Flevoland

Uit wiki

Ga naar: navigatie, zoeken

Flevoland is de twaalfde provincie, die na de inpoldering van de Noord Oostpolder (1942) en Oostelijk en Zuidelijk Flevoland is ontstaan.

220×266pix

De naam Flevoland wijst terug naar de naam: Flevo Lacus (Flevomeer) die de Romeinen aan dit gebied geven. Het meer wordt in een paar eeuwen tijd echter fors groter.
In de 10e eeuw wordt dit grotere meer dan het Almere genoemd en ook daarmee is de eindtoestand nog niet bereikt. In de 14e eeuw heeft het tenslotte de vorm gekregen die de Zuiderzee wordt genoemd. Behalve het gebied van de Zuiderzee beslaat deze zee ook een aanzienlijk deel van de kop van (Noord-)Holland.

In de Romeinse tijd liggen Schokland en Urk nog gewoon op het vaste land dat deel uitmaakt van Overijssel en Gelderland. Pas na de Allerheiligenvloed van 1570 ontstaat het eiland Schokland, waar ook daadwerkelijk mensen zijn gaan wonen, tot aan de ontruiming van 1859.

267×283px

Vrijwel direct nadat de Zuiderzee de grootste omvang heeft aangenomen, is men plannen gaan maken om delen in te polderen of om het geheel af te dammen.

De meest vergaande plannen in 1882-1883 waren van Buma. Het hele Zuiderzee- en Waddengebied zou land moeten worden. Vanuit Den Helder was een dijk naar Texel geprojecteerd, die bij de Nieuweschild aan zou komen. Bij de noordpunt van het eiland zou een verbinding met Vlieland worden aangelegd, een verbinding Vlieland-Terschelling, tot de laatste verbinding tussen Terschelling en Ameland iets ten noorden van Hollum aan zou komen.
Vanuit Den Helder was iets oostelijker een tweede dijk geprojecteerd, ten zuiden van de eilanden, die dan bij de westpunt van Ameland aan zou landen. Vanaf het Oerd zou een dijk naar de Friese kust worden aangelegd. 400×485px

Schiermonnikoog en Rottum zouden eilanden blijven. Het plan van Buma heeft uiteindelijk de eindstreep niet gehaald,

evenals vele talloze daaraan voorafgaande plannen:

  • Kloppenburg en Faddegon 1848
    300×437px
  • Van Diggelen 1849
    300×437px
  • Beyerinck 1866
    300×427px
  • Stieltjes 1870-1873 (Staatscommissie 1870)
    300×452px
  • Kooy en Opperdoes 1870 (1866-1873)
    300×436px
  • Leemans 1875-1877 (Wetsontwerp 1877)
    300×440px
  • Buma 1882 zie de bijbehorende tekst bovenaan


Vanaf 1891 heeft ook ir. C. Lely verschillende ontwerpen getekend voor het Zuiderzeegebied. Deze plannen zijn in belangrijke mate uitgevoerd, waardoor het gebied van het de huidige provincie Flevoland gefaseerd is ontstaan.

Het uiteindelijk uitgevoerde plan van ir. C Lely
1891 Lely gtgi.jpeg

In het voorjaar van 1926 begon men met de uitvoering van de Zuiderzeewerken. Men ging van start met een aantal proef(projecten):

  • het aanleggen van de Amsteldijk en het inpolderen van de Wieringermeer.
  • dit was tevens het begin van de aanleg van de Afsluitdijk, die in 1932 gereed kwam.
  • het aanleggen van een proefpolder bij Andijk (doel: ervaring opdoen met op de zee gewonnen land)

In 1936 vond de aanbesteding plaats voor de inpoldering van de Noordoostpolder. In 1942 viel de polder droog. Deze polder werd in de oorlogsjaren al snel een toevluchtsord voor onderduikers.

In 1957 viel Oostelijk Flevoland droog en tenslotte in 1968 Zuidelijk Flevoland.

Hier bleef het echter bij. Het huidige Markermeer was ooit ook bestemd om te worden ingepolderd tot de Markerwaard. In de jaren zestig en zeventig was er een enorm maatschappelijk verzet ontstaan tegen deze plannen en men wilde een open Markermeer. Een groot zoetwaterreservoir en de opkomende waterrecreatie waren toen belangrijke argumenten om af te zien van het inpolderen van het Markermeer.

400×300px

Dat er uiteindelijk voor is gekozen om het IJsselmeer en Markermeer in deze vorm te laten bestaan heeft belangrijke voordelen voor de waterhuishouding.
Er is in tijden van droogte, binnen zekere marges, veel zoetwater beschikbaar en het IJsselmeer kan veel overtollig en uitgeslagen water opvangen.
Het ir. D.F. Woudagemaal kan onder vrijwel alle omstandigheden water uitslaan vanuit de Friese boezem op het IJsselmeer.

De provincie Flevoland werd als bestuursorgaan voorafgegaan door het Openbaar Lichaam: Zuidelijke IJsselmeerpolders (ZIJP).

Flevoland is in 1986 bestuurlijk als een zelfstandige nieuwe provincie ontstaan en bestaat net iets langer dan 25 jaar. Flevoland zou in 2015 moeten opgaan in een nieuw te vormen landsdeel met Noord-Holland en Utrecht.

In de Noordoostpolder liggen de voormalige eilanden: Schokland en Urk.

400×300px

Schokland werd in 1859 van overheidswege ontruimd. De vraag is of dat besluit helemaal terecht is geweest, omdat er nadien veel minder sprake zou zijn geweest van bedreigingen van het eiland, die de veiligheid van de bewoners aan zou tasten.
Schokland maakt sinds 1995 deel uit van de ""Werelderfgoedlijst"" van de ""Unesco, (evenals het ir. D.F. Woudagemaal).
Het voormalige eiland Schokland is tegenwoordig gemarkeerd in het landschap, de voormalige NH kerk (1834) wordt nu als expositieruimte gebruikt, aan de noordkant van het eiland lag het buurtschap Emmeloord met een haven en en een RK- kerk. De RK kerk werd na de ontruiming afgebroken en in Ommen weer opgebouwd, nadat hier een RK-parochie was gesticht. Inmiddels is die oorspronkelijke kerk van Schokland ook in Ommen al weer afgebroken en vervangen door een groter kerkgebouw.

400×266px

Ruim 200 Schokkers van roomse signatuur zijn vanaf mei 1859 naar Stad Vollenhove gegaan, dit lijkt een rechtstreeks gevolg te zijn van het feit dat Stad Vollenhove al een RK parochie had en Kampen bijvoorbeeld niet. Een tweede belangrijke reden om naar Stad Vollenhove te gaan was dat er een vissershaven was en de Schokkers eigenlijk zo weer verder konden gaan met hun broodwinning: vissen op de Zuiderzee.
De visserij in Vollenhove zou pas eindigen toen de Noordoostpolder in 1942 droog viel.

In de Noordoostpolder ontstond de belangrijkste hoofdkern Emmeloord, genoemd naar het gelijknamige buurtschap op Schokland. In Emmeloord is ook het gemeentehuis van de gemeente Noordoostpolder gevestigd. Om Emmeloord heen ligt een ketting van kransdorpen.

Urk is ook na de inpoldering een zelfstandige gemeente gebleven. De gemeente kon door de inpoldering belangrijk uitbreiden.

In Oostelijk Flevoland ligt de hoofdplaats: Leylstad, hier is weliswaar het bestuurlijk centrum gehuisvest maar Lelystad is nooit die grote plaats geworden die men aanvankelijk voor ogen had. In Zuidelijk Flevoland ligt het inmiddels veel grotere Almere.

400×294px Station in Lelystad

In 1988 werd de Flevolijn spoorlijn geopend, waardoor beide plaatsen beter bereikbaar werden per openbaar vervoer.
Sinds december 2012 gaat de Flevolijn bij Lelystad over in de Hanzelijn naar Zwolle.
Tussen 2006 en 2012 is er gewerkt aan de Hanzelijn, de kosten van de Hanzelijn bedragen 1 miljard euro. De passage van het Drontermeer door een tunnel is één van de duurste kunstwerken uit het 50 km. lange traject tussen Leystad en Zwolle.
Bij de tunnel is ook een flora en faunazone ingericht als natuurcompenserende maatregel.

(afbeeldingen: Wikipedia
kaarten - eigen bezit)