommerzijlsterried in en wordt dan door het gemaal opgepompt en uitgeslagen. Het deel van het Reitdiep tussen het gemaal en de sluizen bij Zoutkamp is een bergboezem, deze bergboezem is 6 kilometer lang. Mocht het water in de [[boezem]] van het Waterschap Noorderzijlvest te hoog staan, dan kan het afgemalen worden door de Waterwolf en tijdelijk opgeslagen in de bergboezem, totdat er een moment is om het water op het [[Lauwersmeer]] te brengen. Dat gaat onder natuurlijk verval: de sluis openzetten als het water op het Lauwersmeer lager staat dan in de bergboezem. Soms is er een probleem: in de zomer van 2006 deed de situatie zich voor, dat zowel het Lauwersmeer als de bergboezem vol met overtollig water uit de Groningse boezem stonden. Afvoeren naar de Waddenzee was op dat moment niet mogelijk, door de hoge waterstand op de Waddenzee. Op dat moment was er sprake van een serieus probleem. Oorzaak was een dagenlang aanhoudende neerslag.		Bij Lammerburen is ter hoogte van het gemaal in het Reitdiep een sluis gebouwd. Door de sluisdeuren te sluiten stroomt het water van het Reitdiep het Kommerzijlsterried in en wordt dan door het gemaal opgepompt en uitgeslagen. Het deel van het Reitdiep tussen het gemaal en de sluizen bij Zoutkamp is een bergboezem, deze bergboezem is 6 kilometer lang. Mocht het water in de [[boezem]] van het Waterschap Noorderzijlvest te hoog staan, dan kan het afgemalen worden door de Waterwolf en tijdelijk opgeslagen in de bergboezem, totdat er een moment is om het water op het [[Lauwersmeer]] te brengen. Dat gaat onder natuurlijk verval: de sluis openzetten als het water op het Lauwersmeer lager staat dan in de bergboezem. Soms is er een probleem: in de zomer van 2006 deed de situatie zich voor, dat zowel het Lauwersmeer als de bergboezem vol met overtollig water uit de Groningse boezem stonden. Afvoeren naar de Waddenzee was op dat moment niet mogelijk, door de hoge waterstand op de Waddenzee. Op dat moment was er sprake van een serieus probleem. Oorzaak was een dagenlang aanhoudende neerslag.

	Ook hier was het voortraject een lange: Prof. N.N. Henket van de Poly Technische School in Delft had aan het eind van de 19e eeuw in 1877 al eens voorgesteld om vier stoomgemalen op het Hogeland in Hunsingo te plaatsen, om hiermee de afwatering vanuit het gebied naar de [[Lauwerszee]] te verbeteren. In dat jaar verscheen het voorlopig rapport over de gewenste bemaling in Hunsingo.		Ook hier was het voortraject een lange: Prof. N.N. Henket van de Poly Technische School in Delft had aan het eind van de 19e eeuw in 1877 al eens voorgesteld om vier stoomgemalen op het Hogeland in Hunsingo te plaatsen, om hiermee de afwatering vanuit het gebied naar de [[Lauwerszee]] te verbeteren. In dat jaar verscheen het voorlopig rapport over de gewenste bemaling in Hunsingo.

	[[Bestand:Reitdiep_bij_Dorkwerd_gi.jpg‎‎\|miniatuur\|Reitdiep bij Dorkwerd.]]		[[Bestand:Reitdiep_bij_Dorkwerd_gi.jpg‎‎\|miniatuur\|alt=""\|Reitdiep bij Dorkwerd.]]
	De voorstellen van Prof. Henket verdwenen in de la. In de periode dat in Friesland aan het ontwerp van het provinciaal stoomgemaal werkte, ging men in Groningen ook weer voortvarend aan de slag. Er moest een gemaal komen. De Groningers pakten het echter nog wat eigentijdser aan door van de Waterwolf direct een elektrisch gemaal te maken. De belangrijkste reden hiervan was dat de elektriciteitscentrale bij Helpman aan de zuidkant van de stad was gebouwd. Door het gemaal aan te sluiten op het elektriciteitsnet was de centrale zeker van een belangrijke afnemer. De provincie zag dit op tijd in en wilde het openbare stroomnet om die reden aanpassen. Zo kon het gebeuren dat er vrijwel gelijktijdig twee grote gemalen worden gebouwd, maar met verschillende uitgangspunten: stoom (ir. D.F. Woudagemaal) of elektriciteit (De Waterwolf).		De voorstellen van Prof. Henket verdwenen in de la. In de periode dat in Friesland aan het ontwerp van het provinciaal stoomgemaal werkte, ging men in Groningen ook weer voortvarend aan de slag. Er moest een gemaal komen. De Groningers pakten het echter nog wat eigentijdser aan door van de Waterwolf direct een elektrisch gemaal te maken. De belangrijkste reden hiervan was dat de elektriciteitscentrale bij Helpman aan de zuidkant van de stad was gebouwd. Door het gemaal aan te sluiten op het elektriciteitsnet was de centrale zeker van een belangrijke afnemer. De provincie zag dit op tijd in en wilde het openbare stroomnet om die reden aanpassen. Zo kon het gebeuren dat er vrijwel gelijktijdig twee grote gemalen worden gebouwd, maar met verschillende uitgangspunten: stoom (ir. D.F. Woudagemaal) of elektriciteit (De Waterwolf).