Urk

Uit wiki

Ga naar: navigatie, zoeken

Urk is een voormalig eiland in de Zuiderzee, dat na de inpoldering van de Noordoostpolder geen eiland meer is. Urk is nog wel een zelfstandige gemeente in de provincie Flevoland. De provincie kent zes gemeenten waarvan Emmeloord en Urk in de Noordoostpolder liggen.

Urk kon als eiland ontstaan door de ontwikkelingen in het Almere, dit meer is ontstaan in de Romeinse tijd en eigenlijk tot aan de 16e eeuw steeds groter geworden.
Omdat het meer en later de Zuiderzee steeds meer land wegsloegen, werd het wateroppervlak steeds groter. De eilanden: Marken, Schokland en Urk zijn hiervan het resultaat.

560×420px

Schokland verloor zijn zelfstandigheid in 1859 toen het werd ontruimd en ingedeeld werd bij de gemeente Kampen. Een aantal van de verlaten huizen op Schokland zijn overgebracht naar Urk en daar weer opgebouwd.

Dat Urk niet kopje onder is gegaan zoals Schokland had te maken met de keileembult waarop Urk ligt. De keilleembult ligt op plm. 8 m. boven NAP. Deze keileembult komt ook voor in het Land van Vollenhove.
Stad Vollenhove (inmiddels gemeente Steenwijkerland) ligt voor een deel op zo'n keileembult. Het eiland Urk moet van oorsprong groter zijn geweest: er zijn meerdere nederzettingen gevonden, waarvan Espele het langst stand heeft weten te houden. In 1570 verdween ook dit dorp in de golven bij de Allerheiligenvloed.

600×377px

Urk was lange tijd in handen van de stad Amsterdam.
In 1617 had de stad Amsterdam een vuurboet (vuurtoren) laten plaatsen op het eiland. Dat Urk in bezit was van de stad had als belangrijk voordeel dat Amsterdam ook zorgde voor de verdedigingswerken aan de zeezijde waar de afkalving en daarmee het landverlies het snelst ging. Enkele wapenschilden van Amsterdam die op Urk zijn te vinden herinneren hier nog aan.

Amsterdam had belang bij een goede vaarroute over de Zuiderzee en wilde daarom zeker zijn van goede bakens die de vaargeulen markeerden. Eén van die gemarkeerde punten was de vuurtoren van Urk.

Bestuurlijk hoorde Urk tot 1950 tot de provincie Noord- Holland en van 1950 tot 1986 bij de provincie Overijssel. In 1986 werd de provincie Flevoland opgericht. Op dit moment (2013) bestaan er plannen voor een superprovincie: Noord-Holland, Utrecht en Flevoland kunnen worden samengevoegd tot één landsdeel.

Urk was tot aan de 17e eeuw vooral gericht op de landbouw, vanaf dat moment en vooral in de 18e eeuw kwam de visserij meer in beeld en is dat voor een deel nog steeds een dorp waar visserij van groot belang is. De meeste vissers gaan de Noordzee op.

600×415px

De winst van de inpoldering was dat Urk meer ruimte kreeg voor nieuwbouw, het voormalige eiland bestond en bestaat nog steeds uit wijken, sloppen en stegen, waarbij de woningen dicht op elkaar zijn gebouwd. In 1930 telde het eiland 3000 inwoners op nog geen 80 hectare.

Door de uitbreiding in het nieuwe land kwam het grootste deel van wat nu de gemeente Urk is buiten het voormalige eiland te liggen.

Wie Urk zegt, denkt ook aan de visafslag en aan de hoge kerkdichtheid van Urk. De oude kern van Urk is aangewezen tot beschermd dorpsgezicht.